Nhà nghỉ ở Ribčev Laz
House R là ngôi nhà nghỉ cuối tuần tại Ribčev Laz, gần hồ Bohinj, trong vùng núi của Slovenia. Công trình hoàn thành năm 2008 trên vị trí một ngôi nhà trước đó. Khu vực có quy định bảo tồn, nên đường bao và hình khối của nhà mới theo hình khối cũ. Nhìn từ vườn, nhà giữ dạng quen thuộc với hai mặt mái dốc, đầu hồi và một thân nhà gọn, thay vì mở rộng thành nhiều khối rời trên khu đất.
Xung quanh là cây cao, bãi cỏ và những sườn núi thấy ở xa. Trong ảnh mùa lạnh, tuyết nằm trên đất và trên mái; trong những góc khác, dải cỏ kéo tới sát chân nhà. Công trình không dựng trên một bệ lớn cách biệt với khu vườn. Một số bậc thấp và lối lát nối nền trong nhà với mặt đất. Cùng vị trí ấy có thể được nhìn như một mặt nhà kín hoặc một dãy cửa mở, tùy trạng thái các tấm che gỗ bên ngoài.
Lớp gỗ xám quanh thân nhà
Phần tường ngoài được phủ bằng các thanh gỗ thông rụng lá, loại gỗ còn được gọi là larch. Những thanh đứng chạy qua các mặt và gặp nhau ở góc, tạo nhịp dày và khá đều. Bề mặt được xử lý trước với sắc xám bạc. Các mép cửa không phải lúc nào cũng hiện ra trên nền ấy: khi tấm che nằm phẳng, vị trí ô mở được nhận biết chủ yếu qua những đường nối và thay đổi nhỏ của chiều sâu.
Kết cấu bê tông ở phía sau lớp gỗ không được bộc lộ như mặt ngoài chính. Bản vẽ cấu tạo ghi từ ngoài vào trong các thanh gỗ, hệ đỡ, khoảng không khí và lớp cách nhiệt, trước khi tới tường bê tông. Những thành phần này giữ vai trò khác nhau dù từ vườn chỉ thấy bề mặt thanh đứng liên tục. Trên đầu hồi, nhịp gỗ đi lên gần đường mái và dừng tại mép mảnh, trong khi màu cửa có thể được che kín để không tách thành những mảng lớn.
Những tấm che có thể dịch chuyển
Các tấm ngoài cửa có cơ cấu trượt hoặc vừa gấp vừa trượt. Khi mở, chúng rời vị trí trước kính và tập trung sang bên; khi đóng, chúng trả lại mặt gỗ gần liền với các phần cố định. Đây là sự thay đổi của lớp bao che bên ngoài cửa, không phải toàn bộ bức tường kết cấu chuyển động. Các thanh đứng tiếp tục cùng khoảng cách nên phần tấm mở vẫn liên hệ với nhịp của mặt nhà.
Ở đầu hồi, ba cửa nhỏ trên tầng mái có thể hiện ra như những khung gỗ ấm màu trên bề mặt xám. Ở mặt dài, một cửa lớn có thể mở ra khu sinh hoạt bên trong. Chi tiết cho thấy đường dẫn trượt, bộ phận gấp, khung cửa và phần gỗ cố định phía sau. Vì các ô được xử lý riêng, nhà không chỉ có hai trạng thái hoàn toàn mở hoặc hoàn toàn kín; từng phần của mặt đứng có thể thay đổi độc lập theo cửa và chỗ sử dụng phía trong.
Sân hiên nằm trong đường bao nhà
Một phần sân hiên được đưa vào dưới mái và trong đường bao khối nhà. Khi các tấm che gấp được mở, vùng này xuất hiện như một khoảng rỗng lớn ở tầng thấp. Mái phía trên và những mặt tường hai bên vẫn giữ hình dạng chung của căn nhà. Phần sân không phải một ban công mới gắn ngoài thân, nên trạng thái đóng có thể đưa nó trở lại phía sau lớp gỗ của mặt đứng.
Nền sân hiên dùng terrazzo đánh bóng, nối tới các bậc và mép thấp quanh nhà. Trong ảnh từ vườn, màu nền sáng khác với bãi cỏ và gỗ xám. Khi nhìn từ phòng khách ra, sân có mái che nằm trước cảnh cây và núi, với mép nền xác định khoảng chuyển tiếp. Cửa kính giữa phòng và sân vẫn là một lớp riêng; các tấm gỗ ở phía ngoài không thay thế lớp kính đó. Khoảng ở giữa hai lớp có thể được nhìn xuyên từ trong hoặc thấy như một phần rỗng của khối nhà từ ngoài.
