Ba lò nung trong công viên La Fornaca
Khu di tích La Fornaca ở Vilassar de Dalt còn giữ các phần của ba lò nung gốm công nghiệp thời La Mã, trong đó có những buồng đốt nguyên gốc. Công trình của Toni Gironès đặt một hệ bảo vệ và tham quan quanh di tích, trong bối cảnh khu vực phía trên được tổ chức thành công viên. Yêu cầu gồm bảo tồn hiện vật tại chỗ, phục vụ các đoàn tham quan và liên hệ với đường đi của không gian công cộng mới.
Phần bảo vệ không dựng thành một nhà trưng bày cao, có thể nhìn thấy toàn bộ từ công viên. Di tích tiếp tục ở dưới đất, bên dưới một mặt mái có những lỗ lấy sáng. Mặt đứng phía thấp của khu đất hiện ra như một vết cắt dài qua sườn dốc, với đá và lưới thép giữ đất. Từ hai cao độ, cùng một công trình được nhìn thấy theo hai cách: mặt sân trên cao và lớp tường ở phía dưới.
Hai cách tiếp cận di tích
Chương trình phân biệt người đi dạo trong công viên với các nhóm vào tham quan bên trong. Người ở trên công viên có thể tới gần những điểm lấy sáng và nhận biết vị trí khu khảo cổ mà không cần đi vào buồng trưng bày. Người tham quan bên trong đi tới cửa ở mặt thấp, rồi bước qua lớp tường bao để tiếp cận các lò nung dưới mái.
Sự khác nhau này được tổ chức bằng mặt cắt. Mái là một phần của cao độ đi bộ phía trên, trong khi nền quanh di tích nằm sâu phía dưới. Các đường đi ngoài trời nối quanh mép sườn đất, có chỗ thành bậc thang hoặc lối nhỏ sát cây. Lối vào thấp nằm trong một mặt tường dài, không có một tiền sảnh lớn nhô hẳn ra phía trước. Cửa mở có kích thước nhỏ so với toàn bộ bức tường đá, nên chiều dài của lớp giữ đất vẫn được nhận ra rõ.
Mặt mái với những lỗ tròn
Từ phía công viên, các cấu kiện lấy sáng nhô lên khỏi một mặt nền tương đối phẳng. Chúng có hình trụ thấp, với miệng tròn và thành đứng. Giữa các cấu kiện là khoảng sân có vật liệu nền sáng màu, tiếp tục tới lan can ở mép. Phía xa vẫn là cây, bầu trời và khu vực ngoài khu đất, không có một mái nhà dốc che kín tầm nhìn trên cao.
Những lỗ tròn không nằm cùng một đường thẳng nhìn từ mọi vị trí. Khi người đi đổi hướng, chúng tách ra hoặc chồng lên nhau trong khung nhìn. Thành trụ tạo bóng trên nền sân, còn miệng lấy sáng đánh dấu nơi ánh sáng đi xuống không gian bên dưới. Chi tiết cấu tạo cho thấy đây không đơn thuần là những lỗ bỏ trống trong mái: mỗi điểm có kính, khung giữ và phần dẫn sáng tiếp tục xuống trần. Hình dáng nhìn thấy ở ngoài chỉ là phần trên của hệ cấu kiện đó.
Bức tường đá ở mặt thấp
Mặt bên dưới của công trình sử dụng đá nằm trong các ô lưới thép. Các đoạn thép đứng chia chiều dài tường thành nhiều phần, phía trên là đường lan can liên tục. Màu xám của đá và màu sẫm của khung tạo một bề mặt khác với đất có cây ở hai đầu. Từ đường đi cạnh chân tường, có thể nhìn thấy độ lớn nhỏ không đều của từng viên đá.
Lớp đá không chỉ là một mặt ốp mỏng trước một phòng trưng bày. Bản vẽ mặt cắt chỉ ra hệ giữ đất, vật liệu đắp phía sau và lớp phân cách giữa các phần. Ở mép công trình, mặt tường đứng gặp sườn đất nghiêng, nên hình dáng của phần xây dựng được đọc như một đoạn địa hình có cấu tạo mới. Những khe và cửa mở xuyên qua lớp bao tạo các điểm tiếp cận, nhưng không chia nó thành một chuỗi cửa sổ lặp lại như mặt đứng của một nhà ở.
