Ngôi nhà ba tầng giữa những tán cây
NIDA là ngôi nhà do Mauricio Pezo và Sofía von Ellrichshausen thiết kế tại Navidad, thuộc vùng VI của Chile. Công trình có diện tích xây dựng được công bố là 232 mét vuông. Nhà gồm ba tầng, với phần thấp nhất có mặt bằng nhỏ hơn những tầng ở phía trên. Khi nhìn từ ngoài, các dầm ngang, cột và mép mái tạo thành những đường bao xếp chồng. Các ô kính lớn nằm giữa hệ khung ấy, sau những thân cây và cành lá trong khu đất.
Ảnh tiếp cận cho thấy nền đất không hoàn toàn bằng phẳng. Một phần mặt ngoài tầng thấp nằm sát đất, trong khi những tầng trên mở ra giữa các tán cây. Khối nhà có những mặt hướng ra nhiều phía; không có một mặt kính duy nhất tập trung toàn bộ hướng nhìn. Các góc nhà, những đoạn dầm vươn và cửa gỗ được nhìn thấy khác nhau khi đi quanh công trình. Trên bản vẽ vị trí, ngôi nhà nằm giữa các ký hiệu cây, trong một khuôn viên rộng hơn phần xây dựng.
Các khung bê tông và những góc mở
Trong thuyết minh, nhóm kiến trúc sư mô tả kết cấu gồm bốn khung cứng, với tám cột liên tục và tám cột khác thay đổi vị trí theo hai tầng phía trên. Những cột liên tục được bố trí để các góc của từng tầng có thể mở. Sơ đồ không đặt một hàng cột dày ở đúng mép ngoài của mọi mặt sàn. Trên hình trục đo, các thanh đứng và ngang tạo thành một lưới có những đường nối tiếp và những đoạn dừng ở cao độ khác nhau.
Các đầu dầm hiện rõ ở mặt ngoài. Ở một số vị trí, chân cột ngoài lệch nhẹ so với dầm vuông góc bên dưới, một chi tiết được tác giả nhắc riêng trong phần giải thích thiết kế. Ảnh chụp sát nhà cho thấy các mặt bê tông có màu nâu xám, với những vệt ngang và sự thay đổi sắc độ. Lưới khung tiếp tục xuất hiện trong nội thất: cột đứng giữa các đoạn kính, còn dầm chạy dưới phần trần gỗ. Bê tông không bị che kín bởi một lớp hoàn thiện màu trắng.
Mặt bằng thay đổi khi đi lên
Tầng thấp nhất được chia thành những phần tư, với lối vào liên hệ một khoảng giao nhau hình chữ thập. Đây cũng là tầng nằm dưới các phần sàn rộng hơn bên trên. Trong ảnh mặt ngoài, mép sàn tầng kế tiếp phủ ra phía trước lớp cửa ở thấp. Các tấm cửa và khung kính được đặt lùi sau những đường bao bê tông, để dầm và mép sàn vẫn đọc được như các thành phần riêng ở phía ngoài.
Lên tầng giữa, cách chia phòng không còn lặp nguyên sơ đồ ở tầng thấp. Một khối đồ nội thất đặt theo đường chéo tham gia phân chia mặt bằng. Phòng ngủ chính và phòng tắm chính nằm tại cao độ này; các ảnh bên trong thể hiện giường, rèm và bồn tắm đứng cạnh những mặt gỗ. Trên cùng là một mặt bằng mở hơn, tập hợp các chỗ sinh hoạt và nấu nướng. Ba tầng vì vậy được ghi bằng ba bản vẽ khác nhau, với vị trí vách, đồ đạc và khoảng trống riêng.
Cầu thang xoắn đặt lệch khỏi tâm
Cầu thang xoắn nối các tầng nhưng không đứng đúng giữa mặt bằng. Đường tròn của nó xuất hiện ở những vị trí lệch so với tâm của các hình vuông bao quanh. Trong ảnh lối lên tầng giữa, cánh cửa bằng gỗ mở sát một vách cong có các thanh đứng. Bên trong khoảng mở là những bậc thang gỗ. Cầu thang đi qua các sàn có diện tích khác nhau, giữ một tuyến lên xuống liên tục trong khi cách chia phòng thay đổi.
Ở tầng trên cùng, lỗ thang mở ngay bên khu bếp. Các bậc sáng màu đi xuống qua sàn gỗ, cạnh một tay vịn kim loại mảnh uốn theo vòng thang. Phía trên là những phần bê tông tối màu; phía sau là các mảng tủ và mặt bàn. Từ vùng sinh hoạt có thể nhìn thấy đồng thời cầu thang, dầm bê tông và lớp kính ở mặt ngoài. Lối đi quanh lỗ thang nằm trong khoảng phòng chung, không được bao thành một buồng thang kín kéo suốt lên mái.
