Fumel, Bordeaux và những năm học tại Paris
Jean Nouvel sinh năm 1945 tại Fumel, vùng tây nam nước Pháp. Trước khi theo kiến trúc, ông từng muốn trở thành họa sĩ. Sau thời gian học tại Bordeaux, ông vào École nationale supérieure des Beaux-Arts ở Paris năm 1966. Tiểu sử hiện tại của văn phòng ghi ông tốt nghiệp năm 1971. Những năm học trùng với một giai đoạn tranh luận mạnh về xã hội, chính trị và phương pháp đào tạo kiến trúc ở Pháp. [1][3][2]
Nouvel làm trợ lý cho Claude Parent và chịu ảnh hưởng từ những trao đổi với Paul Virilio. Về sau, khi nói lại quá trình hình thành cách làm việc, ông phân biệt những quyết định nhanh dựa vào niềm tin hình thức với việc trì hoãn để phân tích một nhiệm vụ. Ông kể đã thực hiện một bài nghiên cứu thư viện trẻ em cùng sự tham gia của một người bạn làm xã hội học, tìm hiểu hình dung của trẻ về trường học và thư viện trước khi xác định đề xuất thiết kế. [1][3][2]
Khởi đầu hành nghề và các cuộc tranh luận ở Pháp
Năm 1970, Nouvel bắt đầu văn phòng đầu tiên. Trong thập niên đó, công việc của ông đồng thời gắn với các hoạt động nghề nghiệp và những tranh luận về quyền tổ chức thành phố. Ông là một thành viên sáng lập phong trào Mars 1976, sau đó tham gia hình thành Syndicat de l’Architecture. Năm 1980, ông tổ chức phần kiến trúc trong Biennale de Paris. Những hoạt động này xuất hiện bên cạnh các đơn đặt hàng và cuộc thi, thay vì chỉ sau khi ông đã trở thành một kiến trúc sư được biết đến rộng rãi. [1][2][3]
Trong các phát biểu của mình, Nouvel thường xác định dự án bằng những con người, nơi chốn và một thời điểm cụ thể. Ông mô tả công việc bắt đầu từ các điều cần làm, những điều cần tránh và những mâu thuẫn của nhiệm vụ. Các ý tưởng sau đó được sửa đi sửa lại trong văn phòng. Cách giải thích này nhấn mạnh quá trình tìm ra một đề xuất cho từng tình huống, trong đó phần tổng hợp cuối cùng vẫn liên quan đến quyết định chủ quan của người thiết kế. [1][2][3]
Các công trình đưa tên tuổi ra ngoài nước Pháp
Institut du Monde Arabe tại Paris, hoàn thành năm 1987, là một cột mốc trong việc Nouvel được biết đến quốc tế. Công trình kết hợp các chức năng văn hóa, thư viện, trưng bày và gặp gỡ. Mặt đứng phía nam sử dụng một hệ mô-đun có những bộ phận điều chỉnh ánh sáng, gắn công nghệ xây dựng với cách diễn giải hình ảnh che nắng trong kiến trúc Ả Rập. Công trình nhận giải Aga Khan năm 1989 và được nhắc lại trong hồ sơ trao giải Pritzker của ông. [2][3][1]
Cũng năm 1987, khu nhà ở Nemausus tại Nîmes được hoàn thành. Trong trao đổi về dự án này, Nouvel nói đến việc dùng những thành phần quen thuộc của công nghiệp như cửa kiểu gara, hàng rào và thang để đạt diện tích ở lớn hơn trong giới hạn kinh tế. Ông không mô tả lựa chọn vật liệu như một phong cách dùng chung cho mọi nhiệm vụ. Những điều có thể thực hiện trong nhà ở giá thấp khác với khả năng của bảo tàng, trụ sở hoặc một công trình văn hóa lớn. [2][3][1]
Cải tạo, kính và những chuỗi nhìn
Trong thập niên 1990, công việc mở rộng ra nhiều loại công trình và nhiều thành phố. Opéra de Lyon hoàn thành năm 1993, Fondation Cartier tại Paris năm 1994, Galeries Lafayette tại Berlin năm 1996. Ateliers Jean Nouvel được thành lập năm 1994. Những dự án sau đó gồm tòa án Nantes, nhà ở trong Gasometer A tại Vienna, văn phòng ở Prague và Bregenz, khách sạn tại Lucerne cùng bảo tàng trên di chỉ cổ ở Périgueux. [1][2][3]
