Trường kiến trúc trong khuôn viên KTH
Trường kiến trúc mới của KTH nằm tại Stockholm, trong khuôn viên đại học có những khối nhà gạch do Erik Lallerstedt thiết kế từ đầu thế kỷ XX. Tham & Videgård được lựa chọn qua cuộc thi năm 2007; công trình hoàn thành năm 2015 cho Akademiska Hus. Khu đất vốn là một khoảng sân có đường đi và các mối liên hệ đã hình thành giữa những tòa nhà xung quanh. Nhà mới được đưa vào giữa cấu trúc ấy, sát những mặt gạch và các cao độ đường có trước.
Hai người sáng lập văn phòng, Bolle Tham và Martin Videgård, đều từng học kiến trúc tại KTH. Chương trình nhà mới gồm xưởng học, nơi chế tác, phòng giảng, khu làm việc và các không gian gặp gỡ, triển lãm. Trong ảnh nhìn từ khuôn viên, những dải kính cong và lớp thép đỏ hiện cạnh mặt đứng gạch có nhịp cửa thẳng. Những tuyến đi ngoài nhà tiếp tục men theo cạnh cong của công trình, thay đổi khoảng cách tới các mặt nhà ở xung quanh.
Đường bao và những khoảng còn lại
Công trình có đường bao được làm tròn ở nhiều đoạn, gần với hình bầu dục nhưng thay đổi theo điều kiện từng phía của khu đất. Một số mặt đứng uốn ra ngoài, có nơi lõm vào để tạo khoảng trước cửa. Trên sơ đồ khuôn viên, các cạnh cong để lại những lối đi có bề rộng khác nhau giữa nhà mới và công trình cũ. Nhóm thiết kế mô tả việc duy trì sự lưu thông ở cả trong lẫn quanh nhà như một phần của cách bố trí trường.
Tổng thể có sáu cao độ sàn theo hồ sơ thiết kế, bao gồm các phần liên quan tới địa hình, vườn thấp và tầng trên cùng có sân mái. Mặt cắt cho thấy các cao độ không phải đều được nhìn thấy như sáu tầng giống nhau ở mọi mặt đứng. Đường mái và phần khối phía trên tạo các đoạn cao thấp khác nhau. Khi đi theo đường ngoài nhà, người xem gặp lần lượt cửa, mặt kính dài và những vùng tường thép có độ cong thay đổi, trong khi nhà gạch vẫn xuất hiện ở phía sau.
Sảnh và tuyến đi tầng vào
Ở tầng vào, các không gian cao hai tầng dành cho chế tác và trưng bày cùng tạo nên một vùng sảnh rộng. Đường đi qua nhà có những đoạn thắt và mở, uốn theo các phòng và phần tường cong. Trong bản vẽ, các khu kín hơn xuất hiện như những nhóm nằm trong mặt bằng chung, còn không gian giữa chúng nối tới cửa và các hướng của khuôn viên. Một phần sảnh có thể được sử dụng cho bài giảng hoặc buổi trình bày mở.
Ảnh sảnh hoàn thành cho thấy sàn xám liên tục, đường dốc thoải có lan can thép và những bức tường gỗ mang bảng trưng bày. Các đèn thẳng được bố trí theo những hướng khác nhau trên trần. Từ một điểm đứng, có thể nhìn vào một số gian qua cửa hoặc ô kính, trong khi những đoạn tường cong che khuất các phần khác. Sảnh do đó có nhiều điểm nhìn nối tiếp thay vì cho thấy toàn bộ tầng nhà ngay từ lối vào chính.
Xưởng học ở các tầng trên
Các xưởng vẽ ở những tầng trên được bố trí thành các mặt bằng tương đối mở quanh những phần giao thông và phục vụ ở giữa. Akademiska Hus mô tả xưởng ở các tầng 3, 4 và 5 theo cách đánh số của đơn vị quản lý. Các bàn làm việc có thể được tập hợp thành nhóm nhỏ hơn trong một sàn chung. Mặt kính ở chu vi cho nhiều hướng nhìn khác nhau về các tòa nhà cũ và khoảng sân trong khuôn viên.
Bộ ảnh xưởng cho thấy những hàng bàn có máy tính, mô hình và vật liệu làm việc. Kệ và bảng ghim đặt giữa các vùng bàn, trong khi trần và các cột xác định khung chung của tầng. Những cạnh cong của mặt đứng làm một số chỗ bàn gần cửa hơn, một số vùng có khoảng đi rộng hơn. Trong cùng một góc chụp có thể thấy các nhóm bàn nối tiếp về phía xa. Các cửa kính lớn để lộ nhịp mặt gạch của nhà đối diện trong tầm nhìn từ nơi học.
