Bevk Perović arhitekti

Từ Belgrade và Ljubljana đến một văn phòng chung

Vasa J. Perović sinh tại Belgrade năm 1965. Ông tốt nghiệp kiến trúc tại thành phố này năm 1992, sau đó học ở Berlage Institute tại Amsterdam và nhận bằng thạc sĩ năm 1994. Đại học Ljubljana xác nhận hai người hướng dẫn ông tại Berlage là Elia Zenghelis và Kenneth Frampton. Quá trình đào tạo này diễn ra trước khi ông chuyển trọng tâm hành nghề sang Slovenia; trong những năm tiếp theo, Ljubljana trở thành nơi đặt văn phòng và cũng là nơi ông tham gia giảng dạy lâu dài. ^[3][4]

Matija Bevk sinh tại Ljubljana ngày 14 tháng 11 năm 1972. Ông tốt nghiệp Khoa Kiến trúc Đại học Ljubljana năm 1999 với đồ án khách sạn trong khu phố cổ. Bevk cùng Perović thành lập văn phòng năm 1997, khi còn đang học. ^[2]

Dự án trường học và thời kỳ đầu ở Slovenia

Trong cuộc phỏng vấn với Oris tháng 5 năm 2005, Perović kể rằng ông gặp Bevk khi cùng làm dự án trường học tại Kočevje với Tadej Glažar, Arne Vehovar và Nick Dodd. Khi ấy Bevk tham gia với vai trò cộng sự. Quan hệ giữa hai người phát triển trong quá trình làm việc thực tế, và giai đoạn đầu của nhóm còn có Dodd. Lời kể này đặt nguồn gốc văn phòng trong một dự án cộng tác nhiều người, trước khi tên Bevk Perović trở thành tên gọi ổn định của thực hành. ^[5]

Perović trở lại câu chuyện này trong cuộc phỏng vấn năm 2025: ông và một đồng nghiệp người Anh dự định đến Ljubljana khoảng sáu tháng để thực hiện trường học, do mức phí của dự án không đủ để duy trì công việc tại Amsterdam. Bevk gia nhập khi còn là sinh viên; ba người làm cùng nhau vài năm, rồi người đồng nghiệp Anh trở về nước. Năm 2003, trường Ob Rinži tại Kočevje nhận giải Piranesi và Plečnik. Hồ sơ giải ghi cả Nicolas Dodd, Tadej Glažar, Arne Vehovar và kiến trúc sư cảnh quan Ana Kučan trong nhóm tác giả. ^[6][1]

Nhà ở, ký túc xá và giải thưởng năm 2007

Nhà ở xuất hiện thường xuyên trong danh mục đầu những năm 2000: nhà riêng, nhà ở xã hội và khu cư trú cho sinh viên. Ký túc xá Poljane được thiết kế năm 2004–2005, xây dựng năm 2005–2006 cho Bộ Giáo dục và Thể thao. Công trình có 56 đơn vị ở, tương ứng 220 giường. Những phòng học, sinh hoạt chung và giải trí nằm trong phần đế; hai khối phòng ở đặt phía trên. Bếp, phòng ăn và phòng tắm tập trung quanh lõi phục vụ, trong khi các tấm nhôm đục lỗ có thể gấp lại che khu phòng ngủ. ^[8]

Khoa Toán tại Ljubljana hoàn thành năm 2006 trong một hoàn cảnh khác: phần xây mới nằm trên một tòa nhà thuộc công ty máy tính tư nhân. Khu đất từng dành cho hai khoa đại học từ năm 1968, nhưng khoa Toán chỉ được làm móng trước khi thiếu kinh phí. Khi dự án được tiếp tục, nhóm phải đưa kết cấu xuyên qua các tầng dưới và bố trí không gian đón tiếp của khoa ở tầng trên. Công trình nhận Emerging Architect Special Mention của EU Mies Award năm 2007; giải chính cùng năm thuộc về MUSAC của Mansilla+Tuñón. ^[9][7]

