Ba căn hộ trên một khu đất trong phố
House with a Missing Column nằm trên Kroenleinstrasse tại Zurich, ở một khu đất trước đây có một biệt thự nhỏ. Christian Kerez phát triển dự án từ năm 2009 tới năm 2014. Công trình mới có ba căn hộ ở ba mức trên mặt đất; mỗi căn sử dụng một sàn chính của ngôi nhà. Phần nền thấp hơn chứa kho và chỗ đỗ xe. Từ đường, các sàn ngang nhô ra khỏi những khối đứng, với nhiều mặt kính mở về vườn và cảnh quan đô thị ở xa.
Quy mô khu đất và các điều kiện xây dựng ảnh hưởng trực tiếp tới hình dạng mặt bằng. Nhóm thiết kế nghiên cứu nhiều cách khai thác diện tích, trong đó hình vuông cho phép phần tầng trên có phạm vi mở rộng lớn. Một số chức năng gắn bên ngoài khối sàn không được tính giống phần diện tích chính theo quy định áp dụng. Các khối thang và kỹ thuật vì thế có vị trí riêng quanh chu vi, thay vì được gom vào một lõi giữa nhà.
Ba điểm đỡ nằm ở chu vi
Thang bộ, thang máy và trục kỹ thuật là các phần dùng chung giữa những căn hộ. Chúng được đặt phía trước các mặt đứng và đồng thời tạo thành ba bộ phận chịu lực của ngôi nhà. Vị trí của từng bộ phận chịu giới hạn từ quy định xây dựng, nên không thể xếp thành một lưới đều. Trong lời giải thích về dự án, Kerez liên hệ sơ đồ ấy với một mặt bàn hình chữ nhật có ba chân đỡ.
Từ ngoài vườn, các khối đứng khác nhau về kích thước và mức độ kín. Thang ngoài có những đoạn được nhìn xuyên qua hệ thanh mảnh; các phần khác hiện ra thành trục đặc hoặc khung đứng cạnh mép sàn. Các điểm đỡ không nằm ngay tại mọi góc của mỗi tầng. Một số phần sàn vì thế vươn ra xa chỗ đỡ gần nhất, khiến chiều dài và chiều cao của dầm thép trở thành những yếu tố rất rõ trong hình ảnh công trình.
Dầm thép ở ngay trong không gian ở
Các sàn được tổ chức với những dầm thép có kích thước lớn so với chiều cao và diện tích một căn hộ. Bản vẽ kết cấu và ảnh thi công cho thấy hệ dầm giao nhau ở nhiều hướng, nối các điểm đỡ bên ngoài. Trong công trình hoàn thành, những phần thép ấy không được che hết bằng một trần phẳng. Dưới dầm là vùng ở và các vách chia; ngoài mặt kính, dầm tiếp tục xác định đường viền của sân và ban công.
Màu thép sẫm tạo những đường ngang rõ trên nền tường, sàn và cảnh quan sáng hơn. Có chỗ dầm nằm khá gần phía trên cửa kính, có chỗ nó kéo chéo qua gian phòng hoặc chạy tới một góc sàn vươn ra. Người đứng trong phòng nhìn thấy cả mặt dưới dầm, cạnh sàn phía ngoài và một phần khung đứng. Hệ chịu lực không chỉ tạo đường nét ở mặt tiền mà còn chiếm một phần chiều cao và tổ chức các khoảng nhìn bên trong từng căn hộ.
Vách gỗ không chạm trần
Các vách chia bên trong có chiều cao khoảng 1,90 m, được làm bằng các tấm gỗ nhẹ và có thể tháo hoặc chuyển vị trí trong hệ kết cấu lớn. Chúng không kéo kín từ sàn lên tới mặt dưới các dầm. Phần trống phía trên vách cho phép nhìn tiếp qua những vùng khác của căn hộ, trong khi phần dưới vẫn phân định chỗ ở, tủ và những hoạt động cần một ranh giới gần người sử dụng.
Trong ảnh, các mặt gỗ có đoạn thẳng, có đoạn uốn theo một đường cong ở đầu vách. Cửa được bố trí trong chính các phần gỗ ấy, với chiều cao thấp hơn không gian chung phía trên. Khi nhìn từ khu sinh hoạt, có thể thấy cùng lúc bề mặt gỗ, trần, dầm thép và kính ở xa. Những lớp này có hướng và kích thước khác nhau. Một vách chia phòng không đồng thời trở thành đường phân chia của hệ chịu lực hoặc nhịp mặt kính ở ngoài nhà.
