Ngôi nhà trước khi cải tạo

De Camaret House là một dự án cải tạo nhà ở tại phía tây London, thực hiện trong giai đoạn 2004–2005. Chủ nhà là Patrice và Daniela de Camaret, một gia đình có cuộc sống gắn với cả Anh và Brazil. Công trình có sẵn được xây dựng trong thập niên 1980 theo hình thức tân cổ điển, nhìn ra một quảng trường có vườn cây. Điều khiến gia đình lựa chọn ngôi nhà là vị trí cùng khả năng tổ chức những không gian rộng theo chiều ngang.

Yêu cầu đặt ra gồm hai phần: một nơi ở thoải mái cho gia đình và một môi trường phù hợp để đặt các tác phẩm nghệ thuật. Các hoạt động tiếp khách, nấu ăn, sinh hoạt thường ngày và nghỉ ngơi được phân bố trên bốn tầng. Việc cải tạo vì vậy không chỉ thay bề mặt phòng. Nó tổ chức lại mối liên hệ giữa các tầng, giữa cửa vào và phía vườn, đồng thời xác định vị trí của đồ nội thất và tác phẩm trong từng không gian.

Không gian nhìn từ tầng trên.Ảnh: Leonardo Finotti

Mặt tiền và phạm vi can thiệp

Ngôi nhà nằm trong khu vực có quy định bảo tồn nên những thay đổi ở mặt tiền chính bị giới hạn. Pawson giữ diện mạo bên ngoài theo yêu cầu đó, tập trung chỉnh sửa các chi tiết. Bản vẽ ghi nhận việc thay một số phần đá ở mép tường và diềm, sửa bậc thang hiện hữu, cùng những bộ phận lan can mới. Phần công việc này có quy mô khác với cuộc tổ chức lại gần như toàn bộ nội thất phía sau.

Sự phân biệt giữa mặt tiền và nội thất gắn trực tiếp với tình trạng của một nhà đã xây. Phía phố tiếp tục thuộc về hình ảnh chung của dãy nhà quanh quảng trường. Khi qua cửa, người sử dụng đi vào một chuỗi không gian mới được sắp xếp theo chiều sâu và chiều cao. Bởi vậy, ảnh mặt ngoài chỉ cho thấy một phần nhỏ phạm vi thay đổi của dự án.

Các bề mặt tường và ánh sáng.Ảnh: Leonardo Finotti

Từ cửa vào đến khoảng vườn

Không gian đầu tiên là một sảnh cao. Từ đây có một hướng nhìn đi xuyên qua chiều sâu ngôi nhà và tiếp tục ra vườn. Trục nhìn này đặt cửa vào, các khoảng bên trong và cảnh quan phía sau trong cùng một chuỗi. Người bước vào không phải đi hết nhà mới nhận biết được phần ngoài trời ở cuối lô đất.

Cầu thang từ sảnh bao quanh một khoảng rỗng theo phương đứng. Ở chân khoảng rỗng có một băng ghế của Donald Judd; ánh sáng từ phía trên đi xuống bề mặt gỗ. Ghế được đặt trong không gian giao thông, nơi người đi qua có thể nhìn thấy nó cùng với chiều cao của sảnh. Chi tiết này thuộc về cách bố trí tác phẩm và đồ vật trong nhà, chứ không phải một phòng trưng bày tách riêng khỏi sinh hoạt.

Khoảng thông tầng bên trong.Ảnh: Leonardo Finotti

Bốn tầng với những hoạt động khác nhau

Tầng trệt nâng cao so với mặt đường chứa các không gian có tính tiếp khách. Tầng phía dưới dành cho bếp và sinh hoạt gia đình. Hai tầng trên bố trí chỗ ở riêng của gia đình và khách. Sơ đồ này phân biệt nơi đón người ngoài với các hoạt động thường ngày, trong khi cầu thang giữ sự liên hệ giữa chúng.

