Từ mỏ đá bỏ hoang đến khu nhà ở
Housing Pilon được xây dựng tại một khu mỏ đá bỏ hoang cạnh đường vành đai chính của Ljubljana. Dự án được thiết kế từ năm 2004 và hoàn thành năm 2008. Khu đất mang dấu vết rõ của hoạt động khai thác trước đó, với vách đá và một công trình lò vôi bằng đá ở góc khu đất. Lò vôi được bảo vệ như một di tích văn hóa.
Chương trình đặt ra đồng thời việc xây một khu nhà ở quy mô lớn và phục hồi không gian mỏ đá. Công trình mới có quan hệ trực tiếp với tuyến đường lớn đi sát khu đất, nhưng địa hình cũ vẫn là một phần của dự án. Vách đá được giữ lại, gia cố chống sạt vỡ và bổ sung cây xanh. Các khối nhà được đặt trong điều kiện ấy, thay vì biến toàn bộ khu đất thành một mặt bằng phẳng không còn dấu vết địa hình.
Hai công trình, bốn dải nhà
Khu ở có 140 căn hộ, tổ chức thành hai công trình tách biệt. Mỗi công trình lại gồm hai dải nhà, liên kết bằng các lõi giao thông nằm ở khoảng giữa. Cấu trúc này phân chia quy mô lớn của toàn khu thành những phần có quan hệ với địa hình và với các khoảng trống chung.
Các dải nhà không nằm thẳng hàng tuyệt đối. Chúng dịch chuyển tương đối theo hình dạng khu đất, tạo nên những khoảng ngoài trời có tính chất khác nhau. Ở phía trước là một nền tiếp cận bằng bê tông, còn phía sau là sân vườn chung. Sự khác biệt giữa hai phía gắn với cách người ở đến nhà và cách các căn hộ liên hệ với không gian xanh. Lõi giao thông ở giữa các dải nhà kết nối các tầng, đồng thời làm rõ chỗ ghép nối của từng cặp khối trong tổng thể.
Những loại căn hộ theo chiều cao
Các căn hộ không được tổ chức giống nhau trên mọi tầng. Ở các tầng thấp có những căn nhỏ dành cho một người. Phía trên là các căn thông tầng, được tác giả liên hệ với kiểu nhà liền kề. Những căn này gắn với các khoảng sân mở cao hai tầng. Tầng trên cùng có những căn hộ nhỏ dạng penthouse.
Sự phân bố ấy tạo ra nhiều quan hệ giữa nơi ở và không gian ngoài trời. Các căn thông tầng có cấu trúc theo chiều đứng, trong khi căn nhỏ ở tầng thấp có quy mô và cách sử dụng khác. Những khoảng sân cao hai tầng xuất hiện trong tổ chức của nhóm căn phía trên, làm cho mặt đứng không chỉ là các tầng căn hộ lặp lại nguyên vẹn. Chương trình 140 căn được chia thành các loại hình cụ thể, rồi kết hợp trong cùng hệ dải nhà và lõi giao thông.
Ban công, kho và đường lớn
Mặt ngoài các căn hộ có hệ ban công và những khối kín xen kẽ. Những khối này chứa không gian lưu trữ, vốn thường được đặt ở tầng hầm trong nhiều khu nhà ở. Tại Pilon, chúng được đưa lên cùng căn hộ và trở thành một phần của mặt đứng. Kho vì thế có cả quan hệ với sinh hoạt bên trong và với sự phân chia giữa các khoảng ngoài trời.
Các khối kín tách những ban công của các căn liền kề. Trong thuyết minh, chúng đồng thời được đề cập như thành phần bảo vệ trước tiếng ồn từ đường vành đai. Những đoạn kính và những đoạn đặc tạo nên nhịp mặt đứng dựa trên công năng cụ thể. Ban công không kéo thành một dải hoàn toàn liên tục mà được ngắt bởi các hộp lưu trữ. Cách tổ chức này gắn diện mạo của khu nhà với các phần phụ trợ của từng căn hộ.
Các lớp vật liệu trên mặt đứng
Các hộp kín được bọc bằng tấm xi măng sợi màu xám và đen. Hệ tấm này xuất hiện cùng với kính ở khu ban công, tạo sự khác biệt giữa phần đóng và phần mở. Chi tiết ban công ghi rõ các tấm Eternit lắp trên kết cấu phụ; tại khu vực đặt điều hòa, tấm được đục lỗ. Bộ phận kỹ thuật vì thế được bố trí trong cùng hệ bao che của vùng ban công và kho.
Bản vẽ còn thể hiện các cấu kiện bê tông đúc sẵn, lớp cách nhiệt và tấm che bằng nhôm. Lan can kính dùng kính ghép nhiều lớp. Những thành phần ấy không tạo thành một lớp vỏ đồng nhất về vật liệu: phần hộp kín, mép sàn, cửa và lan can có cấu tạo riêng. Hình thức mặt đứng được hình thành từ các cấu tạo lặp lại theo vị trí căn hộ, với những đoạn đặc che kín và các vùng kính cho thấy khoảng ban công phía sau.
Không gian chung cạnh vách đá
Vách đá của mỏ cũ tiếp tục hiện diện ở khu nhà sau khi được bảo vệ chống vỡ và trồng cây. Phần sân vườn phía sau các dải nhà nằm trong quan hệ với địa hình được giữ lại này. Ở phía tiếp cận, mặt nền bê tông tạo một loại không gian chung khác, gắn với lối vào và sự phân chia giữa các khối nhà.
Hai nhóm không gian ngoài trời có vật liệu, vị trí và quan hệ sử dụng khác nhau. Nền trước nhà liên hệ với việc đến các lõi giao thông; khoảng xanh phía sau nằm cạnh phần mỏ được phục hồi. Trong tổng thể, lò vôi cũ, vách đá, các dải nhà và những sân chung cùng thuộc về một khu đất đã trải qua thay đổi chức năng. Dự án giữ lại những thành phần cụ thể của mỏ, trong khi đưa chương trình nhà ở và các hệ tiếp cận mới vào giữa chúng.
