XDGA · Xaveer De Geyter Architects

Từ Ghent đến OMA ở Rotterdam

Xaveer De Geyter học kiến trúc tại Sint-Lucas ở Ghent. Trong cuộc phỏng vấn với Richard Hall thực hiện năm 2022 và công bố bởi Drawing Matter năm 2024, ông kể mình đến OMA vào năm 1984, khi nhóm Rotterdam chỉ có khoảng sáu người. Ông đã quan tâm đến những dự án New York của OMA từ thời sinh viên. ^[2]

De Geyter mô tả việc rời OMA như một quá trình kéo dài hai hoặc ba năm: có thời điểm ông chỉ trở lại vài tháng để làm một cuộc thi, trong lúc mở văn phòng nhỏ ở Antwerp và giảng dạy tại Brussels. Theo hồi tưởng của ông, quá trình chuyển tiếp diễn ra khoảng 1990–1992. Giai đoạn đầu của văn phòng riêng có thời gian chồng lấn với công việc tại OMA. ^[2]

Những ngôi nhà đầu tiên và việc mở văn phòng

Tư liệu buổi nói chuyện của Archipel tháng 12 năm 1995 ghi De Geyter mở thực hành riêng ở Antwerp năm 1989. Hồ sơ này cũng liệt kê kinh nghiệm tại OMA với Villa dall’Ava ở Paris, quy hoạch Melun-Sénart, nhà ga biển Zeebrugge và các cuộc thi thư viện. Khi trình bày công việc riêng, ông giới thiệu nhà ở Mariakerke, Brasschaat và những nghiên cứu nhà sân trong tại Amsterdam. ^[3]

Nhà Simons tại Brasschaat được đặt một phần trong đồi cát, với chỗ đỗ xe trên mái và lối xuống nhà bằng đường dốc. Nhà Mariakerke xử lý một lô góc trong khu biệt thự, nơi hình dạng mặt bằng và mái liên quan trực tiếp đến quy định xây dựng. Tư liệu năm 1995 đã ghi De Geyter dạy kiến trúc và đô thị tại Sint-Lucas Brussels từ 1991, cùng các bài giảng tại Berlage Institute từ 1994. ^[3]

After-Sprawl và việc nghiên cứu thành phố phân tán

Đầu thập niên 2000, XDGA thực hiện After-Sprawl cho deSingel, xuất bản qua NAi. Nghiên cứu có hai phần: một tập bản đồ và một nhóm đề xuất. Các bản đồ tách những vùng đô thị ở châu Âu thành đất xây dựng, hạ tầng và khoảng chưa xây. Nhóm tập trung vào phần thứ ba, gồm đất nông nghiệp, tự nhiên và những khoảng còn lại giữa các công trình. ^[4]

Phần đề xuất thử những cách tổ chức trên các khoảng chưa xây ấy để đặt thêm hoạt động và tạo quan hệ mới trong vùng đô thị phân tán. Nhóm nghiên cứu được XDGA ghi tên gồm Xaveer De Geyter, Pier Vittorio Aureli, Lieven De Boeck, Maarten Gheysen và Yuichiro Suzuki. Hồ sơ dự án đặt công việc trong giai đoạn 2001–2002, ghi nhận vai trò của nghiên cứu và xuất bản trong hoạt động văn phòng bên cạnh các cuộc thi và hợp đồng xây dựng. ^[4]

Sách, triển lãm và chương trình giáo dục

Lannoo phát hành XDGA_161_book ngày 13 tháng 11 năm 2013. Cuốn sách 352 trang tập hợp 34 dự án từ thập niên 1990; Christophe Van Gerrewey viết 26 chương sắp theo bảng chữ cái. Cách tổ chức này đưa các công trình vào những chủ đề khác nhau thay vì kể một danh mục theo năm. Sách được thực hiện trong giai đoạn văn phòng đã có cả công trình xây dựng, đề xuất đô thị và nhiều phương án thi tuyển. ^[5]

Trong cùng giai đoạn, Elishout Kitchen Tower ở khuôn viên COOVI, Anderlecht, nhận Grand Prize của BigMat International Architecture Award năm 2013. Hồ sơ của giải ghi thời gian dự án 2003–2009, với khách hàng là Vlaamse Gemeenschapscommissie. Danh sách nhóm tách công đoạn thi tuyển, thiết kế và triển khai, ghi nhận Ingrid Huyghe, Marie-Pierre Vandeputte cùng nhiều cộng tác viên. Dự án trường dạy nghề này xuất hiện trong lịch sử XDGA trước Melopee, khi văn phòng đã làm việc với những chương trình giáo dục có yêu cầu sử dụng chuyên biệt. ^[6]

Năm 2023, Royal Scottish Academy xuất bản một tập 108 trang nhân Metzstein Architecture Discourse. Nội dung chính là cuộc trò chuyện của De Geyter với Graeme Hutton và Robin Webster. Đây là một hình thức ghi lại thực hành qua phỏng vấn, khác với cấu trúc sách theo chủ đề của năm 2013. Hồ sơ RSA cũng ghi hoạt động của văn phòng ở cả Brussels và Paris, trong ba lĩnh vực kiến trúc, đô thị và cảnh quan. ^[7]

Place Rogier và trụ sở tỉnh Antwerp

Place Rogier ở Brussels được XDGA thực hiện cùng kỹ sư Ney & Partners và kiến trúc sư cảnh quan Michel Desvigne. Công trình hoàn thành tháng 9 năm 2019, gồm quảng trường, đại lộ Botanique, ga metro và khu thương mại ngầm. Mái tròn đường kính 64 m là phần thấy rõ nhất, nhưng dự án còn có dải đi bộ dài 360 m và khoảng sân hạ xuống để đưa ánh sáng vào các tầng dưới. Các kết nối giữa mặt đất và ba tầng ngầm là phần lớn của nhiệm vụ thiết kế. ^[8]

