Christian Kerez

1962–1993: đào tạo, nhiếp ảnh và văn phòng đầu tiên

Christian Kerez sinh năm 1962 tại Maracaibo, Venezuela, và học kiến trúc tại ETH Zürich. Hồ sơ Porto Academy ghi ông nhận bằng kiến trúc năm 1988. Từ năm 1991 đến năm 1993, ông làm kiến trúc sư thiết kế trong văn phòng Rudolf Fontana, trước khi mở văn phòng riêng tại Zürich năm 1993. Con đường này bao gồm cả việc làm dự án và công bố ảnh kiến trúc. Hoạt động nhiếp ảnh đã hình thành trước khi tên Kerez xuất hiện như một văn phòng độc lập. ^[1]

Hồ sơ Swiss Architectural Award xác định giai đoạn làm nhiếp ảnh kiến trúc của Kerez là 1990–1995. Những năm đầu văn phòng riêng vì vậy chồng lấn với thời gian làm ảnh, chứ không phải hai nghề tách thành hai chặng hoàn toàn kế tiếp. Ông nhận trợ cấp nghệ thuật liên bang năm 1998. Đến năm 2005, nhà căn hộ trên Forsterstrasse tại Zürich nhận Prix Béton. Các ghi nhận đầu tiên này xuất hiện trước những đơn đặt hàng quốc tế lớn và trước gian triển lãm Thụy Sĩ tại Venice. ^[2]

Nhà nguyện Oberrealta và bảo tàng tại Vaduz

Nhà nguyện Oberrealta thuộc giai đoạn Kerez còn làm việc với Rudolf Fontana. Hồ sơ do văn phòng công bố ghi công trình năm 1992, diện tích chỉ 9 m², với Rudolf Fontana and Partner và Christian Kerez cùng được ghi trong phần tác giả. Leo Bieler và Paul Camenisch tham gia nhóm dự án. Quy mô rất nhỏ của nhà nguyện khác với những công trình công cộng sau này, nhưng nó thường được các cơ sở đào tạo giới thiệu như công trình xây dựng đầu tiên trong lịch sử hành nghề của Kerez. ^[3][18]

Kunstmuseum Liechtenstein tại Vaduz được thực hiện cùng Meinrad Morger và Heinrich Degelo trong giai đoạn 1998–2000. Công trình hoàn thành tháng 11 năm 2000, trở thành bảo tàng nghệ thuật hiện đại và đương đại cấp quốc gia của Liechtenstein. Bộ sưu tập có trọng tâm là điêu khắc và sắp đặt, trong đó có các nghệ sĩ Arte Povera. Đây là một dự án hợp tác giữa ba kiến trúc sư, nằm trong giai đoạn đầu Kerez mở văn phòng. Hồ sơ thực hiện còn ghi các nhóm kỹ thuật kết cấu, chiếu sáng và cơ điện cùng tham gia. ^[19][3]

Nhà ở và trường học tại Zürich

House with One Wall hoàn thành năm 2007. Khi trao đổi với Nile Greenberg năm 2024, Kerez mô tả bức tường như bộ phận liên kết nhiều quyết định: tổ chức cầu thang, bố trí đường ống, chịu lực và định hướng nhìn ra ngoài. Ông cho biết quá trình thiết kế vẫn bao gồm nhiều quyết định riêng lẻ, nhưng chúng được xem xét đồng thời trong quan hệ với nhau. ^[18][12]

Trường Leutschenbach mở năm 2009 tại khu công nghiệp đang chuyển đổi ở phía bắc Zürich. Thay vì trải các khối lớp và thể thao trên toàn khu đất, công trình gom chương trình vào một khối cao khoảng 30 m. Theo hồ sơ thành phố, 22 phòng học mở trực tiếp vào những vùng chung dùng cho đi lại, làm việc nhóm và hoạt động dự án. Việc xếp chồng các chức năng dành lại diện tích ngoài trời cho trường và khu dân cư. Trường phục vụ cả cấp tiểu học lẫn trung học cơ sở, với tổ chức sinh hoạt cả ngày. ^[5]