Nouvel nói nhiều về phản chiếu, bóng tối, những lớp nhìn và sự nối tiếp không gian giống các cảnh trong phim. Trong cách giải thích của ông, ranh giới vật lý của căn phòng không nhất thiết trùng với giới hạn mà mắt cảm nhận. Những lớp kính có thể đưa hình ảnh bên ngoài vào trong, phản chiếu thêm một phía khác hoặc làm một mặt tường khó xác định. Các công trình cụ thể sử dụng những thủ pháp ấy khác nhau: quán bia có hình chuyển động trên tường, khách sạn có hình phim trên trần, còn văn phòng có những lớp kính quanh sân cây. [1][2][3]
Những giải thưởng và quy mô hành nghề quốc tế
Năm 2000, Nouvel nhận giải Sư tử vàng tại Biennale kiến trúc Venice. Năm 2001, ông nhận Royal Gold Medal của RIBA và Praemium Imperiale về kiến trúc. Giải Borromini cùng năm gắn với trung tâm văn hóa và hội nghị KKL tại Lucerne. Những ghi nhận này đến sau nhiều thập niên hành nghề, khi văn phòng đã làm việc ở cả châu Âu và các địa điểm ngoài châu Âu, với nhóm cộng tác và kỹ thuật thay đổi theo từng dự án. [1][2][4][3]
Năm 2008, ông nhận Pritzker Architecture Prize. Hồ sơ giải thưởng đề cập nhiều công trình khác nhau, trong đó có Institut du Monde Arabe, Fondation Cartier, KKL và Guthrie Theater tại Minneapolis. Danh mục của Ateliers Jean Nouvel về sau tiếp tục mở rộng với One Central Park tại Sydney, Philharmonie de Paris, Louvre Abu Dhabi, National Museum of Qatar và Museum of Art Pudong ở Shanghai. Các dự án thuộc những chương trình văn hóa, nhà ở và văn phòng rất khác nhau về quy mô, điều kiện khí hậu và vị trí đô thị. [1][2][4][3]
Nội thất, đồ dùng và những lĩnh vực thiết kế liên quan
Thiết kế đồ dùng và nội thất xuất hiện xuyên suốt bên cạnh công việc kiến trúc của Nouvel. Tại The Hotel ở Lucerne, bàn, giường, ghế và những đồ dùng khác được phát triển cùng căn phòng. Trong quán Schutzenberger, quầy và bàn ghế được làm cùng phần cải tạo kiến trúc. Những trường hợp này cho thấy một dự án của văn phòng có thể đi từ cấu trúc không gian đến những vật thể người sử dụng tiếp xúc trực tiếp. [5][1]
Triển lãm Jean Nouvel, mes meubles d’architecte. Sens et essence tại Musée des Arts Décoratifs ở Paris năm 2016–2017 tập trung vào lĩnh vực đồ nội thất của ông. Cách trưng bày đặt các thiết kế trong quan hệ với không gian của bảo tàng, thay vì chỉ giới thiệu chúng như các vật rời trên một nền trung tính. Trong lịch sử hành nghề của Nouvel, các công việc kiến trúc, triển lãm, đồ dùng và nội thất cùng tồn tại, với nhóm sản xuất, kỹ thuật và cộng tác viên riêng cho từng nhiệm vụ. [5][1]
Các mốc thời gian
- 1945
Sinh tại Fumel, Pháp. [1]
- 1966
Vào École nationale supérieure des Beaux-Arts ở Paris. [1]
- 1970
Bắt đầu văn phòng kiến trúc đầu tiên. [1]
- 1971
Tốt nghiệp theo tiểu sử hiện tại của văn phòng. [1]
- 1976
Tham gia thành lập phong trào Mars 1976. [1]
- 1980
Tổ chức phần kiến trúc của Biennale de Paris. [3]
- 1987
Hoàn thành Institut du Monde Arabe và khu nhà ở Nemausus. [2][3]
- 1989
Institut du Monde Arabe nhận giải Aga Khan. [1]
- 1993
Opéra de Lyon hoàn thành. [3]
- 1994
Thành lập Ateliers Jean Nouvel; Fondation Cartier hoàn thành. [2][3]
- 2000
Nhận Sư tử vàng tại Biennale kiến trúc Venice. [1]
- 2001
- 2008
- 2016
Musée des Arts Décoratifs mở triển lãm về thiết kế đồ nội thất của Nouvel. [5]
Tài liệu tham khảo
- Jean Nouvel — tiểu sử và giải thưởng ↗Ateliers Jean Nouvel
- Biography: Jean Nouvel ↗The Pritzker Architecture Prize
- Jean Nouvel — laureate profile ↗Japan Art Association / Praemium Imperiale
- Royal Gold Medal — danh sách người nhận ↗Royal Institute of British Architects
- Jean Nouvel, mes meubles d’architecte. Sens et essence ↗Musée des Arts Décoratifs, Paris
Cập nhật hồ sơ: 01.11.2026
