Khu đất bên bến cảng cũ
Melopee nằm trong khu Oude Dokken tại Ghent, trên dải đất trước đây phục vụ hoạt động cảng. Mặt nước ở phía tây, một khoảng xanh ở phía nam, còn phía bắc là quảng trường và nhà ở. Đường giao thông chạy dọc phía đông. Trong cảnh quan ấy, cần trục cũ và những con tàu vẫn xuất hiện ngay cạnh ngôi trường, cùng các khối nhà mới của khu vực đang chuyển đổi công năng.
Quy hoạch do OMA thực hiện bố trí các khoảng xanh xen những đoạn xây dựng dày hơn trên dải đất dài. Một tuyến đi bộ công cộng chạy xuyên suốt khu vực. Lô đất dành cho trường nằm ngay trên tuyến đi ấy, nên phần diện tích dành cho chương trình học tập cũng phải chứa một đoạn đường nối giữa các không gian bên ngoài. Trong ảnh nhìn từ bờ đối diện, hai phần của công trình có cùng chiều cao nhưng khác mức độ bao kín: một bên là các phòng, bên kia là khung sân chơi mở.
Bốn chương trình trong một tòa nhà
Chương trình Melopee kết hợp trường tiểu học, nhà trẻ, nơi chăm sóc trẻ ngoài giờ và nhà thể thao dành cho cả trường lẫn khu dân cư. Mỗi nhóm hoạt động có những yêu cầu riêng về phòng trong nhà và diện tích ngoài trời. Hồ sơ của chủ đầu tư Sogent cũng ghi nhận bốn nhóm sử dụng này trong cùng một công trình tại Schipperskaai. Những phòng sinh hoạt nhỏ của trẻ vì thế nằm trong một hệ thống có cả không gian thể thao lớn và các lối tiếp cận dùng chung.
Mặt bằng và mặt cắt phân bố những nhóm phòng theo nhiều cao độ. Các phòng có kích thước khác nhau, gắn với khu vệ sinh, thang và những khoảng lưu thông ở bên trong. Phần thể thao nằm cao hơn một số tầng học tập bên dưới. Nhìn qua các lớp kính, có thể thấy trần cao, sàn trung gian và các khoảng thông tầng không trùng nhau trong toàn bộ khối. Những thành phần ấy được đặt cạnh sân chơi mở thay vì nằm quanh một sân trường duy nhất ở mặt đất.
Một khối kín và một khung ngoài trời
Thuyết minh của nhóm thiết kế mô tả việc chia thể tích xây dựng thành hai nửa: phần kín chứa các chức năng trong nhà, còn phần mở chứa những sân chơi được xếp tầng. Khung thép mạ kẽm tiếp tục qua cả hai phía. Hệ cột, dầm và giằng vì vậy có thể đọc được ở mặt đứng, kể cả những nơi có kính, tấm bao che hoặc lưới ngăn ở giữa các nhịp.
Hai nửa không trở thành hai nhà độc lập. Các cửa và lối nối mở trực tiếp giữa phòng bên trong với nền sân ở cùng hoặc gần cao độ. Trong ảnh chụp từ sân, dãy phòng tạo một cạnh có nhiều ô kính, còn các cạnh khác nhìn ra bến nước, công viên và đường phố. Phần khung ngoài trời cũng không chỉ là ban công hẹp chạy dọc mặt nhà. Nền sân có chiều sâu đủ để bố trí trò chơi, lối đi và những vùng hoạt động rộng, với nhiều tầng có thể nhìn thấy nhau qua kết cấu thép.
Lối đi xuyên qua trường
Tuyến đi bộ công cộng đi qua khoảng giữa phần phòng kín và phần sân chơi. Ở trên tuyến đi là một sân được làm bằng những viên kính. Mặt cắt thể hiện đoạn đường này vẫn liên tục dưới thể tích trường; phía trên có những tầng thuộc các chương trình riêng. Cách bố trí tạo ra nhiều lớp tiếp xúc: đường công cộng ở dưới, sân chơi ở trên và các phòng học mở về khoảng sân bên cạnh.
Từ lối đi có thể nhìn qua những nhịp kết cấu ra các hướng khác nhau, trong khi các vùng hoạt động của trường được giới hạn bằng nền sàn, cửa và lớp lưới. Một người đi qua khu đất không đi xuyên các lớp học. Các cửa vào và các tuyến giao thông đứng được bố trí riêng trong hệ mặt bằng. Ảnh chụp phía dưới khung sân cho thấy khoảng trống kéo dài qua công trình, với ánh sáng đến từ hai đầu và qua những bề mặt kính nằm bên trên. Những tầng sân xuất hiện như các mặt nền treo trong cùng một khung lớn.
