Gia đình Figini và khu đất Costa Paradiso
Figini House được hoàn thành năm 1973 tại Costa Paradiso, phía bắc Sardegna. Khu đất của một đôi vợ chồng trẻ và con gái nhỏ nằm trên sườn dốc, giữa những đỉnh và tảng granit. Một khối đá đơn lẻ nổi lên trong phần đất có thể xây. Các ảnh nhìn xa cho thấy công trình ở phía dưới những khối granit cao hơn, với cây thấp xen giữa mái ngói và đường đi. Nhà không đứng trên một mặt nền phẳng tách khỏi sườn dốc.
Ponis ghi lại hai phương án ông đưa cho gia đình. Phương án thứ nhất có cách bố trí thông thường hơn, đặt nhà cạnh tảng đá và có chi phí thấp hơn. Phương án còn lại dùng các phần phòng xuyên tâm, hình ngôi sao, đưa tảng đá vào giữa nhà. Gia đình chọn phương án thứ hai. Sự lựa chọn này được xác định trong lời kể của kiến trúc sư, cùng với các bản phác mặt bằng còn cho thấy quá trình tìm hình bao và những hướng tường quanh vị trí đá.
Đường bao phòng giữa địa hình dốc
Bản khảo sát đặt các đường đồng mức, cây bụi và từng khối đá quanh mặt bằng công trình. Những phần phòng hình tam giác tỏa từ vùng giữa về các phía, nhưng chiều dài và độ mở của chúng không giống nhau. Đường bao vì thế có những chỗ nhô ra và những khe lõm, xen với đá gần nhà. Trong phối cảnh phác, các đỉnh mái xuất hiện phía trên từng phần phòng, còn tuyến tiếp cận đi qua địa hình trước khi tới cửa.
Ponis mô tả việc đặt nhà sâu vào địa hình để các đường nóc tương ứng với đường nét của khu đất. Ảnh nhìn từ xa ghi nhiều mái ngói gặp nhau, với cây che các đoạn tường ở phía thấp. Một góc chụp khác cho thấy mặt nhà có cửa sổ trên bề mặt trát nằm sau tảng granit. Các cao độ sàn và các đường mái cần được đọc cùng nhau: công trình không phải một mặt bằng hình sao đặt nguyên trên một nền ngang, mà có các phòng đi theo độ dốc của đất.
Tảng đá ở giữa không gian sinh hoạt
Một phần granit tự nhiên nằm bên trong nhà, gần trung tâm các hướng tường. Ở ảnh phòng sinh hoạt, mặt đá nổi lên giữa các bề mặt xây sáng và chỗ ngồi. Đá giữ hình dạng gồ ghề, với phần rộng bên trên và những mặt nghiêng tiến vào phòng. Mép sàn và các bậc được bố trí quanh nó. Trong mặt bằng, đường bao đá không bị thay bằng một hình tròn hay hình chữ nhật, mà vẫn được vẽ theo nét bất quy tắc.
Ponis xác nhận tảng đá là yếu tố tổ chức các không gian và chức năng. Các vùng phòng tỏa xung quanh, với lò sưởi đặt sát cạnh đá. Điều này có thể đối chiếu bằng ảnh và bản vẽ, nơi các hướng đi gặp nhau gần vùng trung tâm. Những phần tường, thang và chỗ ngồi không phủ kín vật thể tự nhiên. Từ một vị trí trong phòng, có thể thấy vừa mặt đá vừa cửa sổ ở phía xa hơn, qua những lớp không gian có cao độ khác nhau.
Nền bậc nối phòng khách với các phòng ngủ
Các nền phòng nằm ở những cao độ khác nhau để đi theo độ nghiêng khu đất. Một tuyến bậc xuất hiện cạnh tảng đá và đi lên phía các phòng ngủ. Từ trên nhìn xuống, phòng khách nằm thấp hơn, với bàn và chỗ ngồi kê gần dải cửa sổ. Bản mặt bằng thể hiện các bậc và những đoạn tường xuyên tâm cùng trong một vùng trung tâm hẹp, nơi người ở chuyển từ một cánh phòng sang cánh khác.
Ảnh nội thất không cho thấy một cầu thang lớn tách riêng thành buồng kín. Các bậc ngắn nối trực tiếp những mặt sàn tiếp nhau, bên cạnh lò sưởi và vách xây. Mặt cắt dọc ghi đường mái cùng những mức sàn thay đổi. Tại các chỗ chuyển, phần tường thấp hoặc cạnh bậc vẫn để lộ không gian phía dưới. Vì vậy từ một phòng ở cao có thể nhìn qua vùng giữa về phòng sinh hoạt, trong khi những phòng ở cạnh nhau vẫn có các cửa và giới hạn riêng.
