Từ Hagen đến Essen
Museum Folkwang được Karl Ernst Osthaus thành lập tại Hagen năm 1902. Những tác phẩm quan trọng trong bộ sưu tập được chuyển đến Essen năm 1922. Tổ chức tiếp tục phát triển qua nhiều giai đoạn, trong đó có việc xây dựng lại cơ sở sau chiến tranh. Tòa nhà mở cửa năm 1960 được thiết kế bởi Werner Kreutzberger, Erich Hösterey và Horst Loy, với các phòng thấp, sân trong và những mặt kính lớn.
Khi thực hiện phần mở rộng, David Chipperfield Architects làm việc cạnh tòa nhà này, vốn đã được bảo vệ như một công trình di sản. Phần hiện hữu có những dãy phòng quanh sân, các khu vườn và đường nhìn qua kính. Theo bảo tàng, dự án mới tiếp tục những đặc điểm đó. Phạm vi bài viết là phần mở rộng khai trương năm 2010 và cách nó nối vào cơ sở cũ, nơi nhiều phòng và các khoảng sân được giữ lại trong tổng thể bảo tàng.
Cuộc thi và phạm vi mở rộng
David Chipperfield Architects thắng cuộc thi quốc tế năm 2007. Dự án được tài trợ bởi Quỹ Alfried Krupp von Bohlen und Halbach và triển khai qua công ty Neubau Museum Folkwang Essen. Phần xây dựng hoàn thành năm 2009, trước khi bảo tàng mới mở cửa năm 2010, trong năm Essen và vùng Ruhr giữ danh hiệu Thủ đô Văn hóa châu Âu. Bên cạnh diện tích trưng bày, chương trình bổ sung thư viện, phòng đọc, các không gian sự kiện, kho và xưởng phục chế.
Phần mở rộng có sáu khối cùng bốn sân trong, đan xen các khu vườn và hành lang có mái che. Mặt bằng trải theo khu đất cạnh bảo tàng cũ, với những khối phòng có chiều rộng và chiều cao khác nhau. Các phòng trưng bày chính nằm trên cùng cao độ với khu trưng bày hiện hữu. Những phần văn phòng và phục vụ được bố trí tại các khu vực riêng của tổ hợp, có các thang và những lối tiếp cận được thể hiện trong mặt bằng triển khai.
Lối vào từ Bismarckstraße
Từ Bismarckstraße, một hệ bậc rộng dẫn vào khu đón tiếp mới. Không gian này được tổ chức như một sân có các phòng công cộng ở hai bên, gồm quán cà phê, nhà hàng và hiệu sách của bảo tàng. Phía tiếp giáp đường có lớp kính. Các lối đi trong sân được giới hạn bởi những mặt đứng kính và những khối phòng cao hơn nằm phía sau. Từ cửa vào, người đến bảo tàng tiếp tục qua khu đón tiếp để vào các dãy phòng trưng bày.
Bên cạnh hệ bậc, đường vào còn có đoạn dốc chạy dọc công trình. Ở những mặt khác, các lối vào văn phòng và khu đỗ xe được bố trí riêng. Mặt đứng hướng về quảng trường có các khoảng kính rộng ở tầng tiếp cận và những mảng ốp kính tái chế ở phía trên. Ảnh bên ngoài cho thấy các đường đi lát đá, cây và các bức tường thấp cùng xử lý phần chênh cao giữa nền bảo tàng với các tuyến đường xung quanh.
Sân trong và những hành lang kính
Các sân trong nằm giữa những khối phòng thay vì tập trung thành một sân lớn duy nhất. Có sân được lát để đi lại, có sân là khoảng cỏ với cây. Những hành lang kính chạy cạnh sân tạo đường nối giữa các khu vực. Từ hành lang, có thể nhìn qua sân sang mặt kính đối diện và thấy các phòng ở phía sau. Khung kính chia thành những nhịp đứng đều, trong khi trần hành lang thấp hơn các khối trưng bày bao quanh.
Trên mặt bằng, những khoảng sân làm gián đoạn các dãy phòng nhưng không cắt đứt các lối đi có mái che. Các hành lang đổi hướng quanh mép sân và tiếp tục tới cửa phòng. Tại một số vị trí có ghế đặt sát mặt kính; ở phía ngoài, cỏ và cây nằm ngay sau lớp cửa. Các đường ghép của nền, khung cửa và mép mái đi theo hình chữ nhật của từng sân, với nhiều góc nhìn chéo khi các hành lang giao nhau.
