Nhà máy điện cũ gần Paseo del Prado
CaixaForum Madrid được mở cửa năm 2008 trong khu vực gần Paseo del Prado và đối diện Vườn Bách thảo của Madrid. Dự án của Herzog & de Meuron sử dụng vỏ gạch của nhà máy điện Mediodía, một công trình thuộc di sản công nghiệp thành phố. Trước khi chuyển đổi, khu đất còn có một trạm xăng nằm về phía đại lộ. Các đường phố nhỏ bao quanh khiến nhà máy không có một khoảng tiếp cận rộng ngay phía trước.
Trong dự án, trạm xăng bị tháo dỡ để tạo quảng trường giữa công trình và Paseo del Prado. Những ảnh nhà máy trước cải tạo cho thấy khối gạch có chân đế và mái công nghiệp; ảnh hoàn thiện ghi một cấu hình khác, với lớp mái mới bằng kim loại và khoảng trống dưới tường cũ. Tên trung tâm văn hóa gắn với chương trình triển lãm, hội trường và hoạt động công chúng. Phần được giữ và các phần được xây bổ sung có vật liệu cũng như vị trí khác nhau trong mặt cắt công trình.
Giữ tường gạch và bỏ phần chân đế
Nhóm thiết kế xác định vỏ gạch được bảo tồn là phần của nhà máy cũ có thể tái sử dụng. Những thành phần không còn cần thiết bị loại bỏ, trong đó có chân đế. Việc bỏ phần sát đất mở ra một khoảng dưới khối gạch, nhìn xuyên từ quảng trường qua công trình. Trên các mặt đứng, đường gạch cũ kết thúc ở một cao độ trên đầu người, trong khi hệ kết cấu mới và những điểm tiếp đất nằm lùi vào bên dưới.
Ảnh từ đường hẹp cho thấy bức tường lớn không còn chạm nền bằng một chân liên tục. Các vết tích cửa cũ và cách xây gạch vẫn hiện trên mặt ngoài, còn vùng thấp mở thành một không gian tối có mái. Ở góc khác, khối kim loại bên trên làm tăng chiều cao công trình so với nhà máy trước cải tạo. Những thay đổi này được ghi trong sơ đồ cắt khối: giữ lại vỏ, thêm phần trên, đào phần dưới và mở đất cho quảng trường.
Quảng trường trước nhà và vườn đứng
Khoảng trống sau khi tháo trạm xăng tạo lối tiếp cận từ đại lộ. Nền quảng trường đi tới vùng có mái dưới khối gạch. Ở một phía là tường xanh do Patrick Blanc thực hiện cùng nhóm kiến trúc sư, đặt trên mặt tường của công trình bên cạnh. Trong ảnh toàn cảnh, cây phủ theo chiều đứng nằm sát cạnh khối nhà, còn khoảng nền trước nó giữ chỗ cho người đứng, đi qua hoặc nhìn lên các mặt ngoài.
Vườn đứng không thay thế một phần vỏ gạch của nhà máy; nó xuất hiện trên mặt tường bên cạnh quảng trường. Nhìn từ lối phố bên hông, có thể thấy cùng lúc lớp gạch giữ lại, tầng kim loại mới và mảng cây này. Từ phía Paseo del Prado, quảng trường đưa người vào sát khoảng trống dưới công trình. Bản tổng mặt bằng ghi rõ các cạnh đất và đường bao nhà xung quanh, nên khoảng mở mới vẫn là một phần có giới hạn trong mô hình phố dày đặc của khu vực.
Không gian có mái dưới khối công trình
Bên dưới vỏ gạch là một khoảng nền mở có thể tiếp cận từ nhiều phía. Trần của vùng này được chia thành các mặt kim loại nghiêng, gặp nhau theo những đường gấp. Các điểm đỡ và khối thang không lặp thành một hàng cột đều ở mép ngoài. Trong ảnh, người đi qua nhìn thấy phố và quảng trường ở phía đối diện qua khoảng sáng thấp, còn phía trên đầu là bề mặt phản chiếu có sắc tối.
Lối vào trung tâm nằm trong phần được che này, gắn với cầu thang đưa lên sảnh. Nền quảng trường và mặt dưới công trình tạo những cao độ thay đổi trong mặt cắt, thay vì một tầng trệt có cửa kính chạy toàn bộ chu vi. Nhóm thiết kế ghi phần có mái là nơi gặp và đứng ngoài trời đồng thời là khu tiếp cận. Những hình chụp gần cho thấy giới hạn cụ thể giữa vùng nắng trước nhà, vùng bóng dưới khối gạch và những mặt kim loại đi lên quanh điểm vào.
