Ngôi nhà trong khu Prague 6
House Okamura nằm ở Prague 6, không xa Villa Müller của Adolf Loos. Christian Kerez bắt đầu dự án năm 2013 và công trình hoàn thành năm 2021. Nhà chứa ba căn hộ, nhưng từ ngoài không hiện thành ba khối hộp riêng biệt hoặc ba tầng có các cửa xếp thành một lưới đều. Các mặt gạch cong nhô ra và lùi vào, tạo một nhóm khối trụ có chiều cao và đường kính khác nhau trong cùng khu đất.
Trong bộ ảnh hoàn thành của Maxime Delvaux, các cửa đứng cắt vào những mặt tường cong. Có cửa nằm sát mặt đất, có cửa ở các mức cao hơn, và một số mặt trụ gần như không có cửa trên hướng đang nhìn. Đường chân nhà cũng thay đổi theo cao độ sân và lối tiếp cận. Màu gạch tiếp tục từ khối này sang khối khác, trong khi bóng ở các khe tiếp giáp làm đường biên từng khối trở nên rõ hơn.
Một hệ phòng cùng có dạng tròn
Ý tưởng mặt bằng được tổ chức từ các phòng tròn có kích thước khác nhau. Hồ sơ giai đoạn đầu ghi các không gian chính có diện tích khoảng 4–18 m². Các vòng tròn không được xếp thành một dãy đơn giản rồi nối bằng một hành lang thẳng. Chúng tiếp giáp hoặc chồng nhẹ lên nhau ở những vị trí khác nhau, tạo các cửa nối và các phần tường còn lại giữa hai phòng.
Trên bản vẽ, một phòng có thể có nhiều hướng đi tiếp, trong khi phòng khác chỉ nối với một hoặc hai vùng bên cạnh. Vì đường kính khác nhau, các lỗ nối cũng không tạo thành một trục đều chạy xuyên suốt toàn nhà. Khi nhìn qua một cửa, người đứng có thể gặp mặt tường cong của phòng kế, hoặc thấy thêm một cửa khác nằm lệch sang bên. Cùng một hình học tròn được dùng nhiều lần, nhưng chuỗi phòng tạo ra không có các khoảng cách và hướng mở giống nhau.
Ba căn hộ đổi vị trí qua các tầng
Các căn hộ không chỉ được chia bằng một đường sàn ngang cho mỗi chủ sở hữu. Hồ sơ phát triển phương án cho thấy phạm vi một căn có thể thay đổi vị trí khi đi từ tầng này tới tầng khác. Một khối trụ nhìn liên tục từ ngoài vì thế không nhất thiết chỉ chứa không gian của một căn hộ suốt chiều cao. Cấu trúc chia phần sử dụng được thể hiện bằng các sơ đồ màu và các hình sàn riêng cho từng mức.
Các cách nối phòng cũng thay đổi theo tầng. Có nơi một phòng ở giữa liên hệ với nhiều phòng xung quanh; nơi khác tạo một chuỗi đi vòng hoặc một mạng có nhiều nhánh. Những sơ đồ này nằm trong cùng đường bao tổng thể nhưng có tổ chức bên trong khác nhau. Các cầu thang và phần chuyển tiếp liên hệ những mức sàn, trong khi mặt tường gạch ngoài tiếp tục che bớt sự thay đổi về ranh giới căn hộ ở bên trong.
Cửa nối ở chỗ các vòng tròn gặp nhau
Trong ảnh nội thất, những ô cửa không có một vị trí cố định giống nhau ở mọi phòng. Một ô nằm gần góc nhìn phía trước, một ô khác mở sang bên và cho thấy thêm mặt gạch cong ở phòng kế tiếp. Mặt tường không tạo bốn góc vuông để xác định hướng như một phòng hình chữ nhật. Mép cửa, ánh sáng và các đồ dùng trở thành những mốc nhận biết vị trí trong từng gian tròn.
Nhiều lỗ nối được để mở trong bộ ảnh, cho phép nhìn qua hai hoặc ba lớp không gian. Có chỗ độ dày tường tạo thành một phần ngưỡng ngắn trước khi tới phòng sau; có chỗ một đoạn tường đứng ở giữa hai cửa làm vùng nhìn tách thành hai nhánh. Các cạnh cửa vẫn là đường thẳng, đặt trong bề mặt có độ cong. Sự gặp nhau giữa cạnh thẳng và mặt tròn hiện rõ ở những vị trí tiếp giáp, nơi các hàng gạch và mạch vữa đổi hướng quanh cửa.
