Năm căn hộ trên một khu đất ở
House on a Slope nằm tại Zollikon, trên sườn đồi gần Zürich, trong khu vực có nhiều nhà riêng và vườn. Khách hàng có một khu đất được thừa kế và đặt yêu cầu xây dựng nơi ở cho nhiều hộ. Dự án bắt đầu năm 2017, hoàn thành năm 2020. Theo hồ sơ công trình hoàn thiện của kiến trúc sư, bên trong có năm loại căn hộ khác nhau, cùng nằm trong một hình bao có mái hai dốc.
Nhìn từ đường phố phía trên, công trình có quy mô gần với những ngôi nhà lớn ở khu vực. Mặt nhà nhìn xuống dốc cao hơn do nền đất hạ thấp. Mái cũng thay đổi quan hệ với mặt đất ở hai đầu: một đầu gần đường vào, đầu còn lại nằm trên các tầng phòng mở ra vườn. Những cửa sổ khác nhau về kích thước và vị trí khiến số tầng không được thể hiện bằng các hàng cửa lặp đều quanh cả bốn mặt.
Đường mái đi cùng địa hình
Mái có hai phía dốc nhưng đường nóc không nằm ngang theo kiểu thường thấy ở nhà riêng. Đường này đi theo hướng xuống của khu đất, làm cho phần mái và các tầng dưới có quan hệ thay đổi qua chiều dài công trình. Từ một mặt bên, mái hiện như một đường chéo dài. Nhìn vào đầu hồi, nó lại tạo hình tam giác quen thuộc với các phòng nằm dưới hai phía dốc.
Ở phía nam, mép mái vươn ra xa khỏi mặt tường. Phần dưới mái có một khoảng ngoài trời được che, nằm cạnh những cửa mở của căn hộ. Trong ảnh nhìn từ ban công, mặt dưới mái cắt ngang phần trời và khung cảnh nhà ở phía xa. Các đường thoát nước cùng lớp lợp mảnh ở trên tường bê tông là những chi tiết khác với khối tường dày bên dưới. Mái vì thế được nhận biết cả như đường bao từ xa và như một mặt che ngay sát chỗ ở.
Các mặt sàn lệch nhau theo dốc
Bên trong, các sàn được tổ chức thành nhiều cao độ thay vì chồng các căn hộ có mặt bằng giống hệt nhau. Những bậc ngắn xuất hiện giữa các vùng sinh hoạt trong cùng một căn. Trên mặt cắt, sàn ở một phía có thể thấp hơn vùng sàn tiếp nối ở phía khác. Cách chia cao độ này liên hệ với nền đất ngoài nhà và với đường mái dốc phía trên.
Một ảnh nội thất ghi lại dãy bậc gỗ rộng nối từ vùng sàn thấp lên một phòng sáng hơn. Ở bên cạnh là tường trắng, cửa mở và một ô nhìn ra ngoài. Những vế bậc ấy không nằm trong buồng thang đóng kín mà hiện trực tiếp trong không gian sinh hoạt. Từ tầng thấp nhìn lên có thể thấy nhiều lớp tường và cửa kế tiếp. Sự khác nhau về cao độ được thể hiện bằng nền và các bậc cụ thể, không cần một bức vách chia kín giữa mọi vùng phòng.
Những căn hộ có tổ chức khác nhau
Năm căn hộ không sử dụng cùng một kiểu mặt bằng lặp lại. Vị trí của chúng thay đổi từ phần gần vườn tới phần nằm dưới mái. Ở các cao độ thấp, phòng có thể nối trực tiếp với nền ngoài trời; ở trên cao, không gian tiếp xúc với ban công hoặc sân có mái. Một số phòng có trần nghiêng theo mái, trong khi các phòng thấp hơn có mặt trần ngang.
Các vùng phụ trợ được tập hợp gần phần lõi đứng, còn phòng sinh hoạt và phòng ở tiếp xúc với nhiều mặt ngoài. Trong các bản vẽ thiết kế, những không gian mở và đóng xen kẽ quanh lõi này. Hình chữ nhật của một phòng không luôn tiếp tục nguyên vẹn qua toàn bộ căn hộ: sàn có thể nâng lên, cửa chuyển vị trí hoặc phần mái hạ xuống ở mép. Những thay đổi ấy xuất hiện ngay trong nội thất, bên cạnh những phòng có kích thước và bề mặt tương đối thông thường.
