Từ phòng tranh thành phố đến khu đất ven sông
The Hepworth Wakefield là bảo tàng nghệ thuật do David Chipperfield Architects thiết kế tại Wakefield, West Yorkshire. Công trình mở cửa tháng 5 năm 2011, tiếp nối phòng tranh thành phố được thành lập năm 1934. Tên bảo tàng gắn với Barbara Hepworth, nhà điêu khắc sinh tại Wakefield năm 1903. Bộ sưu tập và hoạt động triển lãm được chuyển sang một địa điểm mới, đồng thời có thêm chỗ cho giáo dục, biểu diễn và các chương trình cộng đồng.
Khu đất nằm ở một mũi đất bên sông Calder, thuộc khu bảo tồn cảnh quan đô thị Wakefield Waterfront. Những nhà xưởng và kho hàng quanh đây ghi lại hoạt động sản xuất vải và ngũ cốc của thành phố. Nước tiếp giáp hai phía công trình. Bảo tàng có thể được nhìn từ nhiều hướng, qua sông hoặc từ những khoảng đất và đường đi xung quanh, nên mặt đứng không chỉ hướng tới một đường phố duy nhất.
Một cụm phòng thay cho một khối hộp
Hình khối bảo tàng được chia thành những phần hình thang có kích thước và cao độ mái khác nhau. Các phần này nối sát nhau, tạo một đường bao gãy khúc. Nhìn trên tổng thể, chúng có liên hệ với quy mô các nhà công nghiệp nhỏ và những đường mái không đồng đều của khu vực. Đây vẫn là một bảo tàng liên tục ở bên trong, chứ không phải những gian nhà riêng rẽ đặt cách nhau trong sân.
Mỗi phần khối tương ứng với một không gian cụ thể. Việc thay đổi kích thước phòng được thể hiện ngay ở mặt ngoài: một phòng rộng có phần khối lớn hơn, còn các phòng khác tạo những bước chuyển ngắn hơn trong đường bao. Mái nghiêng và các cạnh không song song khiến hình dáng từng khối khác nhau. Cách tổ chức này cho phép nhóm thiết kế xử lý từng phòng theo yêu cầu trưng bày đồng thời giữ chúng trong cùng một tuyến sử dụng.
Phân chia hoạt động theo tầng
Những phòng trưng bày chính nằm ở tầng trên. Các tác phẩm có quy mô nhỏ và lớn không được đưa vào những gian phòng hoàn toàn giống nhau: hồ sơ thiết kế phân biệt phòng nhỏ dành cho các tác phẩm thuộc những giai đoạn sớm hơn và phòng lớn cho nghệ thuật đương đại. Kích thước tác phẩm, khoảng cách quan sát và việc đi từ phòng này sang phòng khác cùng tham gia vào cách chia khối nhà.
Tầng dưới chứa các hoạt động hỗ trợ: khu biểu diễn, phòng học và thực hành, những tiện ích phục vụ khách, văn phòng cùng phần vận hành phía sau. Nhờ cách chia này, việc tới tham dự một hoạt động giáo dục hay sử dụng tiện ích công cộng không đồng nghĩa với việc phải đi qua toàn bộ các phòng triển lãm. Mặt cắt công trình thể hiện hai nhóm công năng chồng lên nhau, trong khi hình khối bên ngoài vẫn đọc được như một tập hợp thống nhất.
Ánh sáng và hướng nhìn ra thành phố
Các phòng trưng bày ở tầng trên nhận ánh sáng tự nhiên qua những phần mở liên quan đến mái và mặt đứng. Hướng cửa cùng hình học mái được xử lý theo từng không gian. Bên cạnh việc chiếu sáng tác phẩm, những cửa sổ lớn đưa sông, các công trình cũ và đường chân trời thành phố vào tầm nhìn của người tham quan.
Sự hiện diện của cảnh quan không diễn ra như một mặt kính liên tục chạy quanh bảo tàng. Những khoảng nhìn được đặt trong các khối tường tương đối đặc. Vì vậy, đường đi trong nhà có sự thay đổi giữa các đoạn tập trung vào tác phẩm và những nơi nhìn ra bên ngoài. Vị trí bên sông vẫn hiện diện trong trải nghiệm bên trong, dù phần lớn diện tích công trình phục vụ việc trưng bày trong các gian phòng khép kín.
Bê tông đổ tại chỗ ở mặt ngoài
Mặt đứng được làm bằng bê tông pha màu, thi công tại chỗ. Vật liệu này đi cùng các khối hình thang và mái dốc, làm cho tường bên ngoài có cảm giác liên tục. Bảo tàng mô tả chính hệ bê tông đó là một thành phần tạo nên hình dáng của công trình; nó không chỉ là lớp hoàn thiện được đặt lên một khối nhà có hình học thông thường.
Ở phía sông, các phần nhà tiến sát mặt nước. Quan hệ này được hồ sơ của kiến trúc sư đặt cạnh những nhà máy và kho cũ ven sông, nơi chân công trình cũng trực tiếp gặp mép nước. Cùng một vật liệu bao lấy nhiều khối khác kích thước, còn sự khác nhau giữa chúng được thể hiện bằng góc tường, độ cao và độ nghiêng mái. Bề mặt bê tông và hình học phòng vì thế được thấy đồng thời trên mặt đứng.
Bảo tàng và bộ sưu tập
Chương trình của bảo tàng bao gồm tác phẩm của nhiều nghệ sĩ Anh và châu Âu, bên cạnh những tư liệu quan trọng liên quan đến Barbara Hepworth. Các mẫu và vật liệu làm việc của nhà điêu khắc đặt ra một loại trưng bày khác với việc chỉ treo tranh trên tường. Công trình dành các phòng có quy mô khác nhau để chứa những nhóm tác phẩm và hình thức trưng bày ấy.
Từ khi mở cửa, The Hepworth Wakefield tiếp tục tổ chức triển lãm tạm thời, hoạt động giáo dục và chương trình dành cho cộng đồng. Bảo tàng nhận giải Museum of the Year của Anh năm 2017. Những hoạt động này diễn ra trong hệ phòng trưng bày ở tầng trên và nhóm không gian hỗ trợ phía dưới; chúng là phần sử dụng thực tế của công trình, bên cạnh hình ảnh những khối bê tông nằm sát sông.
