Ngôi nhà trên khu đất ở Talca
Copper House 2 được Smiljan Radić thiết kế và xây dựng trong giai đoạn 2004–2005 tại Talca, Chile. Diện tích xây dựng là 165 mét vuông trên khu đất khoảng 5.000 mét vuông. Gia đình đặt hàng gồm một cặp vợ chồng và hai người con. Ngôi nhà có một tầng sử dụng chính, với ba phòng ngủ, khu sinh hoạt, bếp, chỗ ăn, phòng làm việc và sân trong. Phía ngoài là khoảng đất rộng, chỉ có những hàng cây và cây thấp ở xa.
Trong ảnh chụp sau khi hoàn thành, sàn nhà được nâng khỏi mặt đất bằng hệ chân đỡ. Phía hiên mở ra bãi cỏ, còn các mặt khác có nhiều mảng đồng kín. Mái không giữ cùng một độ dốc ở mọi phía: có đoạn đổ thấp gần nền, có đoạn nâng lên để mở tầm nhìn. Khối nhà vì vậy thay đổi hình dạng khi nhìn từ phía lối vào, từ hiên hoặc từ mặt sau.
Từ phương án thép mạ kẽm đến lớp đồng
Tên công trình chỉ lần thứ hai Radić dùng đồng làm lớp bao ngoài cho một ngôi nhà. Trước đó, ông đã xây Copper House 1 ở Nercón, thuộc quần đảo Chiloé. Ở dự án tại Talca, phương án ban đầu dự kiến dùng tấm thép mạ kẽm. Khi ngôi nhà đang được triển khai, một nhà sản xuất liên hệ để giới thiệu sản phẩm đồng điện phân mới và đề nghị ông sử dụng vật liệu này.
Theo lời Radić, mức giảm giá của nhà cung cấp đưa chi phí lớp đồng về gần với lớp thép đã dự tính. Những tấm đồng có các vệt màu không đều, có chỗ giống dấu cháy. Ông lựa chọn giữ bề mặt ấy và chia lớp ốp thành những tấm nhỏ. Trong công trình hoàn thành, các phòng được đặt dưới cùng một hệ mái, quanh khoảng sân mở ở giữa nhà.
Sân trong và đường đi quanh các phòng
Sân trong có mặt bằng dài và hẹp, để hở lên trời, với nền lát gỗ. Các cửa kính lớn ngăn sân với phòng bên cạnh. Đứng ở một đầu sân có thể nhìn qua nhiều lớp kính tới các phần khác của ngôi nhà. Mái bao quanh khoảng trống này, còn những dải đồng ở cao độ phía trên tiếp tục xuất hiện trên các cạnh sân. Sân nằm giữa hệ phòng chứ không tách ra thành một vườn ở cuối nhà.
Radić mô tả hai cách sử dụng đường đi quanh sân. Khi trời lạnh, việc di chuyển chủ yếu theo các khoảng bên trong. Vào mùa hè, các cửa mở rộng cho phép đi xuyên theo hướng chéo từ phòng ra sân, qua khu sinh hoạt rồi tới hiên. Đây là cách vận hành mà kiến trúc sư dự kiến cho các ô mở; mặt bằng thể hiện những vị trí cửa cụ thể giữa phòng ngủ, sân và phòng sinh hoạt, thay vì một hành lang dài khép kín.
Ba phòng ngủ và khu sinh hoạt chung
Các phòng ngủ được xếp ở một phía của sân, cùng những phòng tắm nằm xen vào dải phòng. Phía còn lại là phòng khách và chỗ ăn. Bếp nằm gần khu sinh hoạt chung, còn phòng làm việc được đặt ở một đầu nhà. Những phòng nhỏ có tường ngăn riêng, nhưng phía sân vẫn có các ô kính. Bố cục này tạo ra nhiều chiều nhìn: nhìn từ phòng sang sân, nhìn xuyên qua sân tới phòng đối diện và nhìn từ phòng khách ra hiên.
Phòng khách và chỗ ăn tiếp xúc với một khoảng hiên dài có mái. Sàn gỗ tiếp tục từ các phần trong nhà ra khoảng dưới mái, trong khi mặt đất bên ngoài nằm thấp hơn. Các cột mảnh ở mép hiên không chia phần cửa thành những phòng nhỏ. Tường phía trong chủ yếu có màu trắng, khác với các dải đồng nâu đỏ bên ngoài. Đồ đạc, cửa và các mảng tường ngăn nằm dưới những mặt trần có cao độ thay đổi.