Các nhóm phòng trưng bày
Những phòng trưng bày có kích thước và cách chia khác nhau. Một nhóm gồm các phòng nối trực tiếp qua cửa rộng; một nhóm khác tạo thành phòng lớn với trần cao. Chiều cao trần của khu trưng bày lên tới khoảng sáu mét. Mặt bằng thể hiện những cửa giữa các phòng và những lối vào từ hành lang bên ngoài, bên cạnh các lõi thang và những phòng phụ trợ nhỏ hơn.
Các bức tường trưng bày phần lớn có bề mặt sáng, còn nền có màu xám nhạt. Các cửa được bố trí trong những mảng tường thẳng, có vị trí tạo thành chuỗi nhìn xuyên qua nhiều phòng. Phần mái phía trên không đồng đều: các khối có những ô lấy sáng riêng và một phòng lớn có hệ mái chia thành nhiều nhịp liên tiếp. Các không gian phía dưới được tổ chức trong đường bao của từng khối, thay vì một đại sảnh thông suốt bao trùm toàn bộ phần mở rộng.
Ánh sáng từ mái và từ sân
Ánh sáng đi vào bảo tàng qua cả mặt kính cạnh sân và các ô trên mái. Trong hành lang, cửa kính cao kéo dài dọc đường đi. Ở các phòng trưng bày nằm sâu hơn trong khối nhà, các ô mái đưa ánh sáng xuống từ phía trên. Mặt bằng mái thể hiện những vùng lấy sáng nằm giữa từng phòng, trong khi các vùng mái còn lại bao quanh những khoảng sáng này và nối với phần tường đặc.
Arup, đơn vị tư vấn chiếu sáng, mô tả hệ lấy sáng trung tâm của các phòng trưng bày bộ sưu tập thường xuyên. Bốn mặt đứng bên trong ô mái dùng kính mờ, kết hợp rèm che nắng điều khiển điện. Những bộ phận này điều chỉnh lượng ánh sáng vào trong giờ mở cửa và hạn chế ánh sáng khi bảo tàng đóng. Ánh sáng điện được sử dụng bổ sung theo điều kiện bên ngoài. Mô tả của Arup nói về hệ thống thiết kế cho dự án; nó không có nghĩa mọi phòng dùng cùng một cách chiếu sáng trong mọi thời điểm.
Lớp mặt đứng bằng kính tái chế
Các khối phòng được bọc những tấm kính tái chế khổ lớn có bề mặt mờ. Màu của lớp ốp thay đổi theo ánh sáng và góc nhìn, từ các tông nhạt đến hơi xanh. Các đường ghép ngang và đứng chia mặt đứng thành ô lớn. Cửa sổ được đặt cùng mặt phẳng với lớp ốp ở những vị trí tương ứng, khác với các cửa kính cao sát sàn quanh sân và hành lang.
Phần chân công trình dùng các bộ phận bê tông, có màu gần với lớp sàn gốc xi măng đã mài bên trong. Khi nhìn ở gần, lớp ốp mờ và các ô cửa trong suốt có độ phản chiếu khác nhau. Chi tiết mặt đứng tách riêng cấu tạo cửa quay vào sân và cửa ở mặt ngoài, với những vị trí tiếp giáp sàn, khung và mái riêng. Ảnh công trình cho thấy các tấm ốp tiếp tục lên những khối cao, còn các hành lang thấp để lộ nhiều diện tích kính trong hơn.
Các chỗ nối với tòa nhà hiện hữu
Phần mới liên hệ với các phòng cũ bằng những đoạn nối kính. Theo bảo tàng, hai đoạn nối đưa các khu vực công chúng về cùng cao độ, không tạo bậc chênh giữa hai hệ phòng trưng bày. Trên tổng mặt bằng, tòa nhà cũ vẫn giữ các sân và những dãy phòng riêng. Những chỗ nối nằm giữa hệ sân mới và phần hiện hữu, với khung kính, mái thấp và đường đi liên tục qua ranh giới của hai giai đoạn xây dựng.
Alexander Schwarz là giám đốc thiết kế của dự án tại David Chipperfield Architects Berlin. Nhóm triển khai có Ulrike Eberhardt và Eberhard Veit; Peter von Matuschka phụ trách giai đoạn thi tuyển. Hồ sơ còn ghi các đơn vị kết cấu Pühl und Becker, Seroneit und Schneider, cùng KonTec về mặt dựng và Arup về chiếu sáng. Những không gian phía sau khu trưng bày gồm kho, xưởng phục chế và các phòng phục vụ, nằm trong hệ thống công trình cùng thư viện, phòng đọc và khu tổ chức sự kiện.