2007–2012: cuộc thi Warsaw và một dự án bị dừng

Năm 2007, Kerez thắng cuộc thi quốc tế thiết kế Museum of Modern Art tại Warsaw. Dự án sau đó trải qua nhiều năm thương thảo và điều chỉnh, trước khi thành phố chấm dứt hợp đồng năm 2012. Trong bài phỏng vấn của The Art Newspaper, phía thành phố viện dẫn các vấn đề về hồ sơ thiết kế, an toàn và hạ tầng ngầm; Kerez bác bỏ cách quy trách nhiệm đó, đồng thời nói đến tranh chấp đất và những đề xuất ông đã gửi. Phương án thắng thi của ông không được xây dựng. ^[6]

Quá trình phát triển phương án đã được đưa vào triển lãm trước khi hợp đồng chấm dứt. Traum & Wirklichkeit tại aut, Innsbruck, năm 2009 trưng bày mô hình, bản vẽ và phác thảo của Forsterstrasse, Leutschenbach, House with One Wall, cùng các phương án Holcim, Warsaw và Swiss Re Next. Một số mô hình được quay phim để người xem theo dõi không gian bên trong. Ấn phẩm đi kèm, Conflicts Politics Construction Privacy Obsession, do deSingel phối hợp với aut thực hiện và Moritz Küng biên tập, đã xuất bản từ năm 2008. ^[4]

Giảng dạy và cuộc đối thoại với kiến trúc Nhật Bản

Kerez bắt đầu giảng dạy tại ETH Zürich năm 2001 với tư cách giáo sư thỉnh giảng, được bổ nhiệm trợ lý giáo sư năm 2003. Hồ sơ Cooper Union và Pro Helvetia ghi ông trở thành giáo sư kiến trúc và thiết kế năm 2009. Trong năm học 2012–2013, ông đảm nhiệm Kenzo Tange Chair tại Harvard. Bài giảng Definitions of Space tại Cooper Union năm 2017 tiếp tục một hướng nghiên cứu bằng cách đặt tên những dạng không gian rồi dùng các khái niệm đó làm điểm khởi đầu cho dự án. ^[10][8]

Triển lãm đầu tiên của Kerez tại Nhật Bản diễn ra ở Gallery MA năm 2013. Trong cuộc phỏng vấn tại đây, ông nói về những chuyến thăm trước đó và sự quan tâm tới SANAA, Sou Fujimoto cùng sự đa dạng của kiến trúc Nhật Bản. Mô hình nhà ở Paraisópolis tại São Paulo được trưng bày cạnh các dự án khác. Kerez kể đã dành hai tuần khảo sát các khu ở Brazil; chỉ sau khi phát triển phương án, ông mới nhận ra sự quan tâm của mình đối với các không gian đô thị nhỏ ở Nhật cũng hiện diện trong cách tổ chức dự án. ^[7]

2016: Incidental Space và mạng lưới nghiên cứu tại ETH

Incidental Space là phần tham gia của Thụy Sĩ tại Biennale Kiến trúc Venice năm 2016, do Kerez thực hiện cùng giám tuyển Sandra Oehy. Một vật đúc thạch cao được chọn làm mô hình không gian, sau đó trải qua các bước quét số, xử lý dữ liệu và chế tạo để trở thành cấu trúc có thể đi vào bên trong. Hồ sơ Pro Helvetia ghi cả mô hình vật lý và các dạng dữ liệu số như những phần của cùng dự án. Bản in lớn tại gian trưng bày cho thấy hình ảnh quét và những chi tiết mô hình ở tỷ lệ tương ứng với cấu trúc xây dựng. ^[8]

Tháng 10 năm 2016, ETH tổ chức The Making of Incidental Space để giới thiệu quá trình hình thành công trình. Danh sách cộng tác gồm Benjamin Dillenburger về công nghệ xây dựng số, Joseph Schwartz về kết cấu, Karin Sander về nghệ thuật và kiến trúc, Ludger Hovestadt về thiết kế với máy tính, cùng Alessandro Tellini và nhóm của Kerez. Triển lãm tập trung vào những thử nghiệm và trao đổi giữa các bộ môn. Qua hồ sơ này, Incidental Space được ghi nhận là sản phẩm của một mạng lưới nghiên cứu và chế tạo, bên cạnh vai trò của kiến trúc sư và giám tuyển. ^[9]