Các tầng trên và các phòng dưới đất
Mặt cắt chia chương trình thành phần bên trên và phần bên dưới quảng trường. Dưới đất là hội trường hoặc nhà hát, các phòng dịch vụ và một số chỗ đỗ xe. Trên đất là sảnh, những tầng triển lãm, nhà hàng và văn phòng. Việc đào xuống vì thế bổ sung diện tích sử dụng mà không chỉ đặt mọi chương trình trong vỏ nhà máy có sẵn. Các lõi giao thông liên hệ những vùng nằm trên nhiều mức.
Các mặt bằng tầng cho thấy phòng trưng bày có diện tích mở, với những phần phụ và giao thông ở cạnh. Những tầng cao hơn có hình bao thay đổi theo các mặt mái. Trong ảnh sảnh, khung thép và thiết bị trên trần được nhìn thấy, cùng các đường sáng chạy nhiều hướng. Sàn và lan can kim loại nối quanh lỗ thang. Những phòng phía dưới quảng trường không xuất hiện trực tiếp trên mặt đứng gạch; phạm vi của chúng được thể hiện rõ hơn trong mặt cắt và bản vẽ chương trình.
Cầu thang và những mặt kim loại trong sảnh
Từ lối vào phía dưới, cầu thang dẫn lên sảnh có các bề mặt kim loại gấp theo hướng bậc. Các mặt trần, vách và tay vịn tạo nhiều đường xiên trong ảnh nhìn từ chân thang. Lên tới sảnh, người sử dụng gặp một khoảng mở quanh thang, nơi có thể nhìn xuống mức thấp hơn. Lan can kính và kim loại giữ đường nhìn qua khoảng rỗng, trong khi phần trần lộ cấu tạo khác với bề mặt vách gạch bên ngoài.
Ảnh chụp theo chiều ngang sảnh cho thấy những dải sáng trên trần và các mặt sàn phản chiếu. Khu cửa hàng hoặc giá sách nằm về một phía của tuyến đi. Cầu thang không đơn thuần là một bộ phận giấu trong lõi kỹ thuật: các bậc, vách nghiêng và khoảng mở hiện ngay trong không gian đón khách. Bản vẽ mặt cắt ghi những điểm nối giữa quảng trường, sảnh và các tầng triển lãm, cho phép đối chiếu chiều đi lên với các bề mặt được thấy trong ảnh hoàn thiện.
Phần mái mới và các phòng tầng trên
Bên trên tường gạch, phần bổ sung có những cạnh mái gãy theo nhiều độ dốc. Nhóm thiết kế liên hệ đường bao ấy với mái của các công trình xung quanh. Hình bóng mới vì vậy không phải một mái công nghiệp được khôi phục nguyên dạng. Mặt kim loại có màu nâu đỏ gần sắc gạch, nhưng bề mặt và các ô rỗng khác với lớp xây cũ. Những cạnh đứng và nghiêng kết thúc ở các cao độ khác nhau.
Trong ảnh phần trên, tường và trần có các ô đục nhỏ trên nền kim loại màu sẫm. Mặt sàn gỗ cùng những bề mặt sáng hơn của quầy hoặc vách thấp tạo vùng sử dụng bên dưới lớp bao ấy. Một sân trời hẹp xuất hiện giữa các mặt đứng đục lỗ, với cửa kính mở ra sân ở một cạnh. Chi tiết xây dựng ghi lớp kim loại đúc, khung thép và các liên kết phía sau; những thành phần này thuộc cấu tạo mới, tách biệt về vật liệu với phần tường gạch được giữ lại.
Các lớp cũ và mới trên cùng mặt đứng
Ở khoảng cách gần, có thể thấy bề mặt gạch còn những vết tích cửa được lấp, các đường trang trí xây và sự khác nhau giữa những mảng tường. Mép dưới của lớp gạch nằm phía trên nền, với một dải tối lùi vào sau. Lớp kim loại mới bắt đầu từ đường phía trên của vỏ cũ, rồi tăng chiều cao bằng những mặt mái nghiêng. Mỗi lớp vì vậy có một ranh giới nhận biết được ngay trong cùng khung nhìn.
Nhìn từ quảng trường, mảng cây của vườn đứng nằm cạnh các vật liệu ấy nhưng thuộc một bề mặt riêng. Nhìn từ phố hẹp, khoảng mở dưới nhà cho phép thấy người và ánh sáng đi xuyên qua phía thấp. Chương trình văn hóa trải từ phần đào dưới đất tới những phòng dưới mái mới, còn quảng trường vẫn nằm trong tuyến tiếp cận ngoài trời. Những thay đổi của nhà máy Mediodía được ghi bằng các bộ phận cụ thể: vỏ gạch, nền mở, lõi thang, tầng trưng bày và phần mái bổ sung.
