Từ khu đường sắt tới bảo tàng
Musée cantonal des Beaux-Arts, thường viết tắt là MCBA, chuyển từ Palais de Rumine tới khu đất cạnh ga Lausanne. Barozzi Veiga thắng cuộc thi năm 2011; công trình mới hoàn thành năm 2019. Khu đất trước đó có nhà xưởng và các hạng mục phục vụ đường sắt. Tòa nhà là một phần của Plateforme 10, nơi tập hợp các bảo tàng nghệ thuật cùng những không gian công cộng nằm sát hệ thống đường tàu.
Nhìn từ phía đường sắt, bảo tàng hiện như một khối dài có ít cửa. Những dây điện, đường ray và cột hạ tầng chạy trước mặt đứng. Ở phía đối diện, một quảng trường kéo dài dọc nhà, kết nối với khu ga và các công trình văn hóa khác. Công trình vì vậy có hai phía với điều kiện tiếp cận khác nhau: một bên là hạ tầng đang hoạt động, bên kia là đường đi và nơi dừng của người tới bảo tàng.
Khối nhà và quảng trường dài
Trong phương án tổng thể, khối bảo tàng được đặt theo phương kéo dài của khu đường sắt. Một phần đáng kể nền đất được để lại thành khoảng trống phía trước. Các công trình mới của khu nghệ thuật không lấp kín khu đất mà liên hệ quanh các khoảng công cộng đó. Những đường đi từ ga đưa người tới mặt dài có các cửa vào, thay vì bắt đầu ở phía đường ray.
Mặt bằng cho thấy khối nhà có bề rộng tương đối gọn so với chiều dài. Các không gian sử dụng được xếp qua nhiều tầng và chia về hai phía của vùng sảnh ở giữa. Phần quảng trường phía bắc có cây, nền lát và những chỗ ngồi; một bức tường có các vòm cũ nằm ở rìa khác. Trong ảnh chụp dọc quảng trường, các gờ đứng của bảo tàng tạo một đường biên liên tục, còn chiều dài khoảng trống hướng mắt tới các điểm nối trong khu.
Mảnh đầu hồi của xưởng cũ
Một phần đầu hồi của nhà xưởng đường sắt được giữ lại và đưa vào sảnh mới. Nó có một ô vòm lớn cùng những dấu vết hình dạng của phần công trình trước đó. Các khối nhà xưởng khác phần lớn được dỡ bỏ khi chuyển đổi khu đất. Phần giữ lại không đứng tách ngoài như một vật trưng bày mà nằm trong tuyến vào và tổ chức không gian của bảo tàng.
Ảnh sảnh cho thấy ô vòm cũ nằm giữa những bề mặt mới cao và phẳng. Một dãy bậc rộng hoặc phần nền chuyển cao độ dẫn lên phía trước nó. Trên cùng là vùng lấy sáng làm hiện rõ chiều cao của không gian. Mảnh đầu hồi có tỷ lệ và đường bao khác với những cửa chữ nhật của các phòng mới. Những đường ray và một số thành phần ở ngoài nhà cũng được giữ trong cấu trúc nền của khu nghệ thuật.
Sảnh cao và các tuyến đứng
Sảnh là một khoảng trống cao nối các tầng. Từ tầng trệt có thể nhìn lên phần trần và những ô mở ở cao độ trên. Các bức tường xám sáng bao hai bên, với những cửa rộng dẫn tới các phòng và cầu thang. Không gian này không lặp nguyên chiều cao của từng tầng trưng bày. Nó làm lộ việc các sàn của bảo tàng được đặt chồng quanh một vùng giao thông chung.
Những cầu thang xuất hiện như các đường đi có chiều rộng khác nhau. Một vế nằm giữa hai tường cao, tay vịn gắn sát mặt tường; một đoạn khác tiếp xúc với khoảng sáng ở đầu trên. Trên mặt cắt dọc, sảnh chia khối nhà thành các phần sử dụng ở hai phía, đồng thời nối từ nền quảng trường tới những tầng trưng bày. Các cửa vào phòng nằm tại những điểm cụ thể trên đường đi, thay vì mở đều vào một hành lang dài duy nhất.
