Trung tâm mới trong cụm công trình của vườn quốc gia
Trung tâm khách tham quan Vườn quốc gia Thụy Sĩ được xây tại Zernez, trong thung lũng Engadin. Valerio Olgiati thắng cuộc thi năm 2003; công trình hoàn thành năm 2008. Chủ đầu tư là Vườn quốc gia Thụy Sĩ. Nhà mới đảm nhiệm chức năng trưng bày và đón khách, trong một cụm gồm cả những công trình có sẵn gần lâu đài Planta-Wildenberg.
Thuyết minh của kiến trúc sư phân chia chương trình giữa các nhà: hành chính ở lâu đài cũ; hội trường, sảnh và không gian hội thảo ở khu chuồng ngựa cũ; triển lãm trong nhà mới. Vì vậy, toàn bộ hoạt động của trung tâm không nằm trong hai khối bê tông. Ảnh ngoài nhà cho thấy công trình mới gần đường, sân mở và các nhà hiện hữu, phía sau là sườn núi. Vị trí này nằm trong khu dân cư Zernez.
Hai khối giao nhau và ba tầng nổi
Hình bao là hai khối có mặt bằng vuông, giao nhau ở khu vực góc. Các khối có cùng số tầng và hệ cửa gần giống nhau. Khi nhìn từ một phía, một khối nằm trước và che một phần khối còn lại; từ phía khác, vùng giao tạo thành một chỗ lõm. Mái kết thúc bằng đường ngang, không có mái dốc lớn nhô ra ngoài.
Nhà có ba tầng nổi và một tầng dưới mặt đất. Mặt đứng chia tầng bằng những đường ngang nhỏ trong bề mặt bê tông, cùng hàng cửa lặp lại. Tường, sàn và thang được tổ chức trong cùng hình bao. Một cầu thang ngoài xuất hiện ở một phía công trình; các ảnh từ những hướng khác không nhất thiết nhìn thấy nó. Các mặt đứng có ô mở ở vị trí giữa từng phần tường, nhưng những ô mở đó không biểu thị trực tiếp toàn bộ vị trí của cầu thang và lối chuyển phía trong.
Các phòng và những trục đối xứng
Tổ chức ban đầu gồm sáu không gian lớn phân bố trên ba tầng. Ý tưởng được Olgiati trình bày là một chuỗi phòng có kích thước tương đương, mỗi phòng có các hướng nhìn ra ngoài. Hình học bên ngoài dựa trên hai khối vuông, còn hình phòng bên trong thay đổi ở những vị trí chứa thang và lối chuyển.
Trên mặt bằng tầng trệt, hai phần lớn nối qua vùng giao giữa các khối. Ở tầng trên, các vách dẫn hướng và phần cầu thang làm một số cạnh phòng chéo đi. Do đó, một phòng có thể gần hình thang dù mặt đứng vẫn là những hình chữ nhật và cửa sổ đặt đều. Vị trí cửa được xác định theo mặt ngoài, nên từ trong phòng, cửa không luôn nằm đúng giữa mặt tường đang thấy. Bản vẽ cũng thể hiện thang máy ở một khu vực tiếp giáp, cùng các phòng phụ trợ ở tầng dưới đất.
Cầu thang và đường tham quan khép vòng
Từ sảnh, cầu thang tách thành hai nhánh. Các nhánh này không chỉ đưa người dùng lên một chiếu nghỉ chung ở cùng hướng nhìn, mà tiếp tục vào những phần khác của chuỗi phòng. Hệ lối đi nằm trong chỗ giao và các cạnh bên trong của hai khối. Trên mặt bằng, chúng xuất hiện như những khoảng hẹp hơn nối giữa các không gian lớn.