Mỗi tầng có một đường biên riêng
Sân và khoảng ngoài trời thay đổi giữa các căn hộ, đáp lại các hướng nhìn khác nhau khi cao độ tăng lên. Trên mặt bằng, không phải mọi mép sàn đều chồng đúng lên nhau thành một khối hộp đứng. Các phần mở rộng và khoảng lùi tạo những cạnh khác nhau ở mỗi tầng. Nhìn từ một góc ngoài vườn, sàn trên có thể che một phần sàn dưới; nhìn từ phía khác, các khoảng sân và dải kính hiện thành nhiều lớp có độ sâu riêng.
Bên trong, các cửa kính kéo vùng ở tới gần mép sàn. Một số góc có thể nhìn qua hai mặt kính vuông góc, trong khi ở vị trí khác, khối thang hoặc vách gỗ che bớt cảnh quan. Các sân không có cùng diện tích hoặc hướng trên tất cả các tầng. Bộ ảnh ghi những vùng ở gần cây tại tầng thấp, cùng những góc nhìn rộng hơn ở tầng cao. Sự thay đổi vị trí giữa sàn, vách và phần ngoài trời làm các căn hộ dùng chung một hệ nhà nhưng có mặt bằng riêng.
Kính và các đường đi quanh phòng
Mặt kính bao quanh nhiều phần của căn hộ, tạo ranh giới mảnh giữa vùng ở và sân. Khung kính đứng sau mép sàn và các dầm ở ngoài, nên có thể thấy một lớp kết cấu trước lớp bao che. Tại một số chỗ, dải sàn bên ngoài đủ rộng để trở thành tuyến đi hoặc một khoảng đứng nhìn ra vườn. Những đoạn ấy tiếp tục quanh góc, nhưng bị ngắt hoặc đổi hướng khi gặp các khối thang và trục kỹ thuật.
Trong ảnh từ phía bếp hoặc khu sinh hoạt, cảnh quan nhìn qua kính xuất hiện dưới mặt dầm tối. Các món đồ dùng, bàn và ghế có kích thước nhỏ hơn nhiều so với đường nét kết cấu trên đầu. Một số góc phòng giữ mặt sàn khá trống để lộ đường biên của vách và cửa. Các lối đi không được gom hết thành một hành lang kín ở giữa nhà. Chúng đi qua những vùng có vách gỗ, đồ dùng và mặt kính tạo các giới hạn khác nhau.
Nền bê tông dưới khung thép
Hệ thép đặt trên một phần nền bê tông có đường biên không đều, nằm thấp hơn mặt đất và chứa kho cùng gara. Phần này tiếp tục thay đổi theo những yêu cầu chức năng riêng của tầng thấp. Lối xe đi vào được thể hiện trên mặt bằng như một nhánh khác với tuyến thang của người ở. Trong ảnh từ đường, cửa gara và tường chắn thuộc một lớp gần mặt đất, trong khi những sàn ở vươn ra phía trên.
Địa hình và cây trồng quanh chân nhà làm phần nền xuất hiện khác nhau ở từng phía. Có chỗ bê tông lộ thành tường thấp cạnh lối đi; có chỗ mặt đất lên gần mép sàn đầu tiên. Các bậc và tuyến thang nối các cao độ đó với căn hộ. Bê tông dưới đất và khung thép phía trên có nhiệm vụ, hình dạng và cách tiếp xúc với cảnh quan khác nhau, nhưng cùng tham gia vào hệ tổ chức đứng của công trình.
Các lớp nhìn qua một căn hộ
Một ảnh nội thất có thể đồng thời ghi mặt sàn, vách gỗ thấp, dầm thép, cửa kính và cây ngoài vườn. Mỗi lớp dừng lại ở một cao độ hoặc một vị trí khác nhau. Vách gỗ kết thúc trước trần, kính lùi khỏi mép sàn, còn dầm đi qua hoặc kéo dài ra ngoài phạm vi phòng. Những phần ấy không hợp thành một đường bao duy nhất có cùng hình dạng từ sàn tới mái.
Các căn hộ vẫn có những vùng dùng riêng, cửa và các phần phục vụ cần thiết cho sinh hoạt. Tuy nhiên, nhiều giới hạn giữa chúng được nhận biết qua vách thấp và cách bố trí đồ dùng hơn là qua các tường chịu lực kín. Bên ngoài, ba khối đứng dùng chung tiếp tục hiện rõ cạnh các sàn. Tên công trình nhắc tới sơ đồ đỡ không đều ấy; những bộ phận xây dựng cụ thể của nhà là các lõi, dầm, sàn, kính và vách, với quan hệ thay đổi qua từng tầng.