Từ Zürich đến Berlin, Milan và các chương trình quốc tế

Hồ sơ triển lãm Complete Trust tại Milan ghi Kerez mở thêm văn phòng ở Berlin năm 2017; bộ phận này chuyển đến Milan năm 2021. Năm 2022, ông tham gia Complete Trust do Alessandro Bava tuyển chọn, nơi tác phẩm của các kiến trúc sư và nghệ sĩ được đặt trong cuộc trao đổi về hình thức tạo bằng thuật toán. Phần của Kerez là một bản in trên giấy khổ lớn từ dữ liệu dự án. Trong cuộc gặp năm 2024 với The Brooklyn Rail, văn phòng và chỗ ở của ông cùng nằm trong một căn hộ tại Milan. ^[11][12]

Những năm này, các bài giảng và xuất bản tiếp tục giới thiệu công việc văn phòng ra ngoài châu Âu. Columbia GSAPP mời Kerez mở đầu chương trình diễn thuyết mùa xuân năm 2017, kèm cuộc trò chuyện với sinh viên Ayesha Ghosh. Trường giới thiệu chuyên khảo Uncertain Certainty, xuất bản năm 2013, cùng các công trình và phương án đã được công bố. Danh mục trực tuyến của văn phòng còn ghi tòa nhà văn phòng Lyon Confluence, giai đoạn 2013–2018. Tại thời điểm tra cứu năm 2026, phần liên hệ của văn phòng ghi các địa chỉ Zürich và Tirana. ^[18][17]

2021–2023: gian Expo và các bãi xe Muharraq

Gian Bahrain tại Expo Dubai 2020 được thi công trong giai đoạn tháng 10 năm 2019 đến tháng 9 năm 2021. Theo đơn vị thực hiện RIMOND, khách đi xuống không gian trưng bày qua một đường dốc bê tông dài 20 m. Hệ chịu lực gồm 126 cột thép nghiêng, đường kính 110 mm và cao 24 m, giao nhau ở nhiều vị trí. Nhóm kỹ thuật phải lập trình tự lắp dựng để tránh va chạm giữa các thanh và giữ ổn định từng giai đoạn. Công trình là một đơn đặt hàng của Bahrain Authority for Culture and Antiquities. ^[13]

Cùng quan hệ làm việc với Bahrain, Kerez thiết kế bốn bãi xe tại Muharraq từ năm 2017, thuộc chương trình Pearling Path kết nối các địa điểm gắn với nghề khai thác ngọc trai. Theo khảo sát của SPACE, bãi C hoàn thành đầu năm 2022, mở cửa tháng 5; các bãi A, B và D hoàn thành tháng 5 năm 2023. Tổng diện tích khoảng 45.000 m², sức chứa khoảng một nghìn xe. Chúng được đặt trong một khu đô thị có nhiều ngõ hẹp, nơi việc đỗ xe và tiếp cận các địa điểm văn hóa phải cùng được giải quyết. ^[14]

2024–2026: công trình mới và số phận của các bãi xe

Trong cuộc phỏng vấn năm 2024, Kerez nói ông đã giảm tham gia các cuộc thi ở châu Âu vì cảm thấy quy định làm hẹp khả năng tranh luận về kiến trúc. Ông vẫn nêu ngoại lệ là Textilmuseum tại St. Gallen. Phương án này được giới thiệu năm 2022, điều chỉnh cùng cơ quan bảo tồn rồi nộp hồ sơ tháng 11 năm 2024. Tháng 8 năm 2025, Keystone-SDA đưa tin giấy phép xây dựng đã được cấp. Dự án bao gồm một phòng triển lãm ở tầng hầm mới. ^[12][16]

Năm 2026, việc phá dỡ hai bãi xe tại Muharraq trở thành một diễn biến mới trong lịch sử công trình của Kerez. SPACE ghi bãi C bị phá mùa hè năm 2025, còn bãi A bắt đầu bị tháo dỡ đầu năm 2026. Trong cuộc phỏng vấn công bố đầu tháng 4 năm 2026, Domus xác nhận với Kerez rằng việc phá dỡ là có thật, đồng thời tách sự kiện khỏi các hình ảnh giả lan truyền trên mạng. Bài phỏng vấn cũng ghi lời ông về những hoạt động từng diễn ra ở đây, như chợ, âm nhạc và vui chơi, bên cạnh chức năng đỗ xe. ^[14][15]