John Pawson

Từ Halifax đến Nhật Bản

John Pawson sinh năm 1949 tại Halifax, một đô thị dệt len ở Yorkshire, miền bắc nước Anh. Trước khi chuyển sang kiến trúc, ông làm việc trong doanh nghiệp dệt của gia đình. Trong những cuộc phỏng vấn sau này, Pawson nhắc đến các đồi trống cây, những công trình xây bằng đá địa phương và nếp sống Methodist của gia đình. Ông cũng kể về các chuyến thăm phế tích Rievaulx Abbey và Fountains Abbey từ thời nhỏ. ^[2][5]

Cuối năm 1973, Pawson sang Nhật Bản. Dự định ban đầu liên quan đến đời sống trong tu viện Thiền chỉ kéo dài rất ngắn; công việc thực tế của ông trong phần lớn thời gian ở Nhật là dạy tiếng Anh tại Nagoya. Sau khoảng ba năm ở đây, ông chuyển đến Tokyo và dành thời gian tại xưởng của Shiro Kuramata. Design Museum lưu ý Pawson không phải học việc chính thức của Kuramata. Quan hệ này hình thành qua những cuộc gặp, quan sát công việc và trao đổi về thiết kế, thay vì một chương trình đào tạo có bằng cấp. ^[1][3][4]

Trong hồi ức được Breed công bố năm 2023, Pawson kể Kuramata giới thiệu ông với những người làm nghệ thuật, kiến trúc và thiết kế ở Nhật. Khi trở về Anh, ông vào Architectural Association tại London năm 1979 rồi rời trường hai năm sau để hành nghề. Ông theo học tại AA nhưng không hoàn tất chương trình cấp bằng. ^[1][2]

Những nội thất đầu tiên và cộng tác với Claudio Silvestrin

Văn phòng được thành lập ở London năm 1981. Một trong những công việc đầu tiên là căn hộ của nhà buôn nghệ thuật Hester van Royen tại Elvaston Place. Trong cuộc phỏng vấn với Domus, Pawson cho biết các giới thiệu từ van Royen dẫn đến những khách hàng tiếp theo. Ông cũng kể về Lauren Leatherbarrow, người phụ trách triển khai bản vẽ trong giai đoạn đầu. Lời kể này cho thấy công việc ban đầu đã có sự phối hợp giữa người định hướng không gian và người chuyển những trao đổi ấy thành hồ sơ thiết kế. ^[5][4]

Căn hộ tại Elvaston Place xuất hiện trên World of Interiors năm 1983. Những năm kế tiếp có nội thất phòng tranh và nhà ở, trong đó Waddington Galleries là nơi Pawson mời Deyan Sudjic đến xem vào năm 1984. Mối liên hệ giữa kiến trúc sư và nhà phê bình này kéo dài qua các bài viết, triển lãm, bảo tàng và sách. Khi nhìn lại năm 2023, Pawson mô tả Sudjic là người chứng kiến nhiều giai đoạn nghề nghiệp, chứ không chỉ là tác giả được mời viết một chuyên khảo sau khi công trình đã hoàn thành. ^[3][4]

Neuendorf House ở Mallorca được thực hiện trong giai đoạn 1987–1989 với Claudio Silvestrin. Hồ sơ chính thức ghi rõ đây là dự án kiến trúc hoàn chỉnh đầu tiên của văn phòng và ghi tên Silvestrin ở vai trò cộng tác thiết kế. Ngôi nhà dành cho một nhà buôn nghệ thuật Đức, nằm trong vườn hạnh nhân nhìn ra biển và núi. Sân giữa có tường cao, khe vào hẹp và lớp trát pha sắc tố từ đất. Những thành phần vốn được Pawson xử lý trong nội thất lúc này được triển khai ở cả sân, vườn và khối nhà độc lập. ^[6]

