Một pavilion mới bên cạnh pavilion cũ

Martyrs Pavilion được John Pawson thiết kế cho trường St Edward’s tại Oxford trong giai đoạn 2007–2009. Nhiệm vụ ban đầu là thay pavilion cricket có từ thập niên 1930. Tuy nhiên, quá trình trao đổi với cơ quan quy hoạch và bảo tồn dẫn đến yêu cầu giữ lại công trình Art Deco cũ. Pavilion mới vì thế được chuyển sang một vị trí gần đó, ở góc phía nam của sân chơi.

Phương án hình khối đã phát triển được tiếp tục sử dụng tại vị trí mới. Kết quả là hai pavilion thuộc hai thời điểm cùng tồn tại trong khuôn viên, thay vì một công trình xóa đi công trình trước. Lịch sử do nhà trường công bố xác nhận pavilion mới hoàn thành năm 2009; pavilion Art Deco gần đó được sửa chữa vào năm tiếp theo.

Cao độ nhìn ra sân

Công trình được đặt trên một gò cỏ để nâng vị trí quan sát lên so với mặt sân cricket. Từ ngoài nhìn vào, hai thành phần nằm ngang hiện rõ: nền và mái. Phần phòng kín nằm giữa chúng, còn các mép nền và mái vươn ra tạo một dải không gian có thể sử dụng bên ngoài.

Gò đất không chỉ là chân đế cho ngôi nhà. Sườn dốc thoải của nó cũng được dùng làm chỗ ngồi xem trận đấu. Vì thế, hoạt động xem thể thao bắt đầu từ khoảng cỏ, tiếp tục lên mép nền rồi mới đi đến sân hiên và phòng bên trong. Mặt cắt của pavilion bao gồm cả những người ngồi ngoài trời lẫn người đang ở dưới mái.

Mặt đứng phía sân thể thao.Ảnh: Gilbert McCarragher

Một chuỗi chỗ ngồi

Hồ sơ thiết kế mô tả những tầm nhìn khác nhau theo vị trí ngồi. Thấp nhất là người chơi trên sân và khán giả ngả người trên phần cỏ dốc. Cao hơn là người ngồi ở mép nền, tiếp đến các ghế đặt trên sân hiên. Ở phía sau là người ngồi hoặc đứng trong Long Room, căn phòng dài nhìn ra sân.

Các lớp sử dụng này không phải các tầng khán đài riêng có hành lang tách biệt. Chúng nằm gần nhau quanh cùng một pavilion, từ địa hình đến kiến trúc. Khoảng sân rộng vẫn là đối tượng quan sát chung. Mái và nền tạo các giới hạn rõ, trong khi phần cỏ nối chúng với khu vực thi đấu.

Băng ghế bên vách gỗ.Ảnh: Gilbert McCarragher

Mái đua quanh công trình

Mái vươn ra ngoài phòng kín để che nắng và mưa cho phần hiên. Trong hồ sơ của kỹ sư Glanville, yêu cầu kết cấu được nêu cụ thể: mép mái đua khoảng ba mét quanh nhà nhưng tiết diện nhìn từ ngoài phải mỏng. Mặt kính của Long Room dài khoảng mười hai mét, với yêu cầu không có cột đứng trong phòng cản trở khoảng nhìn ra sân.

Những điều kiện đó liên quan đồng thời đến kết cấu và cách sử dụng. Phần mái phải vượt qua mép vách, còn phòng chính cần giữ khoảng trống liên tục ở phía trước. Đơn vị kỹ sư cũng ghi nhận việc xem xét nhiều phương án móng và sàn vì công trình đặt trên gò đất. Những thông tin được công bố xác nhận bài toán thiết kế; chúng không cung cấp toàn bộ chi tiết tính toán kết cấu.

Không gian sinh hoạt trong pavilion.Ảnh: Gilbert McCarragher

Đá ở mép ngang, gỗ ở mặt đứng

Đá cẩm thạch được dùng tại mép mái và mép nền, nhấn mạnh hai đường ngang bao lấy không gian pavilion. Những mặt tường đứng được ốp gỗ sồi, với các tấm có bề rộng thay đổi. Cách chia vật liệu này hiện diện cả khi nhìn từ sân lẫn khi đến gần công trình.

Long Room tiếp tục dùng cùng loại tấm gỗ sồi ở mặt trong. Do đó, vật liệu không dừng ở lớp vỏ ngoài mà đi vào căn phòng nơi khán giả đứng và ngồi xem thể thao. Các dải gỗ thẳng đứng có nhịp khác với chiều dài liên tục của mái, nền và cửa kính. Nội thất cũng được tổ chức trong mối quan hệ với hướng nhìn về sân.

Phòng với ô lấy sáng trên mái.Ảnh: Gilbert McCarragher

Phòng sinh hoạt và hoạt động thể thao

Pavilion phục vụ cricket và các hoạt động thể thao khác của trường. Theo đơn vị kỹ sư tham gia dự án, chương trình gồm chỗ cho các đội, hoạt động luyện tập và thi đấu, hỗ trợ vật lý trị liệu, phân tích video cùng những bữa trà và bữa tối. Phần sử dụng do đó vượt ra ngoài một nơi ngồi xem trận đấu.

Phòng dài hướng ra sân tạo không gian tập trung chung, còn các phần phụ trợ phục vụ hoạt động của đội. Nhà trường cũng sử dụng pavilion làm địa điểm tổ chức sự kiện. Những hoạt động này giải thích vì sao công trình có cả phòng kín, khoảng hiên và nền ngoài trời, thay vì chỉ một mái che hoặc dãy ghế cố định ở mép sân.

Cửa nhìn ra sân.Ảnh: Gilbert McCarragher

Vị trí trong khuôn viên St Edward’s

Nhìn từ sân, pavilion mới nằm thấp và trải theo phương ngang. Nền nâng và mái mỏng tạo ranh giới cho phòng ở giữa; trên tuyến đến gần, gò cỏ tiếp tục đóng vai trò mặt ngồi và lối tiếp cận. Việc dời công trình khỏi vị trí pavilion cũ khiến mối quan hệ giữa hai tòa nhà trở thành một phần của bối cảnh thực tế.

Tư liệu của trường đặt công trình trong chuỗi thay đổi của các cơ sở thể thao. Cùng với pavilion Art Deco được giữ lại, Martyrs Pavilion bổ sung một loại không gian khác ở cạnh sân cricket. Bài viết tập trung vào công trình hoàn thành năm 2009 và các thành phần được ghi nhận trong hồ sơ thiết kế, không coi những hoạt động sử dụng về sau là thay đổi của phương án kiến trúc ban đầu.

Chi tiết mái và vách.Ảnh: Gilbert McCarragher
Đọc thêm +