Một trong những địa điểm của triển lãm quốc gia
Expo.02 là triển lãm quốc gia Thụy Sĩ diễn ra năm 2002, với nhiều địa điểm quanh hệ thống hồ ở phía tây đất nước. Jean Nouvel phụ trách kiến trúc Arteplage Murten, còn gọi là Morat trong tiếng Pháp. Chủ đề địa điểm là khoảnh khắc và vĩnh cửu. Thay vì gom mọi hoạt động trong một cung triển lãm lớn, phương án của ông phân tán nhiều không gian dọc hồ và đặt chúng trong quan hệ với thị trấn có trước.
Murten là một đô thị lịch sử có thành, tháp, những tuyến phố và một cảnh quan hồ rộng. Những thành phần ấy tham gia trực tiếp vào ý tưởng tổ chức triển lãm. Đường dạo bờ hồ không chỉ nối giữa các gian mới mà còn cho phép nhìn sang mặt nước, khu đô thị và các phần cảnh quan ở xa. Các công trình tạm được đặt ở nhiều vị trí, trong đó có những cấu trúc trên mặt nước và một khối lớn ngoài hồ.
Phân tán các không gian thay cho một cửa vào duy nhất
Trong thuyết minh ban đầu, Nouvel phản đối việc tạo thêm một nền nhân tạo quá lớn chỉ để đặt các vật trưng bày lên trên. Ông đề xuất sử dụng những địa điểm khác nhau, với các tuyến đi có thể bắt đầu và kết thúc ở nhiều chỗ. Một phần triển lãm được nhìn thấy ngay từ đường dạo, trong khi những phần khác đòi hỏi người xem đi vào một cấu trúc riêng hoặc di chuyển tới vị trí trên hồ.
Cách phân chia thành nhiều công việc nhỏ cũng được trình bày như một phương án tổ chức thi công. Các gian có thể được làm song song, bổ sung hoặc điều chỉnh theo nội dung và điều kiện thực hiện. Chủ đề chung không được thể hiện bằng việc mọi cấu trúc dùng cùng một hình khối. Những lán gỗ, vùng có mái nhẹ, container, khối bằng gỗ xếp và Monolith có hình thức khác nhau, gắn với những chương trình triển lãm riêng.
Monolith ở ngoài bờ hồ
Khối Monolith là một hình lập phương lớn có mặt ngoài màu kim loại gỉ, đặt ngoài hồ. Khi nhìn từ đường dạo, nó tách khỏi những cấu trúc thấp trên bờ và xuất hiện trước nền núi cùng mặt nước. Các mặt ít lỗ mở tạo hình ảnh gần một vật thể đặc. Sự thay đổi màu nước, mây và ánh sáng có thể làm cùng một khối trở nên rõ hoặc chìm hơn trong cảnh quan quanh nó.
Bên trong là những không gian trưng bày và trình chiếu, khác với vẻ kín của mặt ngoài. Panorama Trận chiến Murten được đặt ở tầng trên. Bức tranh toàn cảnh đã trải qua quá trình bảo tồn và phục hồi trước khi chuyển vào Monolith vào tháng 3 năm 2002. Quỹ phụ trách tác phẩm ghi việc trưng bày tại đây như một giai đoạn đặc biệt, khi một hiện vật lịch sử lớn được đưa vào cấu trúc triển lãm tạm trên hồ.
Vật liệu quen thuộc ở những cấu trúc trên bờ
Ở bờ hồ, nhiều gian triển lãm sử dụng vật liệu có hình ảnh gần gũi với những công việc thông thường: gỗ, tấm lợp, container và những kết cấu nhẹ. Một cấu trúc bằng gỗ xếp tạo khối dài với các đầu gỗ lộ ra ở mặt ngoài. Những gian khác mang hình kho, lán hoặc nhà nhỏ. Lớp ngoài giản dị không nhất thiết cho biết ngay nội dung công nghệ, hình ảnh và các trải nghiệm được tổ chức bên trong.
Trong những ảnh chụp ban ngày, người xem đi trên các sàn gỗ và đường dạo giữa những gian thấp. Một số mái được phủ bằng các dải màu, tạo bóng loang trên lối đi. Cây có trước vẫn hiện diện giữa các cấu trúc tạm. Cảnh quan không bị xóa hết để trở thành một mặt bằng lát liên tục; các gian, đường đi và cây được đặt thành nhiều lớp, xen với những khoảng trống nhìn ra hồ.
Ánh sáng và sự thay đổi theo thời gian trong ngày
Ánh sáng là một phần của chủ đề khoảnh khắc trong thuyết minh của Nouvel. Những nơi trưng bày có thể tạo bóng tối ngay giữa ban ngày để sử dụng video, điện ảnh hoặc hình ảnh điện tử. Các ảnh bên trong Monolith ghi những màn hình và vùng trình chiếu sáng trên nền tối. Tại các gian ven hồ, ánh sáng tự nhiên, bóng mái và những khe mở tạo một tình huống nhìn khác với các phòng trình chiếu kín.
Mặt nước cũng đưa vào những biến đổi không nằm cố định trong cấu tạo nhà: phản chiếu, sóng và sự thay đổi đường chân trời. Cùng một đường dạo có thể nhìn thấy mặt ngoài Monolith, những ngôi nhà của Murten và người đang sử dụng các gian phía gần. Những phần nhìn được từ xa và những nội dung chỉ thấy khi đi vào tạo nhiều khoảng cách trong hành trình, thay vì một chuỗi phòng triển lãm giống nhau nối tiếp.
Một công trình chỉ tồn tại trong thời gian triển lãm
Expo.02 mở cửa từ tháng 5 đến tháng 10 năm 2002. Arteplage Murten và Monolith được phát triển cho giai đoạn hoạt động này. Sau triển lãm, các cấu trúc tạm được tháo dỡ; lịch sử của chúng không phải lịch sử một bảo tàng thường trực còn giữ nguyên chương trình. Riêng Panorama được tháo xuống, cuộn lại và đưa vào kho. Quỹ phụ trách tiếp tục tìm kiếm các hình thức trưng bày và phát triển dự án số hóa tác phẩm về sau.
Tư liệu ảnh năm 2002 ghi lại cả khối lớn trên hồ lẫn các gian và tuyến đi trên bờ. Phạm vi công việc của Nouvel bao gồm một hệ địa điểm và cách tổ chức triển lãm, không chỉ một khối lập phương đơn lẻ. Thị trấn, đường ven hồ, các cấu trúc tạm và những nội dung nghệ thuật cùng tạo nên Arteplage trong khoảng thời gian triển lãm diễn ra, rồi được lưu lại qua hồ sơ và ảnh sau khi công trình đã tháo dỡ.