Phòng ngủ và phòng tắm ở tầng giữa
Ảnh phòng ngủ chính cho thấy một dải cửa kính thấp hơn mép dầm chạy dọc mặt ngoài. Cây xanh xuất hiện ngay sau lớp kính; ở một phía, rèm sáng màu được kéo gọn về cạnh cửa. Giường nằm trên sàn gỗ dưới những mặt trần và dầm có cao độ khác nhau. Cột bê tông đứng gần góc nhìn ra ngoài, tách dải cửa thành các phần. Không gian này có quy mô và cách bố trí đồ khác vùng sinh hoạt rộng ở tầng trên.
Trong phòng tắm chính, bồn tắm màu trắng được đặt cạnh vách gỗ, trước một đoạn cửa nhìn ra cây. Bề mặt gỗ đi từ sàn lên những phần vách và cửa đóng mở. Các thiết bị nhỏ và đường ống hiện trong một số góc chụp nhưng không tạo thành một hệ trang trí riêng trên toàn phòng. Vách chéo của tầng giữa làm thay đổi cách các khoảng sử dụng tiếp xúc nhau. Những ảnh ở cao độ này ghi lại các chỗ riêng tư qua từng khung nhìn ngắn, thay vì một góc toàn cảnh xuyên hết ngôi nhà.
Tầng sinh hoạt nằm ngang với tán lá
Tầng cao nhất có nhiều khoảng sàn nối tiếp quanh cầu thang và khu bếp. Những cột bê tông chia mặt kính thành các nhịp, nhưng giữa chúng còn các vùng phòng mở. Một bàn cao cùng ghế được đặt cạnh phần tủ bếp; một thiết bị sưởi tối màu đứng ở phía khác của không gian. Sàn gỗ đi liên tục qua các vùng này. Trên trần, những mặt gỗ nằm giữa các dầm bê tông, cùng các chỗ thay đổi hướng ghép ván.
Khi đứng ở tầng này, lớp cửa phía ngoài chủ yếu cho thấy cây và những khoảng trời giữa cành lá. Theo phần mô tả của nhóm thiết kế, quan hệ thị giác với tầng thấp nhất gần như biến mất từ trên cao. Các ảnh nội thất thể hiện điều đó qua vị trí của đường nhìn: phía ngoài kính là tán cây, còn đất và chân nhà nằm thấp hơn mép sàn. Cột, dầm và cạnh cửa vẫn chia cảnh quan thành những khung riêng, dù mặt bằng sinh hoạt ở bên trong có thể nối qua nhiều nhịp.
Gỗ, kính và các mép sàn vươn ra
Giữa hệ bê tông sẫm màu, nhóm thiết kế sử dụng gỗ bản địa cho sàn, đồ nội thất và khung các mảng kính lớn. Các cửa có cả phần cố định và phần trượt. Ảnh nhìn dọc mặt ngoài cho thấy đường khung gỗ nằm sau hàng cột, với những mảng kính phản chiếu cây kế bên. Ở góc nhà, hai hướng kính tiếp xúc nhau dưới một đoạn dầm vươn. Bề rộng của phần sàn và mái vượt ra ngoài lớp kính thay đổi theo từng tầng.
Những mép ngang xếp chồng tạo bóng trên mặt đứng phía dưới. Mái trên cùng có đường bao rộng, che phía ngoài của tầng sinh hoạt; sàn của tầng này tiếp tục nhô ra so với tầng giữa. Trong các góc chụp từ đất, có thể nhìn thấy mặt gỗ ở phía dưới các phần vươn, khung kính và các đầu dầm cùng lúc. Khi chuyển sang ảnh trong nhà, các vật liệu ấy vẫn xuất hiện nhưng thứ tự thay đổi: sàn gỗ ở gần, cột bê tông ở giữa và mặt kính đứng trước cây bên ngoài.
Những người thực hiện và hồ sơ công trình
NIDA được thực hiện cho Carlos Atala và Andrea Meléndez. Mauricio Pezo và Sofía von Ellrichshausen phụ trách kiến trúc, cùng nhóm cộng tác của văn phòng. Ricardo Ballesta thực hiện xây dựng và Luis Mendieta phụ trách kết cấu. Các hồ sơ dự án cũng ghi Marcelo Valenzuela và Daniel Garrido tham gia hệ thống kỹ thuật. Những thông tin này đi cùng bộ bản vẽ gồm mặt bằng ba tầng, mặt bằng mái, các mặt cắt và sơ đồ khung không gian.
Công trình có hồ sơ trong danh sách dự án được đề cử của Mies Crown Hall Americas Prize năm 2018. Các bộ ảnh công bố ghi lại nhà ở nhiều trạng thái quan sát: đứng ngoài nền đất, nhìn xuyên qua các tầng kính, tiếp cận cầu thang và đi vào những phòng ở tầng giữa. Bộ ảnh của Jesús Granada được dùng trong bài này tập trung vào hệ khung, vật liệu và các khoảng sinh hoạt đã hoàn thiện. Những góc chụp ở cao độ khác nhau cho thấy cách ba mặt bằng riêng cùng nằm trong một khối nhà.
