Khu đất ở Veneto và ngôi nhà mới
Casa delle Bottere là một ngôi nhà gia đình tại khu vực Treviso, vùng Veneto ở miền bắc Italy. Văn phòng John Pawson ghi nhận thời gian dự án là 2006–2011. Khu đất ban đầu được mở rộng bằng việc mua thêm những phần đất liền kề, đồng thời làm cho ranh giới khuôn viên bớt phân mảnh. Từ đây, vào ngày trời trong có thể nhìn tới dãy Dolomites. Chương trình nhà ở đi cùng hồ bơi và cảnh quan được tổ chức trên khu đất rộng, với phần lớn chiều cao công trình nằm thấp gần mặt đất.
Nhóm thiết kế đề cập hai phạm vi tham chiếu: các công trình của Andrea Palladio và Carlo Scarpa, cùng những dạng nhà, vật liệu và chi tiết xây dựng địa phương. Các tham chiếu ấy xuất hiện cụ thể trong cách tổ chức hướng nhìn xuyên nhà, hình mái dốc và quan hệ với mặt đất. Ảnh công trình cho thấy một khối dài màu sáng đứng giữa những cây mới trồng. Ở một phía, mái hiện ra như đầu hồi; khi nhìn từ mặt bên, đường mái hạ thấp dần theo chiều dài của nhà.
Một tầng trên mặt đất và các sân thấp
Ngôi nhà được đặt trong một phần đất đào xuống, gồm tầng ở chính phía trên và tầng hầm bên dưới. Cách bố trí này gắn với quy định giới hạn phần diện tích ở trên mặt đất ở mức 500 mét vuông. Con số đó là giới hạn của phần nổi, không phải tổng diện tích mọi tầng. Hai tường của nhà đặt trên các tường chắn đất; hai tường còn lại dừng sớm hơn, để lại các khoảng sân thấp ở phía đông và phía tây.
Trên mặt cắt dọc, sàn tầng ở chính nằm gần cao độ của cảnh quan xung quanh, trong khi sàn tầng dưới tiếp cận đáy phần đất đào. Một sân thấp có cây đứng trước các cửa của tầng hầm. Phía đối diện, đường xe đi xuống dưới khối nhà qua một khoảng mở rộng. Ảnh mặt đầu này cho thấy tầng trên tạo thành một khối ngang bên trên lối vào, với một cửa sổ đặt ở giữa. Hai cạnh đường dốc có nền đất nghiêng và các bậc ngoài trời nối những cao độ khác nhau.
Mái thay đổi theo chiều dài công trình
Mặt mái ở phần trung tâm nâng dần từ đầu đông về đầu tây. Tại đầu tây, các đường mái gặp nhau ở đỉnh đầu hồi; hai mặt mái bên đánh dấu những chỗ chuyển hướng. Vì thế, mái không phải một hình chữ V ngược được kéo đều từ đầu này đến đầu kia. Các bản vẽ mặt đứng đông và tây thể hiện hai đường bao khác nhau, còn mặt đứng bên cho thấy sự chênh lệch cao độ giữa hai đầu nhà.
Bên trong, độ cao và độ nghiêng của trần thay đổi theo vị trí từng phòng. Khu sinh hoạt chung ở phía tây nằm dưới phần mái cao hơn, còn vùng phòng ở phía đông nằm dưới phần mái thấp hơn. Mặt cắt qua phòng khách và phòng ăn cho thấy các trần nghiêng đi qua những không gian có chiều rộng khác nhau. Ở mặt nam, phần mái kéo ra phía trước hàng cửa, tạo một dải hiên liên tục. Bàn và ghế ngoài trời nằm trong dải hiên này, sát các phòng bên trong.
Hai hướng nhìn xuyên qua nhà
Tầng ở chính được tổ chức với một hướng nhìn theo trục đông–tây và một hướng ngang theo trục bắc–nam. Nhóm thiết kế liên hệ cách bố trí này với kiến trúc của Palladio. Trục dài chạy qua vùng giữa nhà, kết nối khu sinh hoạt phía tây với phần phòng ở phía đông; hướng ngang đi qua khu vực trung tâm. Trên mặt bằng, các phòng nằm hai bên những đường nhìn đó, với cửa và khoảng mở nối tiếp nhau qua nhiều lớp tường.
Ảnh chụp dọc bên trong cho thấy một chuỗi khoảng cửa có bề rộng và chiều cao khác nhau, kết thúc bằng cửa nhìn ra cây. Sàn màu xám chạy liên tục qua các đoạn này. Một số cánh cửa được mở sát vào tường, để lộ đường nhìn qua nhiều phòng; ở những đoạn khác, các bề mặt tường tạo thành phần đặc hai bên. Vị trí giao nhau giữa các hướng nhìn nằm gần cụm giao thông đứng. Các khu vực vì thế có liên hệ về tầm nhìn dù vẫn được chia thành những phòng và khoảng sử dụng riêng.