Không gian văn hóa và hợp tác giữa các văn phòng

Cùng với nhà ở, nhóm thực hiện trung tâm hội nghị Brdo năm 2007 và cải tạo Moderna galerija tại Ljubljana năm 2009. Bevk và Perović nhận giải của Quỹ Prešeren năm 2005. Hoạt động thiết kế còn mở sang sản phẩm chiếu sáng: mẫu đèn Slim, phát triển cùng Vertigo Bird, nhận Red Dot Design Award năm 2009. Văn phòng từng điều hành T5 Project Space, một địa điểm tổ chức các buổi PechaKucha tại Ljubljana. Các hoạt động này bổ sung thiết kế sản phẩm và trao đổi công khai vào công việc xây dựng. ^[2][10]

Tại Vitanje, KSEVT là công trình do bốn văn phòng cùng thiết kế: Bevk Perović, Dekleva Gregorič, OFIS và Sadar+Vuga. Dự án phát triển trong giai đoạn 2009–2012, kết hợp trung tâm sinh hoạt địa phương với trưng bày và nghiên cứu về công nghệ không gian. Hình thức các vòng tròn lồng lên nhau liên quan đến đề xuất trạm không gian của Herman Potočnik Noordung năm 1929. Khu nghiên cứu nằm phía trên; khu trưng bày, hội trường đa năng và thư viện địa phương nằm phía dưới. Đây là một tác phẩm chung của bốn nhóm, với nhóm triển khai riêng được ghi trong hồ sơ từng văn phòng. ^[11]

Triển lãm, giảng dạy và cách tổ chức thực hành

Triển lãm tại Jaroslav Fragner Gallery ở Prague năm 2012 tiếp tục một chuỗi trưng bày đã xuất hiện ở Belgrade rồi Bielefeld. Trong cuộc phỏng vấn nhân dịp này, Perović giải thích việc dùng những hình ảnh cắt thành vòng tròn để trình bày các mảnh công trình, thay cho một bộ ảnh chi tiết theo khuôn chữ nhật. Nội dung triển lãm thay đổi giữa các địa điểm. Tại Prague, nhóm đưa thêm phương án thư viện quốc gia, liên hệ tới sự hiện diện của Jože Plečnik trong lịch sử kiến trúc cả Slovenia lẫn Czech. ^[12]

Perović bắt đầu giảng dạy tại Đại học Ljubljana năm 2010; từ năm 2017 ông giữ chức phó trưởng khoa phụ trách lĩnh vực nghệ thuật. Hồ sơ trường ghi hoạt động hướng dẫn studio, đồ án tốt nghiệp và nghiên cứu tiến sĩ. Ông còn từng giảng dạy thỉnh giảng tại Bochum, Navarra, Vienna và Prague. Nhiệm kỳ tại TU Wien được ghi cụ thể là năm học 2014–2015. Công việc ở trường diễn ra đồng thời với vai trò điều hành văn phòng, thay vì thay thế hoạt động thiết kế. ^[4][3]

Năm 2025, Perović mô tả cơ chế làm việc theo nhóm nhỏ: ở giai đoạn ý tưởng, hai người đứng đầu thường làm cùng một cộng sự, rồi huy động thêm người khi triển khai hồ sơ. Ông cho biết quy mô 12–15 người là giới hạn phù hợp với cách tổ chức của họ lúc ấy. Cũng trong cuộc phỏng vấn, ông nói hơn 90% công trình văn phòng đã thực hiện đến từ các cuộc thi thiết kế. ^[6]

Từ công sự cũ ở Áo đến trường học tại Brussels

Tháng 11 năm 2016, Wiener Neustadt công bố phương án của Bevk Perović thắng cuộc thi cải tạo Kasematten, trong tổng số 54 đề xuất. Nhiệm vụ là đưa các gian vòm của hệ thống phòng thủ cũ vào mạng lưới văn hóa thành phố. Phương án kết nối lối vào mới, khu triển lãm, quán cà phê và những đường đi xuyên qua công sự. Mặt bằng đón khách thấp dần từ cao độ phố xuống không gian lịch sử; phần sân trên cao trở thành nơi nhìn ra công viên và trưng bày hiện vật khai quật. ^[13]