Phòng khách và khu ăn ở tầng thấp
Phần sinh hoạt chung được tổ chức trên tầng chính thành một không gian mở gồm nơi ngồi, ăn và bếp. Cầu thang nằm gần giữa mặt bằng, không tách thành một buồng kín áp sát đầu hồi. Các mức nền và đồ dùng giúp nhận biết những vùng sử dụng: chỗ ngồi có nền gỗ, trong khi bàn ăn nằm gần cửa lớn và sân hiên. Tường và trần sáng làm lớp gỗ ở sàn, bàn và khung cửa hiện rõ hơn.
Từ một phía căn phòng, có thể nhìn qua các bậc thang mảnh tới cửa đối diện. Cầu thang tạo một đường chéo giữa hai nguồn sáng ngoài nhà, nhưng khoảng phía dưới và bên cạnh vẫn để nhìn xuyên. Lò sưởi đặt ở vùng ngồi, cạnh mặt kính nhìn ra vườn. Không gian trong nhà không lặp lại màu xám của lớp che bên ngoài: khung cửa bằng gỗ có sắc tự nhiên, và các bề mặt trắng tiếp tục lên phần mái dốc phía trên cầu thang.
Cầu thang nối xuống và lên mái
Tuyến thang nối cả phần thấp hơn tầng chính và tầng phòng ngủ dưới mái. Trong không gian sinh hoạt, các bậc gỗ được đỡ bởi những thanh sáng màu, với tay vịn có hình thức mảnh. Từ góc nhìn bên dưới, đường thang cắt qua những mặt trần và ô mở ở nhiều cao độ. Khoảng trống cạnh thang cho phép thấy ánh sáng từ cửa mái xuống gần khu ăn.
Mặt bằng tầng trên cho thấy các phòng đặt dưới hai mái dốc, trong khi đoạn thang kết thúc tại một tuyến đi ở giữa. Phần dưới nhà chứa các chức năng phụ trợ, gồm khu kỹ thuật và sauna theo hồ sơ công trình. Các tầng không được nối bằng một thang ngoài trời độc lập; phần đi lại nằm ngay trong hệ không gian của nhà. Trên ảnh từ đầu thang nhìn xuống, cửa ở tầng chính và một ô mái cùng nằm trên trục nhìn, làm rõ chiều cao khác nhau giữa các vị trí dừng.
Những cửa nhỏ ở tầng phòng ngủ
Các cửa phòng ngủ không tạo một hàng có cùng cao độ bậu. Trên đầu hồi, có cửa vuông ở gần giường và cửa nhỏ cao hơn; trên mái có một ô lấy sáng đặt theo độ dốc. Bên trong, các khung gỗ tự nhiên có chiều sâu rõ so với mặt tường trắng. Phòng vẫn có tường thấp dưới mái nghiêng, nên từng cửa cho một vùng cảnh riêng thay vì mở toàn bộ đầu hồi bằng kính.
Trong ảnh phòng ngủ, giường thấp đặt gần một cửa vuông nhìn ra cây, còn hai ô nhỏ hơn ở bên cạnh và phía trên. Tại vùng thang, ánh sáng đến từ cửa mái cao, khác với hướng nhìn ngang qua cửa phòng. Khi tấm che gỗ ngoài được đóng, vị trí các cửa này gần như hòa vào nhịp thanh đứng ở đầu hồi. Khi mở ra, sắc gỗ của khung và màu tối hoặc xanh của cảnh vật tạo những điểm ngắt trên mặt ngoài xám.
Ngưỡng cửa và nền quanh nhà
Chi tiết tại lối vào ghi khung gỗ, kính, ray dẫn dưới và một bậc terrazzo trắng liên tục quanh một số đoạn chân nhà. Ray của tấm gấp được đặt trong nền, còn các bộ phận thép giữ cơ cấu nằm dưới hoặc sau nhịp gỗ. Sự liên tục bề mặt nhìn từ xa vì vậy đi cùng nhiều chỗ dừng, khe hở và chi tiết lắp dựng cụ thể ở gần cửa.
Những ảnh của nhà ở các thời điểm khác nhau cho thấy cùng một hình khối mái dốc nhưng những phần mở ra rất khác. Có lúc toàn bộ đầu hồi gần như kín, chỉ lộ vài đường nối. Có lúc phần sân hiên sáng xuất hiện dưới mái và cửa tầng trên mở thành các ô riêng. Bãi cỏ, dải lát và các bậc thấp quanh nhà giữ nguyên vị trí trong các trạng thái ấy. Phần thay đổi tập trung ở lớp gỗ chuyển động trước các cửa, còn kết cấu và tổ chức các tầng vẫn nằm trong đường bao được giữ từ công trình cũ.