Phòng khách, bếp và các chỗ dùng bữa
Phía tây dành cho những hoạt động chung của gia đình, gồm nấu nướng, ăn uống và nghỉ ngơi. Các hoạt động này được bố trí thành những vùng nối tiếp, với phòng làm việc có ranh giới kín hơn. Trên mặt bằng, bếp và các bàn ăn nằm về phía giữa, còn những nhóm ghế ở gần đầu nhà nhìn ra sân. Các cửa ở mặt dài mở ra hiên; một bàn ngoài trời được đặt cạnh khu sinh hoạt. Hồ bơi nằm ngoài đầu tây, tiếp nối phần sân của ngôi nhà.
Trong ảnh khu bếp, tủ gỗ thấp và mặt bàn tối màu nằm bên một bàn dài. Xa hơn là một bàn khác đặt dưới ô cửa cuối phòng. Những phần tủ cao có màu gần với tường trắng xung quanh. Ở phòng khách, ghế sofa, tủ thấp và màn hình nằm dưới mặt trần nghiêng; rèm được kéo về hai bên ô kính rộng. Một bệ dài màu xám chạy sát tường và qua phía dưới cửa. Các món đồ rời được đặt trong từng vùng phòng, giữa những mặt tường và cửa đã xác định trên mặt bằng.
Phòng ngủ phía đông và sảnh cầu thang
Các phòng dành cho trẻ em và người lớn được đặt ở phía đông. Theo nhóm thiết kế, vị trí này gắn với việc đón ánh sáng buổi sáng. Mặt bằng cho thấy các phòng ngủ đi cùng những phần tắm, vệ sinh và tủ riêng, tập trung ở nửa nhà có mái thấp hơn. Các khu phụ trợ nhỏ nằm gần lối đi, còn phần đặt giường và sinh hoạt tiếp cận mặt ngoài. Những cửa lớn ở mặt dài tiếp tục xuất hiện trong khu phòng ở, cùng các ô mở khác trên mặt đầu và mái.
Lối vào chính đi từ tầng dưới lên một sảnh cao ở giữa nhà. Mặt cắt qua lối vào thể hiện vế thang nằm cạnh khoảng trống cao hơn các phòng tầng hầm kế bên. Trong ảnh chụp, một cửa kính cao đưa ánh sáng vào phía trên ghế dài bằng gỗ. Mảng lan can đặc của thang đi chéo qua một bên khung hình, còn phía đối diện có các cửa tủ phẳng. Cụm thang nối tầng hầm với tầng sinh hoạt, đồng thời đứng cạnh nơi hai hướng nhìn chính của nhà giao nhau.
Bề mặt hoàn thiện và hệ thống năng lượng
Mặt ngoài của ngôi nhà có màu sáng, tiếp giáp các sân và bậc màu xám. Wallpaper ghi nhận marmorino, một loại hoàn thiện gốc vôi gắn với vùng Veneto, được sử dụng ở mặt ngoài; mái có các tấm bê tông trắng chế tạo riêng. Bài phỏng vấn cũng đề cập cửa kính ba lớp, những bộ cửa trượt làm riêng và các tấm quang điện. Trong nội thất, ảnh hoàn thiện thể hiện tường trắng, sàn lát khổ lớn màu xám và đồ gỗ tại bếp, bàn ăn, tủ và ghế dài.
Nhóm Pawson đặt mục tiêu giảm mạnh nhu cầu năng lượng thông qua lớp cách nhiệt và hệ thống bơm nhiệt. Đây là mục tiêu được nêu trong phần giới thiệu thiết kế. Công trình được văn phòng ghi nhận đã nhận chứng nhận hạng vàng về tính bền vững và giải CasaClima Jury Award năm 2012. Hồ sơ của đơn vị cộng tác MZC+ cũng ghi giải CasaClima năm đó.
Cảnh quan và những người tham gia
Việc trồng cây được bắt đầu từ sớm trong quá trình thực hiện. Chủ nhà chọn trồng nhiều cây sồi, loài từng phổ biến tại khu vực và có gỗ dùng làm thùng rượu. Đường xe vào uốn qua khu đất trước khi hạ dốc về phía nhà. Nhóm thiết kế dự kiến khi cây lớn lên, công trình sẽ được nhìn thấy qua các khoảng hở và theo những góc xiên từ đường vào. Ảnh chụp giai đoạn hoàn thiện ghi lại nhiều cây còn chống cọc, các mảng đất trồng mới và lối đi lát từng tấm dẫn về hiên.
Ben Collins phụ trách dự án tại văn phòng John Pawson, cùng các cộng sự trong nhóm thiết kế. Phần triển khai tại Italy có Giuseppe Cangialosi, Mario Marchetti và Vittorio Massimo; MZC+ ghi nhận công trình trong danh mục dự án cộng tác với Pawson. Jonathan Bell tham gia cảnh quan, Andrea Rigato đảm nhiệm kết cấu và CEV thực hiện thi công. Bộ ảnh trong bài gồm các góc chụp của Hisao Suzuki và Marco Zanta, từ mặt ngoài, lối xuống tầng hầm đến các không gian sinh hoạt trong nhà.