Tại Antwerp, XDGA được giao thiết kế trụ sở tỉnh qua thủ tục Open Oproep năm 2011. Cơ quan Vlaams Bouwmeester ghi ngày khánh thành chính thức là 8 tháng 11 năm 2019. Dự án thuộc một chuỗi lựa chọn và điều chỉnh chương trình công cộng: tháp hành chính mới cao gần 58 m, đồng thời giải phóng đất cho không gian xanh. Hồ sơ lựa chọn và hồ sơ khánh thành cho thấy thời gian của công trình kéo dài nhiều năm trước khi xuất hiện trong các danh sách giải thưởng. ^[9]

Bài nghiên cứu của Flanders Architecture Institute giải thích rằng đợt thi trước đã dừng do bất định về cấp quản lý tỉnh và tranh luận về công trình mặt tiền cũ. Trong phương án được xây, các phòng làm việc đặt trong tháp, còn nhà hàng, phòng hội đồng và hội trường thuộc phần thấp. Công viên mới nối các mảng xanh lân cận, có đường dành cho người đi bộ và xe đạp. Tòa nhà gồm 14 tầng với 683 cửa sổ tam giác; sảnh mở cho công chúng còn được dùng trưng bày bộ sưu tập nghệ thuật của tỉnh. ^[10]

Melopee: trường học trong khu cảng chuyển đổi

Melopee ở Ghent hoàn thành tháng 2 năm 2020 theo hồ sơ Brussels Architecture Prize. Công trình kết hợp mẫu giáo, tiểu học, nhà trẻ, chăm sóc sau giờ học và thể thao trên một khu đất hẹp tại Oude Dokken. Quy hoạch khu vực của OMA yêu cầu một lối công cộng chạy xuyên qua. XDGA chia khối công trình thành phần trong nhà xếp tầng và phần sân ngoài trời cũng xếp tầng, nối các hoạt động với sân tương ứng. ^[11]

Sau cuộc thi, khu nhà trẻ được chuyển về phía nam nhìn ra công viên; lối công cộng đi dưới một sàn bằng kính. Hệ khung thép mạ kẽm bao quanh phần sân, đồng thời tiếp tục ở mặt ngoài khối phòng học. Melopee nhận Brussels Architecture Prize 2021 ở hạng Extra Muros. Năm 2022, công trình vào danh sách 40 dự án của EU Mies Awards, cùng Z33 và Gare Maritime trong nhóm công trình tại Bỉ. ^[11][12]

Mobilis và chương trình sản xuất trong đô thị

Mobilis tại Anderlecht hoàn thành năm 2024. Khách hàng D’Ieteren đặt chương trình sửa chữa và trưng bày ô tô cạnh những không gian sản xuất khác trong khu vực kênh Brussels. XDGA tổ chức kết cấu bê tông nhịp 16,2 m, chiều cao tầng 7 m, có thể treo thêm sàn thép trung gian. Những sân và khoảng thông tầng xuyên qua khối lớn, còn hình dạng mặt ngoài liên quan đến đường xe và ranh khu đất. Đây là một nhánh công việc khác của văn phòng, bên cạnh trường học và công sở. ^[13]

Chủ đầu tư D’Ieteren Immo mô tả kết cấu chính được dự kiến sử dụng trong 100 năm, với các thành phần bên trong có thể thay đổi khi chương trình chuyển từ xưởng sang văn phòng, trưng bày hoặc các hoạt động khác. Đây là mục tiêu thiết kế do chủ đầu tư công bố. Hồ sơ cũng ghi sử dụng địa nhiệt, pin mặt trời, thu nước mưa và vận chuyển vật liệu bằng đường thủy. Việc chuẩn bị cho thay đổi công năng thuộc yêu cầu đầu bài của Mobilis ngay từ giai đoạn phát triển dự án. ^[14]

Tổ chức đối tác và giảng dạy gần đây

Từ năm 2023, XDGA có tám đối tác: Xaveer De Geyter, Doug Allard, Tom Bonnevalle, Antoine Chaudemanche, Pieter Coelis, Ingrid Huyghe, Marie-Pierre Vandeputte và Wouter van Daele. Văn phòng duy trì hai cơ sở tại Brussels và Paris. Danh mục đang triển khai gồm cải tạo khu nhà ở Brigittines, trường nghệ thuật HfG tại Frankfurt và mở rộng Bảo tàng Mỹ thuật Tournai. Cơ cấu hiện tại ghi nhận một nhóm lãnh đạo rộng hơn tên của người sáng lập vẫn được giữ trong chữ viết tắt XDGA. ^[1]

Giảng dạy tiếp tục diễn ra bên cạnh thực hành. Harvard ghi nhận các nhiệm kỳ của De Geyter tại Sint-Lucas Brussels, EPFL, Berlage Institute và ETH Zurich; danh mục năm 2026 có studio Faith Park do ông phụ trách. Tại Venice năm 2023, Flanders Architecture Institute mời ông cùng An Fonteyne và Hülya Ertas trao đổi nhân ra mắt sách Alliances with the Real. Melopee được chọn làm hình bìa của tập Flanders Architectural Review số 15, nối công trình đã xây với diễn đàn nghiên cứu và xuất bản. ^[15][16]