Lò sưởi sát đá và bếp ở cạnh tuyến đi
Lò sưởi được đặt ngay cạnh tảng granit trung tâm. Trong ảnh, phần miệng lò nằm thấp dưới khối xây sáng, sát một mặt đá tự nhiên. Các bậc ở bên cạnh nối lên vùng phòng cao hơn, còn ghế và mặt bàn nằm về phía phòng khách. Lò sưởi và đá vì vậy được nhìn trong cùng một vùng, nhưng có cấu tạo và bề mặt khác nhau: một phần là khối xây có các cạnh xác định, phần kia là đá giữ đường nét bất quy tắc.
Khu bếp được bố trí cạnh tuyến bậc. Một ảnh nhìn xuống cho thấy bồn rửa và mặt làm việc nằm dọc vách, với cửa sổ ở phía sau. Từ chỗ bếp có thể nhìn qua các phần xây thấp về không gian sinh hoạt. Mặt bằng ghi vùng làm việc này gần điểm kết nối các cánh phòng, thay vì tách sang một khối phụ ở xa. Những thông tin về vị trí bếp, lò sưởi và bậc được đọc trực tiếp từ hồ sơ hoàn thiện; không có dữ liệu đo đạc nhiệt hay hiệu suất sử dụng để suy rộng hơn.
Cửa sổ theo những hướng tường khác nhau
Phòng khách có các ô cửa đặt theo những mặt tường đổi hướng. Trong ảnh chụp từ cao, dải cửa quanh vùng ngồi nhìn về cây và phần địa hình phía ngoài. Các cửa không nằm cùng trên một mặt phẳng thẳng dài, nên những khung cảnh được mở ra theo các hướng khác nhau. Phần tường giữa chúng vẫn đủ rõ để nhận biết từng cạnh và chiều sâu của phòng hình tam giác.
Ở một phòng khác, cửa chớp mở ra phía cảnh quan gần, bên cạnh chỗ ngồi xây và đồ đạc. Cao độ sàn phòng này khác với vùng sinh hoạt trung tâm. Những ô mở nhỏ xuất hiện ở một số vách phía cao hơn, bổ sung hướng nhìn mà không thay toàn bộ tường bằng kính. Các mặt đứng bắc, đông và tây cho thấy hình cửa tương ứng với từng phần phòng. Đường mái ngói và nền đất dưới chân công trình đều thay đổi, vì vậy khoảng tường có thể nhìn thấy từ bên ngoài không có cùng chiều cao ở mọi phía.
Mái ngói và những nhánh phòng xuyên tâm
Các nhánh mặt bằng tạo những phần mái riêng gặp nhau ở vùng giữa. Nhìn từ trên, những dải ngói tỏa theo nhiều hướng, với đường nóc và đường giao mái khác nhau. Chúng không tạo một mặt mái phẳng duy nhất hoặc một hình nón đều. Mỗi nhánh mái phủ vùng phòng bên dưới, rồi kết nối với phần mái của nhánh kế cận. Ảnh tổng thể ghi những cạnh mái ngắn nằm giữa cây và các tảng đá lớn.
Các vật liệu được nhận ra trong ảnh và hồ sơ gồm tường trát, ngói đất nung, khung cửa gỗ và granit. Những đoạn tường có mặt sáng bao quanh các ô cửa tối hơn, trong khi mái ngói đưa ra khỏi vách ở mép ngoài. Ở ảnh đen trắng lịch sử, sắc độ cho thấy sự khác nhau giữa vật liệu nhưng không xác định màu. Bộ ảnh màu nhìn xa ghi hiện trạng các mái giữa cây, còn cấu trúc của không gian bên trong được đối chiếu bằng ảnh lịch sử và bản vẽ, tránh coi mọi chi tiết hiện tại là nguyên bản.
Cây được giữ sát công trình khi thi công
Ponis ghi rằng trong lúc xây, các cành cây và bụi chạm vào nhà được buộc lại và che bằng bạt. Sau khi công việc kết thúc, lá có thể trở lại tiếp xúc với tường. Theo lời ông, những mặt tường dự kiến mang màu xám xanh của cây bụi, và việc bảo vệ cây có sẵn tránh phải đưa cây hoặc hoa mới tới thay thế. Đây là một thao tác thi công được ghi nhận cụ thể cho Figini House.
Trong các ảnh bên ngoài, tán cây nằm sát mái và che một phần chân tường. Từ xa hơn, những đỉnh granit chiếm phần lớn hình ảnh, còn nhà xuất hiện theo từng mảng nhỏ giữa chúng. Ở bên trong, tảng đá trung tâm, lò sưởi, các bậc và những cửa nhìn ra ngoài xác định một chuỗi không gian khác với cách nhìn tổng thể từ sườn đối diện. Hồ sơ Figini House ghi đồng thời các quy mô ấy: nhánh phòng, phần mái, vị trí cây và phạm vi đá quanh khu đất Costa Paradiso.