Cửa hàng, sân bay và sự mở rộng trong thập niên 1990

Cửa hàng Calvin Klein trên Madison Avenue, New York, hoàn thành năm 1995, là một mốc làm công việc của Pawson được biết đến rộng rãi hơn. Trong lịch sử do LifeWear tổng hợp cùng cuộc phỏng vấn tại Home Farm, dự án được đặt giữa năm thành lập văn phòng và những công trình công cộng về sau. Mối quan hệ với Calvin Klein không dừng ở một mặt bằng bán lẻ: trong các trao đổi sau này, Pawson nhắc lại chuỗi dự án và sự thay đổi về quy mô công việc mà quan hệ này đem đến. ^[11][4]

Từ năm 1995 đến 1998, Pawson thiết kế các phòng chờ Cathay Pacific tại sân bay Chek Lap Kok, Hồng Kông. Chương trình gồm nơi ăn, làm việc, nghỉ và tắm trước chuyến bay. Các khối một hoặc hai tầng cùng sân hiên tổ chức những hoạt động ấy dưới mái sân bay do Norman Foster thiết kế. Đá granite tối màu, kính, ánh sáng và nước phân định các khu vực. Nhóm dự án có Vishwa Kaushal và Simon Dance, đưa thực hành nội thất của văn phòng vào một hạ tầng giao thông quốc tế. ^[14]

Minimum và một lịch sử được ghi bằng sách

Năm 1996, Phaidon xuất bản Minimum, do Pawson viết và Stephen Wolstenholme thiết kế. Cuốn sách được tổ chức như một khảo luận bằng hình ảnh, đặt các ví dụ về kiến trúc, nghệ thuật và đồ vật trong nhiều bối cảnh lịch sử cạnh nhau. Các nhóm nội dung gồm khối, ánh sáng, kết cấu, nghi thức, cảnh quan, trật tự và sự lặp lại. Nó không chỉ là danh mục công trình của văn phòng; những hình ảnh được chọn còn trình bày phạm vi tham chiếu mà Pawson sử dụng để nói về sự đơn giản. ^[7]

Hoạt động xuất bản tiếp tục với Plain Space năm 2010, do Alison Morris viết trong quá trình chuẩn bị triển lãm cùng tên. Cuốn sách đưa thêm những ghi chép về đối thoại với khách hàng, nhiếp ảnh, quá trình thiết kế và đời sống hằng ngày trong văn phòng. Khác với cấu trúc tập hợp hình ảnh của Minimum, đây là một góc nhìn theo sát cách công việc được hình thành. Trang giới thiệu của văn phòng ghi William Hall phụ trách thiết kế sách và Gilbert McCarragher thực hiện ảnh cho ấn phẩm. ^[13]

Spectrum, cuốn sách nhiếp ảnh thứ hai của Pawson, xuất bản năm 2017, gồm 320 ảnh xếp theo màu sắc. Alison Morris viết lời, Nicholas Barba và Max Gleeson thiết kế sách. Các ảnh ghi lại hoa văn, bề mặt, hình khối và cách sắp xếp không gian ở nhiều địa điểm. Bộ ảnh được chuyển thành sắp đặt tại 180 Strand. Năm 2023, Deyan Sudjic xuất bản Making Life Simpler, một tiểu sử có minh họa về cuộc đời và công việc của Pawson. ^[15][2]

Nový Dvůr: công việc kéo dài qua nhiều giai đoạn

Dự án tu viện Our Lady of Nový Dvůr tại Bohemia bắt đầu năm 1999; giai đoạn chính được ghi 1999–2004. Khu đất rộng khoảng 100 ha gồm đất nông nghiệp, rừng, một dinh thự Baroque xuống cấp và các công trình phụ quanh sân. Dinh thự được giữ lại làm cánh phía tây, còn những cấu trúc hư hỏng khác được thay thế. Việc bố trí vì vậy kết hợp công trình có sẵn với nhà thờ và các cánh mới, trong khuôn khổ sinh hoạt của cộng đồng Cistercian. ^[8]