Phòng giảng, thư viện và nơi chế tác
Trong phần có các phòng sử dụng riêng, vách gỗ tiếp tục uốn qua nhiều góc. Những ô cửa và cửa sổ trong nhà tạo mối nhìn giữa tuyến đi và phòng ở phía sau. Một ảnh phòng giảng ghi các hàng ghế xếp, phần tường ốp gỗ và hệ đèn trên trần. Ở thư viện, các giá sách và bàn đọc nằm trong một gian có chiều cao khác với vùng sảnh thông tầng. Những loại phòng ấy cùng xuất hiện trong hệ mặt bằng có các cạnh cong.
Xưởng chế tác nằm cạnh mặt kính và có thể nhìn thấy từ vùng giao thông. Trong ảnh có bàn, thiết bị, các phần vật liệu và cầu thang ở sát một cạnh kính. Cách bố trí dụng cụ tại đây khác với những tầng xưởng vẽ, nơi phần lớn mặt sàn dành cho bàn học. Hệ không gian của trường vì thế chứa cả phòng lớn, gian kín hơn và các vùng phục vụ riêng. Các bản vẽ mặt bằng xác định vị trí những nhóm ấy, còn ảnh hoàn thành ghi lại đồ đạc và cách phân chia tại thời điểm chụp.
Thang cong trong những lõi nhà
Cầu thang chính có các vế uốn và một khoảng trống ở giữa. Mặt lan can trắng chạy liên tục theo đường lên, trong khi tường bê tông phía sau để trần. Khi nhìn từ trên xuống, các vế thang tạo những vòng nối tiếp qua nhiều tầng. Ảnh chụp từ chân thang lại cho thấy mặt dưới bậc, mép lan can và các đường nối giữa tường với sàn. Đây là một khoảng giao thông có hình học khác với những vùng bàn mở ngoài chu vi.
Các lõi không được đặt thành một khối chữ nhật duy nhất giữa nhà. Trên mặt bằng, các phần tròn và cong nằm lệch nhau, để lại các lối đi qua giữa chúng. Những vùng phục vụ và các phòng nhỏ hơn được gắn vào những phần đặc này, trong khi sàn học mở tiếp tục ở phía ngoài. Tại các tầng khác nhau, chỗ gặp giữa thang và sàn có thể dẫn ra một khu bàn hoặc tuyến đi có vách gỗ. Những ngưỡng ấy được thể hiện bằng cửa, ô kính và các phần tường chuyển hướng.
Thép Corten và các dải kính
Lớp ngoài dùng thép Corten có màu đỏ sẫm, được nhóm thiết kế liên hệ với sắc gạch của những công trình KTH có trước. Các dải thép tạo khung quanh những ô kính lớn, với độ cao và chiều dài thay đổi. Khung ở tầng này có thể lệch so với tầng kế tiếp, làm các điểm giao không tạo một lưới cửa thẳng đều trên toàn mặt đứng. Các đoạn kính cong đi theo đường bao nhà và nối với những đoạn kính phẳng tại các vị trí khác.
Ảnh gần cửa vào cho thấy mặt thép có vệt màu và sắc độ không đồng nhất. Ở mặt quay ra đường, kính phản chiếu cây, bầu trời và nhà gạch đối diện; ở những chỗ có thể nhìn xuyên, bàn và các khoảng sàn bên trong hiện sau mặt kính. Những bề mặt này thay đổi theo góc nhìn nhưng vẫn được chia thành từng ô bởi các dải thép. Các chi tiết cửa cong và cửa phẳng được triển khai riêng trong hồ sơ mặt dựng, tương ứng với những điều kiện hình học khác nhau quanh công trình.
Vách gỗ và các lớp nhìn trong trường
Phần nội thất có các vùng ốp gỗ, sàn xám và những khoảng bê tông để trần. Gỗ chạy theo tường cong nhưng được chia bằng các thanh thẳng có bề rộng nhỏ. Trong các ảnh tuyến đi, cửa và ô kính được đặt xen giữa các mảng này, để người ở ngoài có thể nhìn vào phòng họp hoặc phòng giảng. Các đường thẳng của tấm trần và đèn xuất hiện phía trên đường tường uốn, làm hai hệ hình học cùng được nhìn thấy trong một không gian.
Ở xưởng trên cao, bàn học và các bảng ghim làm mặt bằng được chia nhỏ theo từng nhóm. Ở tầng sảnh, khoảng nền rộng hơn tiếp giáp các vùng trưng bày và lối vào. Vườn thấp cùng sân mái bổ sung những phần ngoài trời vào hệ tầng của trường. Công trình nhận giải Kasper Salin năm 2015, cùng năm hoàn thành. Các ảnh và bản vẽ ghi lại ngôi trường qua những quy mô khác nhau: khối thép đỏ giữa khuôn viên, các tầng xưởng lớn, cầu thang và những ô cửa nhỏ hơn trên tuyến đi.
