Khu lưu trú trong một trường nông trại

Children’s Village nằm trong trường Canuanã của Fundação Bradesco tại Formoso do Araguaia, bang Tocantins, miền trung Brazil. Trường phục vụ học sinh từ một vùng nông thôn rộng, có nhiều em sống xa gia đình và ở lại trường trong thời gian học. Dự án khu lưu trú hoàn thành năm 2017, do Aleph Zero và Rosenbaum thực hiện; các tác giả gồm Gustavo Utrabo, Pedro Duschenes, Adriana Benguela và Marcelo Rosenbaum. Công trình mới bổ sung phần ở vào một cơ sở giáo dục đã hoạt động từ trước.

Hai khu nhà được tổ chức cho học sinh nam và nữ, đặt ở các phần khác nhau của khuôn viên thay vì tiếp tục chiếm phần trung tâm của trường nông trại. Tổng chương trình phục vụ khoảng 540 học sinh. Mỗi khu có 45 phòng, mỗi phòng cho sáu em, thay cho những buồng ngủ tập thể lớn của mô hình cũ. Nhìn từ trên cao, các mái nhà rộng và những sân giữa mái hiện cạnh các khối trường học, đường nội bộ, vùng cây và dòng sông của khu vực.

Hai khu nhà trong trường nông trại, cạnh dòng sông.Ảnh: Jesús Granada

Những cuộc trao đổi trước thiết kế

Quá trình chuẩn bị dự án có các hoạt động trao đổi với học sinh, giáo viên, người quản lý và cộng đồng địa phương. Nhóm thiết kế trình bày việc tìm hiểu thói quen sống và sinh hoạt như một phần để xác định chương trình khu ở. Những phần dùng chung như chỗ đọc, xem truyền hình, mắc võng và chơi không chỉ được xem là diện tích phụ bên ngoài các phòng ngủ. Chúng được đưa vào chương trình để công trình có cả sinh hoạt buổi tối và thời gian ngoài giờ học.

Sự phân chia nam và nữ đã có ở hệ lưu trú trước đó và được tiếp tục trong tổ chức mới. Thay đổi lớn nằm ở quy mô phòng ngủ và cách các phòng liên hệ với sân, hiên cùng các phần sinh hoạt chung. Những mục tiêu về cảm giác thuộc về nơi ở và quan hệ giữa học sinh với trường được nêu trong thuyết minh của tác giả. Trong mặt bằng, phòng ngủ liên hệ với sân và hiên ở tầng trệt, còn các chỗ đọc, xem truyền hình và gặp gỡ được bố trí tại những vùng riêng trên cao, nối với nhau qua cầu thang và đường đi.

Hiên, cột gỗ và cầu thang dẫn lên khu sinh hoạt chung.Ảnh: Jesús Granada

Một mái rộng và ba khoảng sân

Mỗi khu lưu trú nằm dưới một mái kim loại rộng, có độ dốc đều và được ngắt bởi ba khoảng sân gần tương đương nhau. Hệ cột gỗ theo nhịp đều tiếp tục quanh phòng và sân, làm rõ quy mô của toàn công trình. Nhìn từ ngoài, mép mái chạy dài phía trên các tường thấp và những phần sinh hoạt hai tầng. Khoảng giữa hàng cột ngoài với phòng bên trong tạo thành một hiên rộng, nơi các lối đi và chỗ đứng không bị giới hạn trong một hành lang hẹp.

Các khoảng sân đưa cây và ánh sáng từ trời vào giữa vùng mái lớn. Những đường đi ở tầng trệt nối qua sân, trước cửa phòng và dưới phần sinh hoạt trên cao. Trong ảnh, người dùng có thể thấy một hàng cột rồi nhìn xuyên qua sân tới dãy phòng đối diện. Các sân vì thế vừa chia chiều dài công trình thành những phần có thể nhận biết, vừa giữ quan hệ với bầu trời trong một khu nhà mà phần lớn hoạt động chung diễn ra dưới mái.

Sân cây nằm giữa các phần nhà có mái.Ảnh: Jesús Granada

Phòng sáu người ở tầng trệt

Các phòng ngủ nằm tại tầng trệt, mở về hiên và sân. Mỗi phòng có các giường tầng và những phần phục vụ gắn với đời sống ở nội trú. Ảnh nội thất cho thấy giường gỗ, các khoang đồ và những cửa mở được bao bằng khung gỗ. Số người trong một phòng được giảm so với buồng ngủ lớn trước đây, nhưng phòng vẫn là một đơn vị ở chung. Nó không được chia thành sáu phòng cá nhân tách biệt nhau bằng các tường kín.

Các tường xây bằng gạch đất ép được làm từ đất tại khu trường, với kích thước được xác định cho dự án. Bề mặt gạch còn nhìn thấy ở những mặt ngoài phòng, trong khi một số phía trong được hoàn thiện bằng vữa đất và vôi. Những cửa, khe và phần lưới liên hệ phòng với không khí ngoài hiên. Các bản vẽ chi tiết ghi riêng gạch, lớp hoàn thiện, chân tường và mối nối với kết cấu gỗ, không coi tường đất như một tấm bao che đơn lẻ không có các phần tiếp giáp.

