Di tích trên đồi giữa các con sông
Can Tacó nằm trên đồi Turó d’en Roina, phía trên nơi hợp lưu của hai sông Congost và Mogent, thuộc khu vực Montmeló và Montornès del Vallès. Từ vị trí này có thể nhìn ra một vùng thung lũng với đường giao thông, khu dân cư và công nghiệp. Những phần tường còn lại thuộc một kiến trúc La Mã nằm trên các bậc địa hình. Dự án của Toni Gironès tổ chức việc tiếp cận và bảo vệ di tích trong chính cấu trúc đồi hiện hữu.
Phần việc không chỉ nằm trong ranh giới khai quật. Nó gồm đường đi qua rừng, những khoảng dừng ngoài trời và một nhà thông tin nhỏ. Khu khảo cổ nằm ở cuối tuyến tiếp cận, nơi tán cây thưa dần và tầm nhìn mở rộng. Khi đứng trên các nền đã được sắp xếp lại, người xem thấy đồng thời dấu vết những căn phòng cũ, các mặt sàn mới và bối cảnh thung lũng phía dưới.
Đường đi qua khu rừng nhỏ
Lối tiếp cận không đi thẳng từ chân đồi lên trung tâm di tích. Nó uốn qua những cụm cây, men theo cao độ và những bậc đất. Trên ảnh và tổng mặt bằng, khu rừng vẫn chiếm phần lớn diện tích giữa đường vào và các nền khảo cổ. Có đoạn tầm nhìn bị thân cây và tán lá che lại, có đoạn mở ra về phía thung lũng hoặc một mảng tường đá.
Các khoảng bằng được đặt vào giữa địa hình để làm nơi dừng. Một cây thông lớn đứng cạnh phần nền có bậc ngồi, còn những cụm sồi tạo bóng ở các khu vực khác. Những phần này sử dụng mặt đất, vật liệu hạt và đá thay vì một hệ sân lát đồng nhất. Việc đi tới di tích vì thế bao gồm nhiều đoạn ngoài trời có bề rộng, độ dốc và lượng bóng cây khác nhau. Nhà thông tin xuất hiện trong chuỗi đó, nằm thấp và sát sườn đồi.
Những nền ngang của kiến trúc cũ
Khu khảo cổ còn giữ được hình học của nhiều phòng và phần tường bao. Các không gian này không cùng nằm trên một mặt phẳng. Chúng theo những bậc đất đã được tạo từ thời công trình La Mã còn sử dụng. Phần can thiệp mới làm rõ các nền ngang bằng cách bổ sung đất, sỏi và đá ở phía sau dấu tường cũ, thay vì dựng lại toàn bộ chiều cao các phòng đã mất.
Nhìn từ trên xuống, mặt bằng hiện ra như một tập hợp ô có kích thước khác nhau. Nhìn từ ngang, độ chênh giữa các nền cho thấy vị trí xây dựng trên sườn đồi. Tường cổ thường thấp và không đều, trong khi phần giữ đất mới có đường mép rõ hơn. Một số nền được phủ vật liệu vụn sáng màu, giúp nhận ra mặt đi lại hiện tại. Hình dáng phần còn lại và hình dáng phần bổ sung cùng xuất hiện, không được làm thành một bề mặt đá hoàn toàn giống nhau.
Đất khai quật trở lại công trường
Đất từng phủ lên di tích được tập kết ở ngoài khu khai quật. Trong dự án, một phần đất này được lựa chọn và đưa trở lại để tạo các mặt nền. Đá và sỏi từ khu vực xung quanh cũng được dùng trong hệ giữ đất mới. Những vật liệu có sẵn được sắp xếp lại ở vị trí khác, với lưới thép giữ ổn định bề mặt và xác định ranh giới giữa các cao độ.
Điều này thể hiện rõ ở các đoạn mép nền: phía ngoài là đá nằm trong lưới, phía trong là phần đất và sỏi. Các lớp có độ hạt khác nhau, không giống tường xây bằng những viên đá đã được đẽo vuông. Ở một số đoạn, có thể thấy đá phiến địa phương màu xám nâu và những mảnh có cạnh sắc. Vật liệu lấp mới nằm sau hoặc bên cạnh phần tường khảo cổ, làm hiện rõ dấu vết công trình cũ trong một hệ nền có thể đi qua.
