Tòa nhà cũ và nhu cầu lưu trữ mới
Archives départementales de la Mayenne nằm tại Laval, phục vụ việc thu thập, bảo quản và đưa tài liệu lịch sử ra tra cứu. Đầu thập niên 1980, sức chứa của cơ sở hiện hữu không còn theo kịp lượng hồ sơ tăng lên. Một kho lưu trữ sơ bộ được bố trí đối diện tòa nhà chính, nhưng giải pháp ấy chỉ đáp ứng được một giai đoạn. Năm 1989, địa phương tổ chức cuộc thi mở rộng hoặc xây dựng lại cơ sở; nhóm Dominique Perrault và Alfred Heude được chọn.
Phương án hoàn thành năm 1993 giữ lại các mặt đứng của tòa nhà đầu thế kỷ XX. Phần bên trong được tổ chức lại, trong khi khối mới đặt cạnh công trình cũ để tăng diện tích bảo quản. Hai phần không có cùng chất liệu, nhưng cùng tham gia một hệ thống vận hành. Lịch sử dự án vì thế gắn với sự thay đổi của một cơ quan lưu trữ đang hoạt động, chứ không phải việc dựng một bảo tàng độc lập trên khu đất trống.
Hai nhóm chức năng ở hai phần nhà
Phần cũ đảm nhận các hoạt động tiếp xúc với công chúng. Người đến tìm tài liệu đi qua khu vào, sảnh trưng bày và phòng đọc. Các bộ phận lưu trữ được đưa vào những khối mới có đường bao đơn giản, nơi sự ổn định của không gian bảo quản quan trọng hơn việc mở tầm nhìn ra phố. Việc phân chia này làm rõ hai hoạt động diễn ra đồng thời trong một cơ quan: giữ tài liệu lâu dài và đưa tài liệu đến người sử dụng.
Các kho không đứng hoàn toàn biệt lập. Chúng được nối với nhà cũ tại những vị trí phục vụ việc di chuyển hồ sơ và nhân viên. Cách ghép nhà được quyết định bởi các tuyến liên hệ giữa hai nhóm chức năng, thay vì chỉ tạo một chỗ nối hình thức trên mặt đứng. Từ những bản vẽ, có thể nhận ra các sàn kho xếp liên tiếp, với tổ chức bên trong khác phần không gian công cộng. Nhịp điệu này xuất hiện rõ khi so sánh mặt cắt của khối mới với tòa nhà cũ.
Giữ mặt đứng, thay đổi phần bên trong
Tòa nhà hiện hữu cung cấp quy mô và trật tự ban đầu cho toàn bộ dự án. Các cửa đứng, những mảng đặc và đường mép mái vẫn hiện diện trong hình ảnh công trình sau cải tạo. Tuy nhiên, sự tiếp tục của mặt ngoài không có nghĩa là mọi phòng bên trong được giữ nguyên. Hồ sơ của cơ quan lưu trữ xác nhận nhà cũ được làm rỗng và tái tổ chức, trong khi tường bao và mặt đứng được bảo tồn.
Ở chỗ tiếp giáp, một bộ phận kim loại tập trung giao thông đứng kết nối hai khối. Trong ảnh, cầu thang và các sàn chiếu nghỉ tạo thành một lớp mảnh, khác với bề mặt đá của nhà cũ và những tấm gỗ của nhà mới. Đây cũng là vị trí cho phép nhìn thấy chiều sâu của công trình. Phần nối không cố lặp lại cửa sổ cũ; các cấu kiện và khoảng trống biểu hiện trực tiếp công việc dẫn người qua những cao độ khác nhau.
Gỗ đỏ và bệ đá
Các khối lưu trữ được bọc bằng gỗ red cedar. Trước lớp gỗ là một hệ đường chia đều, tạo mặt đứng có nhịp rõ ràng dù các kho bên trong tương đối kín. Sắc gỗ ở những ảnh chụp đầu kỳ hiện ra giữa các đường kim loại và những dải bóng đổ. Màu sắc và độ kín của lớp vỏ khác với những ô cửa của tòa nhà bên cạnh, nhưng đường bao tổng thể vẫn tiếp nối quy mô của phần cũ.
Toàn bộ công trình đặt trên bệ đá granit, chứa các bộ phận phục vụ và bảo trì. Bệ này đưa một vật liệu nặng xuống gần mặt đất, bên dưới các mặt đứng gỗ và đá sáng. Trong ảnh chụp từ phố, phần chân nhà, những cửa thấp và đường đi bộ tạo một lớp ngang liên tục. Sự phân biệt giữa chân nhà và các tầng trên giúp người xem đọc được những bộ phận xây dựng mà không cần chúng phải dùng cùng một bề mặt.
Sảnh, phòng đọc và những cao độ bên trong
Sảnh vào đồng thời là nơi trưng bày, được thiết kế rộng hơn diện tích yêu cầu ban đầu. Phòng hội nghị có thể hoạt động tương đối độc lập gần lối tiếp cận. Các văn phòng ở tầng lửng nhìn xuống khu sảnh, khiến nơi đón khách có nhiều lớp cao độ. Không gian ấy nằm trong phần nhà dành cho trao đổi và tiếp nhận người đọc, khác với chuỗi phòng kho được kiểm soát ở phía sau.
Phòng đọc tiếp nhận ánh sáng tự nhiên từ phía trên. Trong ảnh nội thất, những bàn làm việc nằm dưới một thể tích cao, còn các bề mặt sáng dẫn mắt về vùng trần. Trên cùng, một hệ pergola bao quanh căn hộ của người phụ trách lưu trữ được nêu trong chương trình ban đầu. Những bộ phận này cho thấy nhà cũ không chỉ giữ vai trò mặt tiền lịch sử; nó chứa một chương trình sử dụng nhiều lớp, từ đón tiếp đến làm việc và ở.
Khoảng trống bao quanh cơ quan
Khu đất quanh nhà được giữ tương đối thoáng, tạo thành khoảng sân và vườn bao lấy công trình. Nhờ vậy, người đi trên phố có thể nhìn cả phần cũ lẫn khối mở rộng trong cùng một hướng tiếp cận. Bãi cỏ, các cây riêng lẻ và đường đi không bị phủ kín bởi những phần xây bổ sung. Quan hệ giữa hai khối vì thế còn được nhận ra qua khoảng đất chung quanh chúng.
Trong thuyết minh của nhóm thiết kế, việc giữ tòa nhà cũ không được trình bày như phương án rẻ nhất. Đây là lựa chọn làm việc với một quy mô đã có trong khu phố thấp tầng. Dự án dự kiến khả năng tiếp tục mở rộng trong tương lai, nhưng các hình ảnh ở đây ghi lại giai đoạn hoàn thành năm 1993. Hồ sơ CAUE sau này ghi nhận công trình trong đợt nhìn lại bốn mươi năm hoạt động của cơ quan tư vấn kiến trúc địa phương, đồng thời xác nhận vai trò đồng tác giả của Alfred Heude.
