Từ phố thương mại tới bến kênh

New Art Gallery Walsall được xây ở cuối tuyến phố thương mại chính của Walsall, trên khu vực từng là bến công nghiệp bên kênh. Hội đồng địa phương lựa chọn Caruso St John qua một cuộc thi quốc tế. Công trình được thực hiện từ năm 1995 đến năm 2000 và mở cửa vào tháng Hai năm 2000. Chương trình gồm bộ sưu tập thường trực, triển lãm tạm thời, các phòng giáo dục cùng những phần phục vụ công chúng.

Ảnh bên kênh cho thấy khối nhà cao đứng sát mặt nước, với những tầng cửa có kích thước khác nhau. Các công trình gạch thấp hơn nằm cạnh chân nhà, trong khi phần cao của phòng trưng bày hiện lên phía sau dãy phố. Nền đường và mặt nước tiếp cận hai phía của công trình. Khối nhà không trải chương trình thành một dãy phòng thấp dài theo bến. Các chức năng được đặt chồng lên nhau, để một diện tích nền tương đối gọn tiếp xúc với những khoảng công cộng xung quanh.

Mặt nhà nhìn từ bến kênh với các cửa sổ có nhiều kích thước.Ảnh: Hisao Suzuki

Sảnh vào dưới hệ dầm lộ

Tầng trệt có một sảnh rộng, quầy tiếp nhận và cầu thang dẫn lên những tầng trưng bày. Ảnh chụp ghi lại hàng cửa kính cao ở mặt ngoài, sàn tối có độ phản chiếu và các mặt tường gỗ đứng. Phía trên là những dầm bê tông chạy song song. Sảnh liên hệ bằng thị giác với khoảng ngoài nhà qua kính, trong khi phần quầy và các cửa phụ trợ nằm sát những vách đặc.

Mặt bằng tầng trệt tổ chức các phòng và lõi phục vụ quanh vùng vào. Cầu thang lớn được đặt trong phần sảnh, với nhiều bậc rộng và các tay vịn chia nhịp. Một số mặt gỗ tiếp tục lên cao qua mép sàn, còn cửa thang máy nằm trong cùng vùng vật liệu. Độ cao của sảnh được thể hiện trên mặt cắt, có đoạn thông lên tầng lửng và đoạn kết thúc dưới sàn tầng trên. Những khoảng cao khác nhau được giữ trong cùng một hệ đường vào từ mặt phố.

Sảnh vào có quầy tiếp nhận, vách gỗ và trần dầm bê tông.Ảnh: Hisao Suzuki

Một chuỗi cầu thang đổi hướng

Thang bộ không chỉ nằm trong một lõi đứng duy nhất. Thuyết minh công trình ghi nhận một hệ cầu thang thay đổi vị trí và hình dạng qua các tầng. Trên những mặt bằng liên tiếp, vế thang xuất hiện ở các vùng khác quanh khối phòng trưng bày. Các thang máy giữ việc đi thẳng giữa những cao độ, trong khi đường đi bộ gặp những đoạn sảnh và phòng có tỷ lệ khác nhau.

Trong ảnh một cầu thang hẹp, hai vách gỗ cao chạy song song theo vế bậc. Tay vịn gắn trực tiếp vào tường, với ánh sáng ở đầu phía dưới hoặc phía trên tùy hướng chụp. Một đoạn khác có trần dầm bê tông và cửa sổ lớn ở chiếu nghỉ. Các thang này không có cùng điều kiện với thang rộng ở sảnh trệt. Mặt cắt cho thấy những đường chéo nằm xen giữa các tầng trưng bày, tạo tuyến đi qua công trình thay vì lặp lại nguyên một hình cầu thang tại mọi tầng.

Một cầu thang hẹp nằm giữa hai bức vách gỗ cao.Ảnh: Hisao Suzuki

Các phòng của bộ sưu tập Garman Ryan

Bộ sưu tập Garman Ryan là phần thường trực của bảo tàng. Nó được Kathleen Garman và Sally Ryan tập hợp rồi tặng cho thị trấn năm 1973. Công trình dành những phòng có quy mô khác nhau cho tranh, tượng và đồ vật trong bộ sưu tập. Mặt bằng các tầng trưng bày thường trực chia thành nhiều khoang, với các cửa rộng nối phòng kế tiếp và những khoảng cao hơn ở vùng giữa.

Ảnh nội thất thể hiện sàn gỗ và những mặt tường ốp gỗ kéo lên cao, xen với các bức tường sáng dùng để treo tranh. Tượng và tủ trưng bày đặt trong những khoang ở thấp hơn. Phía trên, một khoảng trần gỗ cao có cửa lấy sáng dài. Từ một phòng có thể nhìn qua khung cửa tới các hiện vật của phòng bên cạnh. Những bức tường và cửa không tạo một hành lang thẳng có các phòng giống nhau ở hai bên. Các nhóm hiện vật được đặt trong những phần không gian có chiều rộng, chiều cao và hướng mở riêng.