Một không gian che phủ quanh hiện vật
Bên dưới mái là một gian mở với các phần lò nung nằm trên nền khảo cổ. Những cột thép tròn đứng ở các vị trí giữa không gian, đỡ hệ dầm và mái phía trên. Đường đi có lan can chạy quanh khu di tích, giữ khoảng cách giữa người xem với những phần còn lại. Từ đường này, có thể nhìn xuống các cấu tạo bằng đất và gạch của lò.
Không gian không được chia thành nhiều phòng triển lãm riêng, mỗi phòng chứa một hiện vật. Các dấu tích được nhìn trong cùng một vùng che phủ, với những cao độ nền khác nhau. Tường rọ đá tiếp tục là phần bao xung quanh, còn mái sẫm màu ở trên làm rõ các miệng lấy sáng. Ảnh chụp theo chiều ngang cho thấy một chuỗi cột, vòng lan can và những khối di tích có hình dạng không đều. Các yếu tố mới có hình học và bề mặt khác với các phần lò nung đã tồn tại từ trước.
Ánh sáng từ mái xuống buồng trưng bày
Các ống lấy sáng có phần thành bên bằng kim loại, được xử lý bề mặt khác nhau trong cấu tạo để dẫn ánh sáng xuống dưới. Trong phòng, miệng dưới của chúng xuất hiện thành những hình tròn sáng trên trần tối. Ánh sáng rơi vào những phần di tích và nền xung quanh, trong khi các góc sát tường có độ sáng thấp hơn.
Vì ánh sáng đi từ trên xuống, người đứng trên lối tham quan không có một dãy cửa kính ngang tầm mắt để nhìn thẳng ra công viên. Quan hệ với phần ngoài được giữ qua những miệng mái và lối vào. Ảnh chụp cho thấy mặt đất của di tích, những cạnh lò và các vệt sáng khác nhau theo vị trí từng ống. Phần sáng không phủ đều như một trần phát sáng toàn bộ. Những ô tròn nằm giữa hệ dầm, vừa đánh dấu cấu trúc mái vừa xác định các vùng nhận ánh sáng tự nhiên bên dưới.
Dầm thép và những lớp của mái
Hệ mái gồm dầm thép, tấm sàn kim loại và lớp bê tông cùng các lớp chống thấm, bảo vệ bên trên. Các dầm được sơn màu tối và để nhìn thấy từ trong buồng trưng bày. Cột tròn đặt xuống nền, có hình dáng nhỏ và đều hơn nhiều so với các khối di tích. Nhìn lên, phần mái là một hệ các đường thẳng, xen với những miệng lấy sáng tròn.
Ở phía trên, kết cấu này mang lớp nền của công viên, còn ở phía dưới nó tạo một trần che liên tục cho di tích. Mặt cắt thể hiện rõ phần đất sét có các lò cổ, lớp nền mới quanh đường đi và vị trí các cấu kiện đỡ mái. Những lớp không cùng thời điểm xây dựng được phân biệt bằng cấu tạo: đất và gạch của lò, đá giữ đất, cột và dầm thép, kính lấy sáng. Chúng cùng xuất hiện trong một không gian nhưng không được phủ chung bởi một lớp hoàn thiện đồng nhất.
Nhìn gần cấu tạo của các lò
Ở khoảng cách gần, các buồng đốt có thành cong và những phần bề mặt bị biến đổi qua thời gian. Màu đất, gạch và chỗ vỡ tạo ra một cấu trúc khác hẳn lưới thép đều ở bức tường phía sau. Lan can chạy quanh tạo một đường mới để xác định phạm vi người xem được đi qua, trong khi nền khảo cổ không bị san thành một mặt phẳng lát hoàn chỉnh.
Những ảnh chụp từ lối đi cho thấy di tích có chiều sâu, có các hốc và các phần khoang không thể đọc chỉ bằng hình chiếu bằng. Từ công viên, hình ảnh của công trình chủ yếu là mặt sân và các trụ lấy sáng; từ dưới mái, hình ảnh chính chuyển sang vật liệu của lò, đường đi và những vòng sáng trên trần. Hai cao độ tham quan cùng liên hệ tới một di tích được giữ tại chỗ, thông qua phần mái và bức tường dài đặt vào sườn đất.