Giường tầng gỗ trong một phòng lưu trú.Ảnh: Jesús Granada

Gỗ ghép thanh trong hệ kết cấu

Hệ mái sử dụng gỗ bạch đàn ghép thanh, do Ita Construtora thiết kế và thi công phần kết cấu gỗ. Các cột, dầm và các thanh giằng cùng xuất hiện bên dưới lớp mái kim loại. Một nhịp cột đều tổ chức cả những vùng trước phòng lẫn các phần hiên quanh sân. Trong ảnh nhìn dọc, những đường đứng của cột nối với các thanh mái tạo thành một chuỗi lặp dài, còn vị trí cầu thang và những khối phòng làm thay đổi độ mở của từng đoạn.

Các chi tiết trình bày bản nối kim loại, chỗ kê chân cột và phần gỗ tiếp giáp sàn. Ở mái, lớp tấm kim loại, phần cách nhiệt và máng thu nước được thể hiện riêng với các dầm gỗ. Phía dưới, mặt bê tông làm nền cho nhiều tuyến đi và vùng sinh hoạt chung. Những vật liệu này có nhiệm vụ khác nhau: gỗ tạo hệ đỡ và các lớp ngăn, đất tạo tường các phòng, còn kim loại và các lớp mái hoàn thành phần che phía trên của công trình.

Cầu thang gỗ nối sân tầng trệt với phần sinh hoạt trên cao.Ảnh: Jesús Granada

Tầng trên dành cho sinh hoạt chung

Các khu sinh hoạt trên cao có chỗ xem truyền hình, đọc sách, ngồi và những khoảng ngoài phòng được bao bằng thanh gỗ. Cầu thang dẫn từ sân hoặc hiên lên các vùng này. Trong ảnh, những mảng ghế màu vàng, đỏ và cam nằm cạnh lớp thanh đứng, phía sau là khung gỗ và mái chung. Các chỗ dùng chung không hợp thành một phòng lớn duy nhất mà được chia theo những phần nhỏ hơn, nối qua lối đi và cửa mở.

Ở một số đoạn, hệ cửa hoặc vách thanh gỗ có thể mở, tạo quan hệ giữa phần ngồi và các khoảng bên cạnh. Từ tầng trên có thể nhìn xuống sân, cây và các tuyến đi ở dưới. Những lan can gỗ giữ đường bao an toàn cho mép sàn, đồng thời để nhìn xuyên qua giữa các thanh. Mặt cắt cho thấy các khối sinh hoạt này nằm dưới mái lớn, có những khoảng không khác nhau giữa trần phòng, dầm và mặt mái, thay vì toàn bộ khu nhà được chia thành hai tầng kín liên tục.

Các lớp cửa và thanh gỗ tại tầng sinh hoạt chung.Ảnh: Jesús Granada

Sân cây, mặt nước và đường đi

Các sân giữa nhà có cây, luống trồng và những phần nền nối qua hiên. Trong một sân, dải nước và cây nằm dọc tuyến đi, trong khi những sân khác có khoảng nền rộng hơn để sinh hoạt. Cảnh quan do Raul Pereira Arquitetos Associados thực hiện sử dụng cây gắn với điều kiện địa phương. Bộ ảnh ghi những cây có kích thước khác nhau, từ cụm thấp cạnh lối đi tới cây cao vượt qua đường bao mái ở giữa sân.

Các chi tiết thu nước ở mái và những ống dẫn đứng được trình bày cùng cấu tạo cảnh quan. Những ống sơn đỏ có thể thấy trên nền cột gỗ và tường đất ở một số góc ảnh. Nước, cây và vùng đi bộ không được đặt ở một lớp hoàn thiện duy nhất: chúng có bờ, cao độ và các đường tiếp cận riêng. Từ dưới mái nhìn ra, những phần ấy nối với khoảng cỏ và cảnh quan rộng hơn quanh trường, trong khi sân giữa nhà vẫn là một khoảng được bao bởi các phòng ở và hiên.

Chỗ ngồi xem truyền hình phía sau lớp thanh gỗ.Ảnh: Jesús Granada

Các ngưỡng giữa phòng và mái chung

Một tuyến đi qua khu lưu trú có thể lần lượt gặp sân ngoài, hàng cột, phần hiên, tường đất và cửa phòng. Ở phía trên, cầu thang đưa người dùng sang những vùng sinh hoạt chung nằm sau lớp thanh gỗ. Các lớp này được nhìn thấy đồng thời trong nhiều ảnh, nhưng không xóa sự khác nhau giữa không gian ngủ và không gian dùng chung. Cửa, bậc và mép sàn tiếp tục xác định các ngưỡng sử dụng trong một hệ mái rộng liên tục.

Bộ ảnh hoàn thành ghi cả công trình từ xa, các sân, phòng ngủ và những gian sinh hoạt đã đặt đồ dùng. Cùng với mặt bằng hai khu ở, các hình ảnh mô tả một chương trình nội trú được chia thành những phòng nhỏ hơn và nhiều vùng chung dưới mái. Những mục tiêu xã hội của dự án được tác giả trình bày trong quá trình thiết kế; còn các dữ liệu kiến trúc có thể xác định trực tiếp là số khu nhà, quy mô phòng, hệ kết cấu, các lớp tường và cách tổ chức sân, hiên, thang trong đời sống hằng ngày của trường.

Đọc thêm +