Các phòng bộ sưu tập thường trực dưới những bề mặt gỗ.Ảnh: Hisao Suzuki

Phòng triển lãm ở các tầng cao

Các phòng triển lãm tạm thời có những bức tường sáng và chiều cao lớn hơn một số phòng của bộ sưu tập thường trực. Sàn tối phản chiếu một phần những vật được trưng bày. Hệ dầm bê tông ở trần vẫn lộ, với các thiết bị chiếu sáng gắn giữa hoặc dưới nhịp dầm. Những cửa đi lớn cho phép nhìn xuyên từ phòng này sang phòng tiếp theo.

Một ảnh cho thấy cửa thang máy nằm trong một mặt kim loại cao sát mép trần. Bên cạnh nó là một cửa sổ nhỏ nhìn ra cảnh quan thị trấn. Phía trên bức tường có dải kính mờ liên tục dưới hệ dầm, cung cấp một vùng sáng khác với cửa sổ thấp. Mặt bằng các tầng cao giữ những phòng rộng quanh các lõi thang và khu phụ trợ, đồng thời có những chỗ lùi ở mép nhà. Không gian trưng bày ở đây không lặp vật liệu gỗ bao phủ của những phòng thường trực bên dưới, dù vẫn nằm trong cùng lớp vỏ tháp.

Phòng triển lãm có tường sáng, sàn tối và dải kính gần trần.Ảnh: Hisao Suzuki

Những ô cửa nhìn về Walsall

Các cửa sổ được bố trí theo điều kiện phòng bên trong, thay vì chỉ theo một nhịp mặt tiền lặp đều. Trên mặt đứng, có cửa vuông nhỏ, cửa chữ nhật đứng và những dải kính ngang dài. Trong phòng, chiều sâu khung gỗ hiện rõ giữa mặt kính và bề mặt tường. Một cửa đặt cao phía trên tầm mắt chỉ cho thấy trời, còn cặp cửa thấp bên dưới mở ra mái nhà và những tháp ở xa.

Bản vẽ chi tiết phân biệt cửa điển hình với dải cửa cao gần trần. Ở những phòng có trần gỗ, phần gỗ quanh cửa nối vào mặt trần hoặc vách bên cạnh. Trong phòng có tường bê tông để lộ vết khuôn, cửa gỗ là một mặt hoàn thiện sáng hơn. Các góc nhìn vì thế thay đổi theo vị trí dừng trong nhà. Cảnh quan phố và phần công nghiệp cũ vẫn xuất hiện qua cửa trong một công trình dành cho trưng bày nghệ thuật, bên cạnh những bức tường đặc dùng treo tác phẩm.

Những cửa sổ thấp mở ra toàn cảnh mái nhà Walsall.Ảnh: Hisao Suzuki

Những khoảng lùi trên cao

Khối tháp có các phần lùi ở những cao độ trên cùng. Trên mặt bằng, một vùng sân ngoài trời nằm dọc mép phòng, với hình dạng không giống diện tích sàn ở các tầng thấp. Phần mái và các lõi kỹ thuật tạo những khối cao hơn phía sau sân. Từ nền sân có thể nhìn qua lan can thấp tới mái nhà và đường chân trời của Walsall.

Ảnh trên sân cho thấy tường ngoài ở cao độ này có những tấm kim loại đứng và kính, khác với lớp đất nung bao phần lớn tháp. Sàn lát thành các ô vuông, mép phòng có cửa kính cao. Một ảnh trong nhà chụp dọc hàng kính ghi lại bàn và ghế gần vùng ngoài trời, dưới hệ dầm bê tông. Các phần này xuất hiện ở đỉnh của tuyến đi qua những phòng trưng bày, không phải một sân rộng ở mặt đất. Mặt cắt thể hiện mối nối giữa sân, phòng bên cạnh và các khối mái nằm cao hơn.

Sân ngoài trời tại phần lùi của khối nhà trên cao.Ảnh: Hisao Suzuki

Các tấm đất nung bao quanh tháp

Lớp vỏ chính sử dụng các tấm đất nung màu nhạt. Kích thước tấm giảm dần khi lên cao, như thuyết minh của kiến trúc sư ghi nhận. Các hàng ốp chạy quanh những cửa sổ có kích thước và cao độ khác nhau; chúng không trực tiếp chia mặt đứng theo từng phòng bên trong. Ở chân nhà, những phần kính và lớp bọc khác tạo vùng tiếp xúc với đường đi và mặt kênh.

Mặt đứng phía đông, nam và tây có cùng nhóm vật liệu nhưng khác cách phân bố cửa. Những đường ngang của hàng ốp gặp các khung kính đứng, cùng những chỗ khối nhà lùi vào ở trên. Bản vẽ chi tiết cửa cho thấy lớp đất nung nằm ngoài hệ tường và cấu tạo khung, với các mép nối riêng tại đầu và bậu. Phần kết cấu được ghi do Arup đảm nhiệm. Nhóm nghệ sĩ Richard Wentworth và Catherine Yass cũng tham gia dự án. Các hồ sơ của kiến trúc sư, bảo tàng và giải thưởng tiếp tục ghi nhận công trình như nhà của bộ sưu tập cùng chương trình nghệ thuật công cộng.

Đọc thêm +