Những sân chơi nối bằng cầu thang đỏ
Các tầng sân có cao độ và hình thức sử dụng khác nhau. Cầu thang sơn đỏ nổi rõ giữa các thanh thép mạ kẽm, nối những mặt nền mở. Một số nhịp nhìn xuyên ra xa; một số khác được giới hạn bằng lưới hoặc tấm chắn. Cây leo được đưa vào hệ lưới bao quanh phần ngoài trời. Trên ảnh hoàn thiện, cây xuất hiện ở những vị trí riêng, chưa phủ kín toàn bộ mặt khung.
Cấu tạo sân thay đổi theo hoạt động. Có chỗ là nền bằng phẳng cho vận động, có chỗ xuất hiện rổ bóng, thiết bị chơi hoặc những phần gồ cao trên mặt nền. Lan can và lưới tiếp tục lên trên chiều cao người sử dụng ở những tầng cao. Các sàn không cùng che kín toàn bộ diện tích của phần khung. Khoảng trống giữa chúng để lộ cả chiều cao nhiều tầng, những thanh giằng chéo và các tuyến thang. Từ một tầng sân có thể nhìn tới phòng học bên cạnh, bến cảng phía ngoài và những nền sân nằm trên hoặc dưới mình.
Phòng học và các khoảng sinh hoạt chung
Bên trong khối kín, các phòng trẻ em có tường gạch, những bộ bàn ghế nhỏ và hệ thiết bị treo dưới trần. Kính đặt ở nhiều vị trí cho phép nhìn sang các phần khác của trường. Trong một phòng, chụp đèn và ống kỹ thuật nằm phía trên vùng bàn học; ở phòng khác, tường kính cao mở về một khoảng không gian chung. Vật liệu trong nhà không đồng nhất thành một lớp hoàn thiện duy nhất phủ khắp công trình.
Một khoảng cao nhiều tầng được bao bởi các hành lang và cửa phòng. Những mặt gạch màu ấm đứng cạnh cột, dầm và sàn có bề mặt xám. Các tầng nhìn vào cùng một vùng trống nhưng có lan can và đường đi riêng. Cầu thang kín hơn nằm trong khối nhà, bên cạnh hệ thang ngoài trời của sân chơi. Mặt cắt cho thấy sự khác nhau giữa phòng học có chiều cao thông thường, khoảng sinh hoạt cao và những không gian lớn ở phía trên. Các cửa và sàn trung gian làm rõ những tỷ lệ khác nhau ấy khi nhìn từ bên trong.
Nhà thể thao ở tầng cao
Nhà thể thao chiếm một phần lớn ở cao độ trên, với sàn rộng, trần thép và các dải kính lấy sáng. Những dầm có chiều cao lớn chạy qua không gian. Cửa và lan can ở mép phòng cho thấy mặt sàn này nằm trên các tầng học tập khác. Từ sân ngoài trời, phần nhà thể thao xuất hiện như một khối lớn được đặt vào hệ khung nhiều tầng của công trình.
Kỹ sư kết cấu Ney & Partners tham gia cùng XDGA trong nhóm thực hiện dự án. Những nhịp dài cần cho phòng thể thao có hình thức khác với các nhịp nhỏ của phòng học và sân chơi. Trên ảnh, hệ dầm lớn ở cao độ trần và các thanh giằng có vị trí rõ; những bộ phận ấy tiếp tục xuất hiện ở các mặt đứng nhìn ra bến nước. Phần thể thao vẫn có liên hệ với khu sân mở, song diện tích trong nhà được bao kín bằng những lớp kính và tấm mặt đứng. Các đường đi dẫn đến nó thuộc hệ giao thông chung được thể hiện trên các mặt bằng tầng.
Các lớp bao che nhìn từ bến nước
Mặt đứng phía phòng kín kết hợp kính, polycarbonate và những bộ phận nhôm. Có vùng nhìn xuyên được vào trong; có vùng chỉ nhận ra ánh sáng và bóng người phía sau lớp tấm mờ. Các hàng cửa và những tấm đặc có kích thước theo từng phòng, đặt trong lưới cột dầm chung. Sự khác nhau giữa phòng học nhỏ và không gian thể thao cao vẫn hiện trên bề mặt ngoài của khối nhà.
Ở phía sân chơi, lớp bao che chủ yếu gồm lưới, lan can và khung thép. Những khoảng hở lớn vẫn để nhìn ra cảng và những dãy nhà lân cận. Trên mặt đứng nhìn từ nước, các cầu thang đỏ, tường gạch và sàn sân tạo thành những lớp nằm sâu phía sau hàng cột ngoài cùng. Hai nửa trường có chung đường nét của bộ khung nhưng giữ những điều kiện tiếp xúc khác nhau với bên ngoài. Công trình hoàn thành năm 2020, với các phần trong nhà và ngoài trời được ghi lại trong cùng bối cảnh bến cảng đang chuyển thành một khu đô thị mới.