Nhà thờ và khu hành lang được khánh thành năm 2004. Quy hoạch còn có nhà khách, nhà xưởng, công trình nông nghiệp, nhà nguyện và khu phục vụ người đến thăm. Năm 2023, Pawson xác nhận văn phòng vẫn làm việc tại đây, trong đó có việc bổ sung một nhà nguyện cho khách. ^[8][2]

Từ triển lãm Plain Space đến Design Museum

Plain Space diễn ra tại Design Museum từ ngày 22 tháng 9 năm 2010 đến ngày 30 tháng 1 năm 2011. Ngoài ảnh, mô hình và hồ sơ công trình, triển lãm có một không gian kích thước thật để khách tham quan đi vào. Sau đó, phiên bản triển lãm tại Fondazione Bisazza ở Ý được tổ chức năm 2012. Đơn vị tổ chức ghi nhận ảnh, phim, phác thảo, mô hình nghiên cứu, nguyên mẫu và đồ vật từ kho tư liệu Pawson. Một tác phẩm sử dụng mosaic cũng được thực hiện riêng cho dịp khai trương quỹ. ^[1][12]

Công việc tại trụ sở mới của Design Museum ở Kensington kéo dài từ 2010 đến 2016 theo hồ sơ văn phòng. Bảo tàng nằm trong công trình Commonwealth Institute mở năm 1962, có kết cấu mái và vỏ nhà được bảo tồn. Pawson phụ trách không gian bảo tàng bên trong công trình có sẵn; tên ông không thay thế tác giả của công trình nguyên thủy. Dự án đặt các phòng trưng bày, không gian học tập và hoạt động công cộng trong một di sản của kiến trúc Anh sau chiến tranh. ^[9]

Home Farm và công việc trong những năm sau

Home Farm tại Oxfordshire được văn phòng ghi niên đại 2013–2019. Ở đây, John và Catherine Pawson đồng thời là người sử dụng và khách hàng. Các công trình nhà ở và nông nghiệp cũ được chuyển thành nơi sinh hoạt của gia đình. Phỏng vấn tại ngôi nhà cho thấy bếp, bàn ăn và khả năng đón con cái cùng bạn bè là phần quan trọng của chương trình sử dụng. Dự án cũng trở thành bối cảnh cho Home Farm Cooking, cuốn sách của hai vợ chồng xuất bản năm 2021. ^[10][11]

Năm 2019, Pawson được trao CBE vì đóng góp cho thiết kế và kiến trúc. Trong phỏng vấn Domus năm 2023, ông trao đổi về các dự án tôn giáo, nhà ở, khách sạn và ghế Tacta, một đơn đặt hàng từ nhà sản xuất Passoni. ^[2][5]

Thiết kế đồ nội thất và xuất bản, 2025–2026

Năm 2025, Pawson thiết kế bộ Drift cho Herman Miller, gồm sofa, ghế dài ghép mô-đun và ghế đơn. Khung gỗ đặt trên một chân đế nhỏ hơn tạo khoảng lùi dưới thân ghế; phần bọc được đặt trong khung sồi trắng hoặc óc chó. Hồ sơ sản phẩm ghi nhóm thực hiện gồm Stefan Dold, Max Gleeson và Chris Masson. Đây là một công việc về đồ nội thất bên cạnh những dự án kiến trúc của văn phòng. ^[16]

Năm 2026, Phaidon giới thiệu John Pawson: The Minimal Home, tiếp tục cộng tác với Deyan Sudjic. Sách chia thành sáu chương theo hoạt động trong nhà: sinh hoạt, nấu ăn, ăn uống, tắm, ngủ và làm việc. Hình ảnh công trình Pawson được đặt cạnh các địa điểm từng ảnh hưởng đến ông, như nhà Donald Judd tại Marfa, tu viện Le Thoronet và Farnsworth House. Max Gleeson phụ trách thiết kế và nghiên cứu cho ấn phẩm. ^[17]