Mái gấp và bề mặt ốp liên tục
Các tấm đồng điện phân dùng trên công trình có kích thước 385 × 950 milimet, dày 0,5 milimet. Chúng được ghép bằng các mép gấp, tạo thành những đường đứng dễ nhìn thấy trên mặt ngoài. Cùng một vật liệu đi từ mặt tường lên các phần mái dốc. Những mảng rộng không có cửa được chia nhỏ bởi đường nối tấm và bởi sự khác nhau về sắc độ, thay vì một bề mặt màu đồng hoàn toàn đồng nhất.
Radić liên hệ lớp vỏ này với những ngôi nhà trong vùng có mái ngói nặng, mái thấp và các phần mở rộng nối thêm qua nhiều thời kỳ. Ông từng chụp một ngôi nhà gần đó với mái ngói bị võng, rồi dùng hình ảnh ấy khi phát triển mái Copper House 2. Tham chiếu nằm ở đường gấp, độ rủ của mái và vùng bóng dưới hiên. Ngôi nhà mới vẫn được dựng bằng khung thép với kích thước và các liên kết được xác định riêng.
Khung thép phía sau lớp vỏ
Lớp đồng là phần bao che, còn kết cấu chính của ngôi nhà là hệ khung thép. Bản vẽ thể hiện các cột vuông, dầm và thanh giằng nằm trong mặt phẳng tường hoặc dưới mái. Một số cột có tiết diện 100 × 100 milimet; các cấu kiện mái gồm nhiều loại thép hình nhỏ. Ở phía hiên, cột sơn sáng được để lộ, trong khi phần lớn hệ khung ở các mặt kín nằm sau lớp hoàn thiện.
Mặt cắt cho thấy các phòng sử dụng chung một cao độ sàn chính, còn khoảng cách từ sàn xuống đất thay đổi theo địa hình. Những chân đỡ không tạo thành một tầng ở có tường bao bên dưới. Các thanh đỡ mái đi theo hình học nghiêng, giữ các cạnh mái ở những độ cao khác nhau. Tại chỗ mái nâng cao, phần không gian trong phòng cũng thay đổi chiều cao; những phòng nhỏ vẫn được phân chia bằng vách đặt trong hệ khung ấy.
Ô lấy sáng cao và những cửa sát sân
Trên mái có một khối lấy sáng đứng cao hơn các mặt dốc xung quanh. Mặt bên của khối này vẫn được ốp đồng; mặt mở có kính và khung sáng màu. Trong ảnh nội thất, ánh sáng từ trên cao rọi xuống một đoạn tường trắng và phần trần gần lối đi. Ô lấy sáng không chạy dọc toàn bộ mái mà tập trung tại một vị trí, bên cạnh hệ cửa lớn quay về sân trong.
Các mặt ngoài cũng không dùng cùng một loại cửa. Có cửa mở rộng ở phía hiên, một ô vuông nhô khỏi mặt đồng và những cửa nhỏ thấp dưới mái dốc ở mặt sau. Phần khung sáng màu phân biệt cửa với lớp ốp sẫm hơn. Quanh sân, cửa kính cao gần hết chiều cao phòng tạo thành một lớp bao khác: trong ảnh có thể đồng thời thấy nền gỗ ngoài sân, tường trắng bên trong và những đường nối tấm đồng ở phía trên.
Các bề mặt trong nhà và hồ sơ thực hiện
Sàn gỗ xuất hiện trong khu sinh hoạt, các lối đi và sân giữa. Ở mỗi vị trí, nó gặp một loại mép khác nhau: chân vách trắng, khung cửa kính, chân tường đồng hoặc cạnh sàn mở ra khu đất. Phần hiên có trần nghiêng và dãy đèn đặt bên dưới mái. Trong một ảnh chụp, một góc trong nhà có người ngồi cạnh cửa mở về khu đất; các không gian được ghi lại trong trạng thái đã có người sử dụng.
Smiljan Radić phụ trách thiết kế và phần kết cấu theo hồ sơ dự án, với Danilo Lazcano và Gonzalo Torres trong nhóm cộng tác. Hồ sơ công trình do Arquitectura Viva công bố còn ghi tên chủ nhà Manuel O’Ryan và Constanza Pérez, cùng đơn vị thi công Constructora Covasa. Bộ ảnh sử dụng trong bài do Cristóbal Palma thực hiện, ghi lại cả hình dáng bên ngoài, sân trong và các góc sinh hoạt dưới lớp mái đồng.