Thuyết minh công trình mô tả đường tham quan cuối cùng trở về sảnh, tại cầu thang nơi hành trình bắt đầu. Các phòng được nối liên tục nhưng không xếp thành một hàng thẳng nhìn xuyên từ đầu tới cuối nhà. Người đi qua phải đổi hướng và cao độ. Ảnh cầu thang cho thấy bậc bê tông, vách giữa và hai vùng sáng phía trên; phần tường thấp che một phần không gian kế tiếp. Các bề mặt thang nối với tường và sàn mà không có một lớp ốp trang trí khác biệt ở mỗi lần chuyển phòng.
Cửa sổ và khả năng sử dụng cho triển lãm
Các cửa sổ có hình ngang, mở ra những phía khác nhau của Zernez và cảnh quan xung quanh. Khung kính được đặt trong hốc sâu; mặt bê tông của hốc gồm những diện nghiêng tại một số vị trí. Trên ảnh phòng trống, ánh sáng từ cửa tạo vùng sáng trên sàn và tường, trong khi phần sâu hơn của phòng vẫn nhận ánh sáng gián tiếp.
Theo nội dung do kiến trúc sư cung cấp, các phòng có thể được làm tối để phù hợp với yêu cầu triển lãm và có hạ tầng kỹ thuật cho nhiều cách trưng bày. Kích thước phòng, tổ chức không gian và vật liệu được xác định cho việc thay đổi triển lãm theo thời gian.
Bê tông nhẹ màu sáng
Công trình sử dụng bê tông đổ tại chỗ có màu sáng. Theo đơn vị vận hành, hỗn hợp có hạt đất sét nung nở Liapor; tường đồng thời đảm nhiệm vai trò chịu lực và cách nhiệt, không được bổ sung một lớp cách nhiệt riêng theo cấu tạo được giới thiệu. Vật liệu hiện trực tiếp ở cả mặt ngoài và nhiều bề mặt trong nhà.
Liapor, đơn vị cung cấp cốt liệu, cho biết hỗn hợp được phát triển bằng các thử nghiệm trước khi đưa vào công trình. Báo cáo của hãng ghi cốt liệu đất sét nung nở Liapor, thủy tinh nở Liaver và xi măng trắng. Nhà máy Sosa Gera SA tại Zernez sản xuất bê tông; Foffa & Conrad và Lazzarini tham gia thi công phần thô. Bề mặt hoàn thiện giữ dấu của công tác đổ bê tông và khuôn.
Các đợt đổ bê tông và hệ thống vận hành
Các dải quanh cửa có khác biệt về bề mặt so với phần tường bên cạnh. Báo cáo thi công của Liapor giải thích trình tự làm các góc nhà trước, sau đó đến phần giữa có ô cửa. Vì các phần được đổ theo đợt, bề mặt ngoài lưu lại đường phân chia. Những đường này đi cùng cách bố trí cửa và tầng, không phải lớp nẹp hoàn thiện gắn thêm sau cùng.
Về hệ thống nhiệt, trang chính thức của Vườn quốc gia cho biết nhà nối với mạng sưởi dùng dăm gỗ của địa phương. Trung tâm không dùng điều hòa không khí theo cách được mô tả tại đây; thông gió nhận không khí qua bộ trao đổi nhiệt giữa đất và không khí. Bản vẽ công trình thể hiện không gian phụ trợ và kỹ thuật ở tầng dưới đất, cùng phần thang đứng nối các tầng. Các hệ vận hành này nằm trong cùng dự án với hình thức bê tông lộ, dù phần lớn không hiện trong ảnh phòng trưng bày.
Nhóm thiết kế và thi công
Valerio Olgiati làm việc với Aldo Duelli ở vai trò phụ trách dự án. Các cộng sự được ghi gồm Fabrizio Ballabio, Theo Barmettler, Pascal Flammer, Herwig Lins và Sara Wiedenbeck. Jon Andrea Könz tại Zernez và Dr. Schwarz Consulting tại Zug đảm nhiệm kỹ thuật kết cấu. Rico Stupan của Architectura DC và Claudio Bulfoni của Castellani & Bulfoni tham gia giám sát thi công.