Mục tiêu được mô tả trong nhiệm vụ thiết kế là để các phần của nhà đều được sử dụng, thay vì có một tầng chính còn các tầng khác chỉ phục vụ thỉnh thoảng. Bếp nằm thấp hơn phòng tiếp khách nhưng vẫn thuộc vào chuỗi sinh hoạt chung. Phần ngủ ở cao hơn có độ riêng tư khác, còn sảnh và khoảng cầu thang nối những điều kiện đó lại. Bản vẽ mặt cắt cho phép nhận ra sự xếp chồng này cùng mối liên hệ với khu vườn phía sau.

Phòng sinh hoạt và cửa mở lớn.Ảnh: Leonardo Finotti

Vườn phía trên không gian bơi

Khu vườn của nhà có dạng một khoảng vuông lát nền, với bốn cây anh đào có sắc vỏ ánh bạc hơi khác nhau. Vườn nằm phía trên nhà bể bơi, nên mặt đất ngoài trời đồng thời là mái của một không gian sử dụng khác. Phần trồng cây, nền lát và những khoảng lấy sáng vì thế được tổ chức cùng với công trình bên dưới.

Các ghi chú bản vẽ cho thấy nền đá được chia theo lưới một mét, các bồn cây đặt vào hệ chia nền và những chỗ tiếp giáp bậc cần điều chỉnh kích thước tấm. Đó là các chỉ dẫn của hồ sơ thiết kế, cho thấy sân không được bố trí độc lập với hệ cửa và cao độ xung quanh. Bể bơi có lớp ốp màu đen; khoảng ngoài trời giữa nó và nhà chính là một phần của lộ trình di chuyển trong khuôn viên.

Khu bếp.Ảnh: Leonardo Finotti

Đồ nội thất và tác phẩm trong phòng ở

Trong phòng sinh hoạt chính, bộ đồ gỗ đỏ do Rudolph Schindler thiết kế từ thập niên 1930 được bố trí cùng tác phẩm của Robert Ryman. Tác phẩm gồm hai mươi hình chữ nhật trắng, trải trên hai mặt tường liền kề. Tường vì vậy vừa xác định giới hạn của phòng vừa làm nền cho một bố cục cụ thể, trong khi đồ gỗ tiếp tục được dùng trong sinh hoạt.

Các tác phẩm không tập hợp trong một không gian triển lãm riêng. Băng ghế Judd ở sảnh, đồ gỗ Schindler và tác phẩm Ryman ở phòng chính có những vị trí khác nhau trong lộ trình của căn nhà. Hồ sơ dự án ghi nhận rằng một số món đồ được lựa chọn trong quá trình phương án phát triển. Sự phối hợp ấy khiến kích thước, vị trí và khoảng trống quanh từng vật trở thành một phần của công việc thiết kế nội thất.

Lối đi giữa các phòng.Ảnh: Leonardo Finotti

Các lớp cải tạo trong cùng một địa chỉ

Dự án giữ lại vỏ ngoài chịu ràng buộc bảo tồn nhưng thay đổi mạnh cách dùng phần phía trong. Sảnh cao, cầu thang có ánh sáng trên đỉnh, bốn tầng công năng và khu vườn trên bể bơi là những thành phần cụ thể của lần cải tạo này. Chúng tồn tại trong một ngôi nhà có nguồn gốc từ cuối thế kỷ XX, không phải một công trình được xây mới toàn bộ trên khu đất trống.

Bộ ảnh của Leonardo Finotti ghi lại nhà, nội thất và bể bơi; ảnh do Nicolas de Camaret công bố cho thấy thêm một ghi nhận từ phía gia đình. Những tư liệu đó thuộc các thời điểm chụp khác nhau. Bài viết mô tả bố trí của dự án cải tạo năm 2005, không mặc định mọi đồ vật và chi tiết sử dụng vẫn giữ nguyên cho đến hiện tại.

Không gian sinh hoạt dưới cột.Ảnh: Leonardo Finotti
Đọc thêm +