Khuôn viên trên sườn dốc trong thành phố

Tòa nhà Khoa Kinh tế của Đại học Ghent được thực hiện bởi XDGA và Stéphane Beel Architects trong giai đoạn 2001–2006. Công trình thuộc một quy hoạch cho khuôn viên đại học nằm trong thành phố, trên địa hình dốc về phía sông Scheldt. Quy hoạch bổ sung cả những khoảng mở lẫn các tòa nhà mới vào hệ công trình đã có.

Yếu tố liên kết chính là một tuyến đi bộ đi qua nhiều phần khác nhau của khuôn viên, gồm cả không gian trong nhà và ngoài trời. Tòa nhà Khoa Kinh tế được đặt trực tiếp trên tuyến này. Đường đi không dừng trước cửa công trình, mà xuyên qua phạm vi của nó. Vì vậy, tòa nhà vừa chứa chương trình học tập, vừa tham gia vào mạng tiếp cận chung. Hình dạng và mặt cắt của công trình gắn với các cao độ của tuyến đi bộ cùng địa hình dốc.

Tuyến đi bộ và các mức sàn

Trong quy hoạch khuôn viên, tuyến đi bộ liên kết các khoảng sân, vườn và công trình hiện hữu. Hồ sơ giải thưởng EUmies mô tả đường đi qua khu để xe đạp thấp hơn mặt đất, phía sau nhà ăn sinh viên, dọc các tòa nhà và vườn, rồi đến khu Khoa Kinh tế. Tại đây, nó tiếp tục qua những sân và mái của công trình cũ trước khi đi xuyên tòa nhà mới.

Trong công trình mới, các lõi giao thông đứng được đặt ở một phía của đường đi. Phía đối diện là sảnh cao hai tầng. Sự phân chia này khiến tuyến đi bộ trở thành một thành phần tổ chức mặt bằng, không chỉ là một lối vào phụ. Hệ thang và các khoảng tiếp cận được phối hợp với đường đi xuyên khuôn viên. Các hoạt động của khoa nằm ở những cao độ khác nhau, nhưng cùng gắn với đoạn giao nhau giữa công trình và tuyến công cộng của trường.

Cầu thang trong không gian sảnh.Ảnh: Frans Parthesius

Sảnh và đường nối xuống thấp

Sảnh cao hai tầng nằm ở phía đối diện các lõi giao thông đứng. Từ đây, không gian tiếp tục hạ xuống để hình thành một lối đi bên dưới tuyến đi bộ. Lối này nối với tòa nhà cũ của khoa. Quan hệ giữa phần mới và phần cũ vì thế được thiết lập qua mặt cắt, với các đường đi nằm ở nhiều cao độ.

Sảnh đồng thời là phần không gian ở dưới giảng đường. Trong cách xếp chương trình, một không gian tập trung đông người được đặt trên một vùng tiếp cận rộng. Các nhóm sinh viên đến và rời phòng học qua hệ cầu thang, hành lang và sảnh liên kết với nhau. Địa hình dốc khiến công trình không có một mặt nền duy nhất áp dụng cho mọi phía. Những đoạn đi xuống, đi ngang và đi lên được bố trí quanh chính tuyến nối xuyên khuôn viên.

Khoảng thông tầng bên dãy cửa kính.Ảnh: Frans Parthesius

Giảng đường và hành lang bao quanh

Giảng đường nằm trên sảnh, được tiếp cận bằng cầu thang chính và một hành lang rộng chạy vòng quanh. Phía sau giảng đường là phòng họp lớn dành cho đội ngũ giảng viên. Các không gian này có kích thước và cách tập trung người khác với thư viện và văn phòng ở tầng trên cùng.

Hành lang bao quanh giảng đường thuộc về hệ giao thông của một phòng học lớn. Nó tiếp nhận các luồng người từ cầu thang rồi phân phối đến không gian sử dụng. Trong toàn bộ công trình, những phần giao thông này không được đặt vào một khung mặt bằng lặp lại đồng đều ở mọi tầng. Vị trí và hình dạng của chúng thay đổi theo phòng lớn, khoảng sảnh và các cao độ tiếp cận. Sự đa dạng của chương trình đi cùng cấu trúc xếp tầng riêng cho từng nhóm chức năng.

Cầu thang và khu vực ngoài trời.Ảnh: Frans Parthesius

Thư viện quanh sân trong

Tầng trên cùng chứa thư viện và các văn phòng. Thư viện được tổ chức quanh một sân trong, tạo thêm một phía tiếp xúc với ngoài trời ngay trong khối công trình. Cấu trúc này khác với giảng đường nằm ở tầng dưới: thay vì một phòng lớn có hành lang bao quanh, thư viện lấy khoảng sân làm thành phần bên trong của tổ chức không gian.

Vị trí ở trên cùng đưa thư viện vào phần có quan hệ trực tiếp với mái và khoảng mở trên cao. Các văn phòng cùng nằm tại tầng này, trong khi các phòng có quy mô tập trung lớn hơn được xếp bên dưới. Mặt bằng của từng tầng được điều chỉnh theo chương trình thay vì giữ một hệ phòng thống nhất từ dưới lên trên. Sân trong, giảng đường, sảnh và đường đi xuyên công trình tạo thành những khoảng trống khác nhau, được bố trí trong cùng một khối nhà có mặt cắt nhiều biến đổi.

Không gian đọc và làm việc trong thư viện.Ảnh: Frans Parthesius

Hệ kết cấu kết hợp và bốn mặt ngoài

Để xếp các chức năng có kích thước khác nhau, công trình sử dụng một hệ kết cấu kết hợp. Thuyết minh ghi nhận lưới cột có phần loe rộng, các sườn chịu lực bên ngoài và những dầm thép Vierendeel lớn. Những thành phần này cùng làm việc trong một công trình có nhiều khoảng rộng và các đoạn nhô ra. Hệ chịu lực không chỉ dựa trên một loại cột và dầm lặp lại ở mọi nơi.

Hai mặt trước và sau được mở bằng kính và vươn ra ngoài. Hai mặt bên dùng bê tông, nhưng cũng khác nhau: một mặt kín, mặt còn lại gồm những sườn bê tông cao khoảng 20 mét. Sự phân biệt này gắn hình thức mặt đứng với cấu trúc của công trình. Kính, các sườn đứng và mặt bê tông đặc xuất hiện theo từng hướng, tạo nên những điều kiện tiếp xúc khác nhau giữa các không gian học tập, đường đi và khuôn viên bên ngoài.

Mặt ngoài công trình qua hàng cây.Ảnh: Frans Parthesius
Đọc thêm +