Hai lớp lưới thép quanh dấu tường
Bản vẽ cấu tạo chỉ ra hai hệ lưới với độ dày và mật độ khác nhau. Lớp thứ nhất giữ đá, làm thành những đoạn rọ đá có bề dày. Lớp thứ hai mảnh và dày mắt hơn, được đưa lên như một tấm nền phía sau các dấu tích. Khi nhìn qua nhiều lớp, hình ảnh đá cũ, đá bổ sung và dây thép chồng lên nhau nhưng vẫn có những nhịp riêng.
Ở khoảng cách gần, các thanh thép của lớp giữ đá tạo ô vuông lớn, còn lớp lưới phía trên có ô hẹp hơn. Đường mép lưới thẳng giúp nhận ra hình học của phần mới đặt vào địa điểm. Ở góc phòng hoặc chỗ nền thay đổi cao độ, hệ lưới bẻ góc theo dấu tường. Những phần này không có lớp trát che phủ; liên kết giữa đá, vật liệu lấp và lưới tiếp tục được nhìn thấy từ đường đi trong di tích.
Các mái nhỏ phía trên phần còn lại
Can Tacó không có một mái lớn bao trùm toàn bộ khu khai quật. Phần lớn di tích vẫn nằm ngoài trời, với những cấu trúc che ở các vị trí cụ thể như bể chứa nước và đoạn tường cần được bảo vệ. Vì vậy, trên các ảnh toàn cảnh, người xem vẫn thấy bầu trời và đường chân núi xuyên qua khu nền khảo cổ.
Một mái nhỏ có khung và lớp che nằm phía trên phần tường đá, để lại khoảng mở ở bên cạnh. Trong một ảnh chụp từ dưới mái, hàng thanh đỡ nằm phía trên, di tích ở dưới và thung lũng hiện ra phía sau lớp rào. Phạm vi che phủ được đọc rõ qua đường mép mái, khác với các mặt nền trải rộng chung quanh. Những cấu kiện này thêm một cao độ mới vào khu khảo cổ, nhưng không nối thành các gian phòng hoàn chỉnh theo hình dáng giả định của kiến trúc cổ.
Nhà thông tin nằm vào sườn đồi
Trước khi tới khu di tích, khách đi qua một nhà nhỏ dùng làm điểm thông tin và phòng đa năng. Công trình hướng về phía đông và được đặt vào độ dốc tự nhiên. Trên mái là một cao độ có thể nhìn ra ngoài, còn mặt mở của phòng nằm thấp hơn, giữa cây và nền đất. Từ đường đi bên cạnh, nhà hiện ra chủ yếu qua cửa và mảng đá giữ đất.
Bên trong, tường rọ đá tiếp tục xuất hiện ở cuối phòng. Trần bê tông có dấu của khuôn làm từ cây sậy, tạo những đường nhỏ theo một hướng. Nền bằng vật liệu đất nén có sắc gần với đất bên ngoài. Cửa khung gỗ và kính được đặt thành các đoạn lớn, mở tầm nhìn về cây. Khác với những phần tường thấp của di tích, căn phòng này có một không gian kín sử dụng được, song vật liệu của nó vẫn liên hệ trực tiếp với khu đất vừa đi qua.
Nhìn từ các cao độ của khu khảo cổ
Từ nền cao, tầm nhìn đi qua những mép rọ đá rồi ra tới thung lũng. Ở vị trí thấp hơn, các bức tường còn lại và những lớp lưới phía sau chiếm phần lớn khung nhìn. Cùng một đoạn di tích vì vậy xuất hiện khác nhau khi người đi đổi cao độ hoặc vòng qua góc phòng. Đường chân núi vẫn là một yếu tố thường xuyên trong các ảnh chụp từ mặt nền trên cùng.
Những bậc đất, mái nhỏ và tuyến đi không che kín việc khu khảo cổ nằm trên đỉnh một đồi cây. Phần rừng tiếp tục ôm lấy phía sau, trong khi phía trước mở rộng về nơi các con sông gặp nhau. Ở nhà thông tin, cửa kính đóng khung một khoảng cây gần; trên khu nền cổ, tầm nhìn trải ra xa hơn. Hai phần sử dụng này có mức độ khép kín khác nhau và được nối bằng các đoạn đường ngoài trời của toàn bộ khu Can Tacó.