Công trình hoàn thành để phục vụ triển lãm của bang Niederösterreich năm 2019. Các gian vòm cũ được bảo tồn, trong khi một hội trường mới nằm một phần dưới đất và mở ra công viên. Năm 2020, dự án nhận Anerkennungspreis trong hệ thống giải văn hóa Niederösterreich. Đây là công việc cải tạo di tích tại Áo, khác với chương trình giáo dục ở Brussels mà văn phòng triển khai cùng B-architecten trong giai đoạn 2012–2020. Ở cả hai dự án, phần xây mới cùng tồn tại với một cấu trúc đã có trước. ^[14][15]

Erasmus Campus Kanal hoàn thành năm 2020 tại Brussels, với khoảng 9.000 m² và hơn 1.000 sinh viên. Dự án gồm hai giảng đường lớn, 40 phòng học chuyên môn, thư viện và các không gian sinh hoạt. Nhà máy bia cũ được cải tạo thành quán cà phê và văn phòng; khối lớp học mới đặt bên cạnh. Sảnh thấp hơn mặt đất kết nối trực tiếp về thị giác với quảng trường phía trước, tạo một không gian chung giữa các bộ phận. B-architecten và Bevk Perović cùng được ghi nhận là nhóm thiết kế. ^[15][16]

Trung tâm Hồi giáo và những dự án dài hạn

Trung tâm Tôn giáo và Văn hóa Hồi giáo tại Ljubljana bắt đầu từ cuộc thi năm 2011. Hồ sơ văn phòng ghi giai đoạn thiết kế 2011–2017 và thi công 2015–2020. Ngoài nhà cầu nguyện, chương trình có trường học tôn giáo, khu văn hóa, văn phòng, nhà ở cho nhân viên và nhà hàng. Các khối riêng bao quanh quảng trường trung tâm; nhà cầu nguyện có thể mở ra quảng trường trong những dịp đông người. Mái vòm bằng vải xanh được treo bên trong kết cấu, trong khi lớp bao che kết hợp lưới thép, bê tông trắng và kính. ^[17]

Một dự án dài hạn khác là NUK II, phương án thư viện quốc gia và đại học thắng cuộc thi năm 2012. Đến tháng 9 năm 2026, Đại học Ljubljana, Thư viện Quốc gia và Đại học cùng Thư viện Kỹ thuật Trung tâm ký thư bày tỏ ý định hợp tác phát triển và vận hành cơ sở mới. Nhóm liên cơ quan được thành lập để giải quyết tổ chức, sử dụng không gian, dịch vụ, tài chính và quản lý. Ba đơn vị vẫn giữ quyền tự chủ. Thỏa thuận xác định cách phối hợp dịch vụ, sử dụng thiết bị và tiếp cận không gian trong thư viện tương lai. ^[2][18]

Drama Ljubljana: cuộc thi năm 2017 và diễn biến năm 2026

Bevk Perović thắng cuộc thi cải tạo nhà hát Drama Ljubljana năm 2017; hợp đồng tài trợ thiết kế ba năm được ký với Bộ Văn hóa năm 2019. Đến tháng 10 năm 2026, dự án vẫn gặp trở ngại về thỏa thuận sử dụng tạm thời phần đất lân cận để tổ chức công trường. Bộ trưởng Văn hóa thông báo hướng xem xét cải tạo trong giới hạn công trình hiện hữu và dự kiến mở cuộc thi phương án mới. ^[19]

Ngày 26 tháng 10 năm 2026, văn phòng phản hồi qua hãng thông tấn STA rằng việc hạn chế can thiệp vào tầng hầm và giữ phần mở rộng cũ sẽ không đáp ứng đầy đủ chương trình của nhà hát. Họ đề nghị gặp Bộ Văn hóa và tiếp tục phương án đã phát triển. Ban lãnh đạo Drama khi đó cũng đang tìm hiểu việc thu hẹp cải tạo có phải một giai đoạn chuyển tiếp hay sẽ đi cùng phân bố hoạt động ở địa điểm khác. ^[19]