Cửa sổ và độ sâu của tường
Mặt nhà có các cửa chữ nhật đứng, cửa gần vuông và những ô kính rộng hơn. Một số khung được đặt sát mép tường, một số lùi sâu tạo phần bậu hoặc hai mặt bên rõ rệt. Từ bên trong, các ô kính hướng tới những phần cảnh quan khác nhau: vườn gần, mái nhà bên cạnh hoặc khoảng nhìn xa theo sườn đồi. Cửa ở phòng dưới mái còn nằm bên cạnh phần trần nghiêng.
Các ảnh phòng trống cho thấy sàn gỗ sáng và tường trắng gặp nhau quanh cửa sổ có khung mảnh. Có phòng mở qua một mặt kính lớn gần sát nền; có phòng có cửa sổ thấp đặt ngang tầm nhìn khi ngồi. Những cửa mở ở mặt bên không được ghép thành một dải kính duy nhất. Trên bề mặt bê tông phía ngoài, mỗi ô giữ một vùng tường riêng xung quanh, làm rõ chiều cao khác nhau của các phần sàn nằm sau nó.
Ban công và các khoảng được che
Các không gian ngoài trời riêng nằm ở nhiều tầng của công trình. Một số được khoét vào khối nhà, có tường và sàn bao quanh; phần khác nằm dưới mép mái vươn. Khi nhìn từ ngoài, những khoảng này có màu tối hơn mặt tường vì nằm sâu sau đường biên chính. Từ trong phòng, cửa ra ban công mở tiếp tuyến đi và hướng nhìn sang phần ngoài trời gần kề.
Lan can kim loại có các thanh đứng mảnh, khác với những mặt tường bê tông đặc. Nền ban công và mặt dưới mái giữ quan hệ gần với các phòng, thay vì tạo một tầng sân chung độc lập. Ở hướng nhìn xuống khu dân cư, người đứng ở ban công thấy mái nhà, cây và cảnh quan xa cùng nằm dưới mép mái của chính công trình. Các góc nhìn này được tạo bởi vị trí sàn và ô mở cụ thể, không giống nhau ở mọi căn hộ.
Đường vào và phần vườn dốc
Đường phố nằm ở phía cao của khu đất; từ đó, lối tiếp cận đi tới cửa trong khi mặt đất tiếp tục hạ xuống quanh nhà. Các bản vẽ cảnh quan ghi những đường cong và khoảng sân được đặt giữa các vùng đất dốc. Phía thấp có phần nền tiếp xúc với căn hộ ở tầng vườn. Các đoạn đường đi không tạo một sân phẳng rộng bao quanh cả công trình mà thích ứng với những cao độ khác nhau của nền.
Trong ảnh hoàn thiện chụp mặt bên, một bồn trồng cây có biên cong nằm sát đường vào. Mép đất, bậc và tường tạo đường chuyển tiếp giữa phần phố cao và vùng vườn thấp hơn. Các nhà bên cạnh vẫn có hàng rào và cây bao quanh khu đất riêng. Công trình mới nằm giữa mạng lưới đó, với những lối vào và phần ngoài trời riêng gắn với từng nhóm phòng. Địa hình được nhìn thấy qua cả độ dốc nền và cách số tầng thay đổi quanh nhà.
Bê tông, sàn gỗ và lớp mái mảnh
Bề mặt ngoài được làm bằng bê tông với sắc độ xám và các dấu ván khuôn còn nhìn thấy. Bên trong, tường sáng, sàn gỗ và những khung cửa mảnh tạo một hệ bề mặt khác. Tại các khoảng ngoài trời có mái, vật liệu bê tông tiếp tục qua mặt dưới của phần vươn. Các đường gặp nhau của tường, sàn và mái làm rõ độ dày khác nhau giữa khối nhà và lớp lợp ở trên.
Ferrari Gartmann tham gia kỹ thuật kết cấu; Merkli Degen Architekten đảm nhiệm quản lý xây dựng. Những ảnh của Rory Gardiner ghi lại công trình hoàn thiện với năm căn hộ, thay cho giai đoạn phương án ban đầu có các cách chia khác. Từ đường phố đến phòng dưới mái, các phần nhà được nhận biết qua từng bậc sàn, mặt cửa và vùng ngoài trời. Chúng cùng nằm dưới một đường mái kéo theo sườn đất, trong khi vẫn có các điều kiện sử dụng riêng ở mỗi cao độ.
