Bốn bồn chứa khí trở thành một khu đô thị
Bốn gasometer ở khu Simmering của Vienna được xây dựng trong giai đoạn 1896–1899. Chúng là những bồn chứa của hệ thống cung cấp khí đô thị, nhưng được bao bởi những vỏ gạch có cửa vòm, chi tiết trang trí và mái lớn. Sau khi chức năng công nghiệp chấm dứt trong thập niên 1980, các lớp vỏ vẫn còn, tạo thành những khối hình trụ rất lớn trong cảnh quan của khu vực.
Thành phố tổ chức nghiên cứu khả năng chuyển đổi và sau đó lựa chọn các kiến trúc sư thực hiện từng bồn. Jean Nouvel phụ trách Gasometer A; Coop Himmelb(l)au, Manfred Wehdorn và Wilhelm Holzbauer phụ trách những phần còn lại. Các công trình được kết nối trong một dự án có nhà ở, thương mại, văn phòng và những tiện ích khác. Phần của Nouvel được triển khai trong giai đoạn 1995–2001, với một cấu trúc cư trú mới nằm phía trong vỏ công nghiệp.
Giữ vỏ ngoài và xây những khối nhà bên trong
Nouvel giữ đường bao gạch tròn của Gasometer A, gồm các cửa sổ và những chi tiết làm nên hình ảnh công trình cũ. Phía trong, hệ chứa khí không còn được sử dụng. Những phần xây dựng mới không lấp đầy toàn bộ thể tích thành một khối đặc. Chúng được chia thành các đoạn nhà đặt vòng theo chu vi, để lại một khoảng mở rộng ở giữa và những khe giữa các đoạn.
Thuyết minh dự án ghi phương án đầu có mười tám đoạn, sau đó được ghép đôi thành chín khối vì điều kiện kinh tế. Các căn hộ nằm trong những khối này, phát triển qua nhiều tầng. Lớp xây mới cách một khoảng với tường gạch có trước, tạo chỗ cho những tuyến tiếp cận và các vị trí chuyển tiếp. Vì vậy, vỏ ngoài, hệ nhà bên trong và khoảng trống trung tâm có thể được nhận biết như ba thành phần riêng.
Mặt đứng mới quay vào trong
Từ bên ngoài, người đi đường chủ yếu thấy lớp vỏ gạch công nghiệp. Vào phía trong, những mặt kính mới trở thành mặt đứng chính của các khối căn hộ. Chúng quay về khoảng trung tâm và về những khe giữa các đoạn nhà. Các mặt bên có kính phản chiếu làm ánh sáng và hình ảnh của những khối đối diện xuất hiện thêm trên bề mặt, tạo sự khác biệt với tính nặng và kín của vỏ gạch.
Tầm nhìn của căn hộ được tổ chức theo nhiều hướng. Có vị trí nhìn trực tiếp qua các cửa sổ có trước trên lớp vỏ, có vị trí nhìn qua khoảng cách giữa những khối mới. Các khe này đồng thời làm rõ việc các khối bên trong không phải một vành nhà kín hoàn toàn. Trong ảnh chụp từ phía dưới, các dải cửa sổ, đường sàn và những mặt phản chiếu hướng lên vùng trời ở giữa hình trụ.
Những tầng thương mại bên dưới nhà ở
Chức năng thương mại nằm ở các tầng thấp và tham gia liên kết bốn gasometer với nhau. Theo hồ sơ của ACE, đơn vị phối hợp thiết kế khu mua sắm của Gasometer A, phần thương mại chiếm ba tầng dưới với diện tích khoảng 7.020 m². Đây là một phần công việc trong tổ hợp lớn hơn, được phát triển cùng phương án kiến trúc của Nouvel cho bồn A.
Phía trên không gian mua sắm là các tầng căn hộ và khoảng trống lớn. Những lớp chức năng tạo thành một mặt cắt khác với công trình công nghiệp ban đầu: phần thấp có hoạt động công cộng và thương mại, phần cao dành cho cư trú. Kính ở vùng mái của phần thấp và các dải trồng cây tạo một nền trung gian khi nhìn từ những tầng nhà phía trên. Chúng không đóng kín hoàn toàn khoảng trời trong tâm hình trụ.
Khung mái cũ và bầu trời ở giữa
Phần kết cấu của mái cũ vẫn hiện ra ở phía trên, nhưng không phải toàn bộ đều được bọc kín như trước. Architekturzentrum Wien phân biệt rõ bộ khung mái được nhìn thấy với một mái kính chống nước hoàn chỉnh. Các thanh thép tạo một mạng đường cong, bao quanh bầu trời khi nhìn từ đáy khoảng trống. Hệ khung này lưu lại quy mô và hình dạng của bồn chứa, dù chức năng phía dưới đã thay đổi hoàn toàn.
Trong ý tưởng của Nouvel, bộ khung cao từng được dự kiến làm giá đỡ cho các thiết bị liên quan đến khí hậu. Nội dung này không được thực hiện như dự tính. Các ảnh chụp cho thấy khung vẫn có mặt như một thành phần của không gian. Việc phân biệt ý tưởng với những gì đã xây giúp xác định đúng cấu tạo: các khối nhà và lớp vỏ gạch là công trình sử dụng, còn hệ khung cao giữ vai trò khác so với một mái che kín thông thường.
Cùng một hình trụ, hai hệ tỷ lệ
Ở quy mô thành phố, Gasometer A tiếp tục hiện diện như một khối gạch tròn lớn đứng cạnh ba bồn còn lại. Các cửa vòm và đường viền phía trên duy trì hình ảnh công nghiệp. Ở quy mô cư trú, những hàng cửa, mặt kính, hành lang và các khoảng cây tạo ra những phần nhỏ hơn, gắn với từng tầng và từng đoạn nhà. Hai hệ tỷ lệ cùng tồn tại thay vì một hệ che khuất hoàn toàn hệ kia.
Trong khoảng trung tâm, sự khác nhau giữa tường gạch cũ và kính mới được nhìn thấy trực tiếp ở các khe giữa nhà. Vật liệu cũ tạo đường bao liên tục, còn các khối căn hộ tạo nhiều mặt có hướng nhìn khác nhau. Công việc chuyển đổi giữ một dấu vết công nghiệp lớn nhưng đưa vào đó các tuyến đi, không gian thương mại và những nhóm chỗ ở đã được phân chia lại từ đầu.