Các khoảng nhỏ giữa những phòng chính
Trong thiết kế, những khoảng xen giữa các phòng tròn dành cho thang máy, kho và khu vệ sinh. Các vùng này có đường bao phát sinh từ khoảng trống giữa các vòng tròn, khác với hình dạng đều của không gian chính. Chúng nhỏ hơn và thường có cửa đóng. Trên bản vẽ mặt bằng, những phần phụ không được gộp thành một lõi hình chữ nhật lớn đặt ở giữa nhà, mà phân bố ở các chỗ tiếp giáp trong hệ phòng.
Bộ ảnh hoàn thành ghi những bề mặt trắng của thiết bị hoặc tủ đặt cạnh tường gạch. Chúng có cạnh thẳng, hoặc được làm theo đường cong của gian phòng, với kích thước thấp hơn một số ô cửa. Trong một góc chụp, mặt bàn chạy theo tường; ở góc khác, một bộ phận đứng tạo một ranh giới gần người sử dụng. Các đồ dùng ấy xuất hiện trong những phòng có đường kính khác nhau, giữ lại khoảng sàn để đi qua các cửa nối.
Gạch ở cả bên ngoài và bên trong
Mặt gạch không chỉ bao ngoài công trình mà còn được nhìn thấy trong nhiều phòng. Những hàng gạch chạy quanh mặt cong, với mạch vữa sáng phân biệt từng viên. Khi tới mép cửa hoặc chỗ hai phòng gặp nhau, các hàng gạch có những đoạn dừng và chuyển mặt rõ. Trần và sàn có màu, cấu tạo khác với tường, nên gian tròn vẫn được phân biệt thành các mặt bao quanh theo phương đứng và ngang.
Trong một phòng có cửa cao, ánh sáng đi qua làm một phần mặt gạch sáng hơn, còn các phần quay khỏi cửa tối dần theo độ cong. Một bức tường vì thế không có cùng độ sáng trên toàn bộ chiều dài nhìn thấy. Ở ngoài nhà, màu gạch và các mặt trụ tạo những bóng tương tự ở quy mô lớn hơn. Các cửa kính có khung rõ, được cắt vào lớp tường thay vì tạo một mặt kính liên tục bao toàn bộ chu vi công trình.
Cửa sổ và các chiều cao khác nhau
Các ô cửa sổ có chiều cao và vị trí thay đổi trên từng mặt trụ. Từ trong, có cửa cho thấy bầu trời hoặc nhà lân cận; cửa khác mở sát một khoảng sân hoặc phần tường kế bên. Một số gian có nhiều ô cùng xuất hiện trong một góc nhìn, nhưng chúng không trải đều thành một dải ngang. Các nguồn sáng vì thế có những vị trí riêng trong một phòng có tường cong liên tục.
Chiều cao các phòng cũng thay đổi. Những không gian cao hơn có một khoảng tường lớn phía trên cửa, trong khi một số gian thấp hơn tạo cảm giác gần với tỷ lệ đồ dùng. Tại chỗ nối, cửa có thể dẫn từ gian này sang gian có chiều cao khác, để lộ mặt trần tiếp theo ngay sau ngưỡng. Trong các ảnh, những thay đổi đó được nhận biết qua vị trí trần, cạnh cửa và đường sáng trên tường, đồng thời với sự thay đổi đường kính của phòng.
Hình dạng ngoài nhà và chuỗi phòng bên trong
Nhìn từ phố, từng khối trụ được nhận biết bằng một đoạn tường cong và đường mái riêng. Một số khối đứng trước và che khối khác, nên không thể nhìn hết toàn bộ các phòng từ một phía. Khi đi vào nhà, những đoạn cong tương ứng xuất hiện ở tỷ lệ gần hơn, với cửa nối cắt vào các phần tường. Hình dạng của không gian bên trong có quan hệ trực tiếp với những mặt trụ nhìn thấy ở ngoài, nhưng cách chia căn hộ lại thay đổi theo tầng.
Các ảnh ngoại thất và nội thất ghi công trình sau hoàn thành, khác với những mô hình nghiên cứu trong giai đoạn thiết kế đầu. Những mô hình và bản vẽ cho thấy cách phát triển mạng phòng, còn bộ ảnh cho thấy gạch, cửa, nền và các đồ dùng đã được lắp đặt. Công trình tập hợp ba căn hộ bằng một hệ phòng tròn lặp lại về dạng hình học, nhưng thay đổi về kích thước, chiều cao, số cửa và các quan hệ tiếp nối giữa chúng.