Tầng trệt và các hoạt động công cộng
Tầng trệt có những chức năng bên cạnh trưng bày, gồm nhà hàng, cửa hàng sách, hội trường, thư viện và khu hoạt động với công chúng. Các phần này được đặt ở cao độ liên hệ trực tiếp với quảng trường. Trong ảnh chụp mặt dài, những ô kính cao được đặt giữa các gờ đứng; phía sau kính có thể thấy chiều sâu của các phòng ở chân nhà.
Mặt bằng không chia tầng trệt hoàn toàn giống các tầng trên. Những phòng dành cho nghệ thuật và những bộ phận tiếp đón có kích thước riêng, nối vào sảnh hoặc mặt ngoài. Các kho, phần kỹ thuật và những vùng phục vụ bảo quản nằm ở tầng thấp hơn. Chương trình của bảo tàng vì vậy bao gồm nhiều công việc không xuất hiện trên các bức tường treo tranh. Các đường tiếp cận và phần dự trữ được giữ trong cùng một hệ thống nhiều tầng với vùng công chúng.
Các tầng trưng bày
Hai tầng trên dành phần lớn diện tích cho tác phẩm, với những khu cho bộ sưu tập thường trực và triển lãm tạm thời. Các phòng có chiều cao khác nhau và được nối bằng những cửa rộng, tạo các tầm nhìn xuyên qua một chuỗi không gian. Trong ảnh hoàn thành, tường trắng đứng trên nền gỗ sáng, còn trần có các đường chia lớn và những phần sáng được đặt theo một hệ đều.
Mặt bằng các tầng cho thấy các phòng không có cùng chiều dài. Vách có thể chia những khoang rộng thành các phòng thích hợp với chương trình trưng bày. Ở tầng trên cùng, hệ mái lấy sáng được tổ chức theo các mô-đun; những bộ phận điều chỉnh ánh sáng nằm trong cấu tạo. Đây là một điều kiện khác với các cửa mở bên hông ở tầng thấp. Cả hai loại ánh sáng cùng được đưa vào hồ sơ tổ chức không gian trưng bày, tùy vị trí và yêu cầu của từng phòng.
Kết cấu và hình dạng mái
Theo hồ sơ của kỹ sư Ingeni, các tấm sàn đúc sẵn vượt nhịp lớn được đỡ bằng những tường bê tông có dự ứng lực. Cách tổ chức đó dành những diện tích trưng bày lớn không có cột ở giữa. Phần mái dùng kết cấu thép, với hình học được phối hợp cùng hệ lấy sáng và những đường ống thông gió. Các bộ phận kỹ thuật vì vậy nằm trong một cấu tạo có chiều sâu, phía trên những mặt trần sáng nhìn thấy trong phòng.
Trên mặt cắt, mái không chỉ là một mặt phẳng đặt lên khối nhà. Các phần lấy sáng có hướng và hình dạng riêng, đưa ánh sáng qua những lớp kiểm soát trước khi tới phòng. Nhìn từ sàn trưng bày, người xem chủ yếu thấy một hệ trần có những ô sáng. Những hình ảnh bên trong không thể hiện toàn bộ kết cấu thép phía trên, trong khi bản vẽ kỹ thuật phân biệt rõ hệ chịu lực, lớp mái và các bộ phận điều chỉnh ánh sáng.
Hai mặt đứng bằng gạch
Lớp gạch ngoài bao một mặt phía đường sắt tương đối kín và một mặt hướng quảng trường có các gờ đứng sâu. Những gờ này chia các ô cửa và tạo các vùng bóng râm khác nhau khi nhìn dọc nhà. Ở chỗ cửa vào, một mái ngang thấp nhô ra giữa các gờ. Từ xa, cả chiều dài nhà có vẻ đồng nhất; khi tới gần, cửa, phần lõm và các bề mặt gạch được phân biệt rõ hơn.
Những bức ảnh của Simon Menges chụp cả trạng thái phòng còn trống và thời điểm đã treo tác phẩm, giúp thấy tỷ lệ của cửa và các mặt trần trước hoặc sau khi có trưng bày. Từ bên ngoài, đường ray và quảng trường vẫn là hai nền cảnh khác nhau của cùng tòa nhà. Từ bên trong, sảnh có đầu hồi cũ, các đường thang và phòng trắng tạo thành các phần có vật liệu, chiều cao và hướng sáng riêng trong bảo tàng mới.
