Ngôi nhà trong trung tâm làng Monte

Công trình nằm ở Monte, một làng thuộc Castel San Pietro trong thung lũng Val di Muggio, vùng Ticino của Thụy Sĩ. Trước khi cải tạo, ngôi nhà có tuổi đời khoảng 350 năm và từng được sử dụng cho nhiều hộ cùng cư trú. Sergison Bates thực hiện công việc phục hồi và tổ chức lại bên trong trong giai đoạn 2010–2014, theo hồ sơ hiện trên trang văn phòng. Diện tích bên trong được công bố là 160 mét vuông. Nhà là nơi ở của Jonathan Sergison; việc cải tạo diễn ra trên một công trình có sẵn trong cấu trúc của làng, với các tường và những cao độ cần được xử lý riêng.

Những phần được giữ và những phần phải xây lại

Vị trí của các tường xây chính được giữ. Trong khi đó, một số bộ phận như mái và sàn cần được làm lại; cửa đi và cửa sổ cũng được thay. Các bề mặt trong và ngoài được trát lại. Loggia, tức phần hiên có mái mở ra cảnh quan, cần xây lại kết cấu. Những công việc này không diễn ra đồng loạt theo một cách: có phần tiếp tục giữ vai trò chịu lực và vị trí cũ, có phần được dựng mới để công trình có thể sử dụng tiếp. Phương án phân biệt các nhóm can thiệp qua cấu tạo và vật liệu hoàn thiện.

Hệ ban công ở mặt đứng.Ảnh: Hélène Binet

Tường trát và những lớp ván gỗ mới

Tường hiện hữu được thể hiện ở bên trong bằng bề mặt trát. Các bộ phận mới như thang, vách, trần và sàn dùng ván gỗ ghép mộng. Nhờ cách lựa chọn nhất quán này, những thành phần mới có quan hệ vật liệu với nhau dù nằm ở các vị trí khác nhau. Gỗ không chỉ xuất hiện như một đồ nội thất rời đặt trong phòng cũ. Nó tham gia vào các bề mặt và bộ phận của không gian sau cải tạo. Tường xây trát và phần ván gỗ vì thế cùng hiện diện, thể hiện những lớp công việc khác nhau trong cùng ngôi nhà.

Mảng tường và các ô cửa giữ lại.Ảnh: Hélène Binet

Tổ chức các hoạt động theo tầng

Bếp và phòng ăn kết hợp chỗ làm việc được bố trí ở tầng trệt. Các phòng ngủ nằm ở tầng trên, còn một phòng ngủ dành cho khách ở phía tầng thấp hơn. Phòng sinh hoạt chính được đặt trên tầng một. Việc phân bố này tận dụng các mức sàn đã có, nhưng thay đổi cách sử dụng và quan hệ giữa chúng. Hoạt động ăn uống, làm việc, tiếp khách và nghỉ ngơi không được gom vào một mặt bằng mở duy nhất. Người ở di chuyển qua các tầng để đến những nhóm không gian có đặc điểm riêng, trong đó phòng chung là một điểm nối quan trọng.

Ngôi nhà nhìn từ lối đi trong làng.Ảnh: Hélène Binet

Gộp hai phòng thành một phòng cao

Ở vị trí phòng sinh hoạt chính, trần cũ được tháo bỏ. Một vách từng chia khu vực này thành hai phòng nhỏ cũng được bỏ đi. Kết quả là một không gian chung có chiều cao lớn hơn, được mô tả như một phòng dạng sảnh. Sự thay đổi tập trung ở một phần của nhà, trong khi các tường chính vẫn giữ vị trí. Phòng mới vì vậy được tạo bởi việc điều chỉnh một số ranh giới bên trong hơn là mở toàn bộ công trình thành một thể tích rỗng. Những phần còn lại vẫn có kích thước và mức độ khép kín phù hợp với hoạt động của chúng.

Các tầng ban công dọc mặt nhà.Ảnh: Hélène Binet

Ánh sáng từ cao và hướng nhìn ra xa

Phòng chung có một cửa sổ ở cao, đồng thời tiếp cận trực tiếp loggia. Hai dạng mở này tạo những quan hệ khác nhau: cửa cao đưa ánh sáng vào phần trên của phòng, còn loggia nối không gian ở với cảnh quan xa. Từ phòng chung, người ở có thể bước ra phần hiên có mái. Loggia thuộc cấu trúc của công trình đã có nhưng cần được dựng lại, nên nó vừa tiếp tục một quan hệ không gian trước đó vừa là một phần của công việc mới. Trong hồ sơ, việc mở rộng phòng và nối với hiên được trình bày như những thao tác liên quan đến nhau.

Vật liệu tường và sàn bên trong.Ảnh: Hélène Binet

Cầu thang trong hệ bộ phận mới

Thang là một trong những thành phần được hoàn thiện bằng ván gỗ, cùng với các vách, sàn và trần mới. Nó nối các mức sử dụng của nhà và xuất hiện trong cùng hệ vật liệu thay vì được xử lý như một vật thể hoàn toàn độc lập. Tại nơi thang gặp tường cũ, có thể phân biệt bề mặt gỗ với bề mặt trát. Hồ sơ của văn phòng nhấn mạnh rằng các thay đổi được làm rõ qua chi tiết nhưng vẫn nằm trong tổng thể căn nhà hiện hữu. Việc nhận ra phần mới không phụ thuộc vào một màu sắc nổi bật hoặc một khối bổ sung lớn ở ngoài.

Hốc cửa sổ trong tường dày.Ảnh: Hélène Binet

Một quá trình tái sử dụng có chọn lọc

Công việc ở Monte gồm sửa, thay và giữ trong cùng một dự án. Hệ tường chính tiếp tục xác định tổ chức ngôi nhà; mái, sàn và cửa được điều chỉnh để phục vụ cách ở mới. Một phòng chung được tạo bằng cách gộp phòng và bỏ trần, trong khi những bộ phận khác vẫn được phân bố theo các tầng. Những thông tin này cho thấy phạm vi cụ thể của can thiệp, thay vì chỉ gọi công trình là bảo tồn hoặc xây mới. Trong hồ sơ hoàn thành, tường trát, các lớp ván và loggia là những thành phần cùng xuất hiện trong đời sống hằng ngày của nhà.

Mặt bằng các tầng của ngôi nhà.Bản vẽ: Sergison Bates architects
Đọc thêm +