Sắp đặt trong một tháp của nhà thờ
Perspectives là một sắp đặt do John Pawson thực hiện cho London Design Festival năm 2011 với sự hỗ trợ của Swarovski Crystal Palace. Vị trí là chân Geometric Staircase, còn gọi là Dean’s Stairs, trong tháp tây nam của St Paul’s Cathedral. Dự án sử dụng các thiết bị quang học để tạo cách nhìn khác vào cầu thang có sẵn.
Nhà thờ do Christopher Wren thiết kế được xây trong giai đoạn 1675–1710 sau trận Đại hỏa hoạn London. Thay vì chiếm toàn bộ gian chính, sắp đặt tập trung vào một bộ phận cụ thể của quần thể. Cầu thang vừa là đường đi theo chiều đứng vừa có một khoảng rỗng cao ở giữa, nơi các mặt bậc và đường cong có thể được nhìn từ nhiều cao độ.
Cầu thang và khoảng rỗng ở giữa
Tư liệu dự án mô tả cầu thang cao hơn mười lăm mét và có tám mươi tám bậc đá. Các bậc vươn ra tạo thành một chuỗi liên tục quanh khoảng rỗng. Khi đứng ở chân thang, mắt nhìn lên gặp các vòng bậc nối tiếp nhau trước khi đến phần cao của tháp.
Sắp đặt không thêm một cầu thang mới hoặc thay đổi tuyến đi. Nó đặt một thiết bị ở thấp và một thiết bị ở cao trong chính không gian ấy. Hai điểm này sử dụng khoảng rỗng giữa cầu thang như phần không gian hoạt động chung, đưa những hướng nhìn vốn khác nhau vào một hình ảnh quan sát được từ bên dưới.
Thấu kính đặt trên bán cầu kim loại
Ở chân cầu thang là một thấu kính pha lê lõm của Swarovski. Thấu kính nằm trên bề mặt phản chiếu của một bán cầu kim loại chế tạo riêng. Theo hồ sơ thiết kế, bán cầu có đường kính khoảng một nghìn hai trăm milimét và cao khoảng sáu trăm bảy mươi lăm milimét. Kích thước này đặt bề mặt quan sát gần tầm của người đứng quanh nó.
Phần kim loại được đánh bóng để phản chiếu mạnh. Thấu kính và bề mặt đỡ không chỉ là hai vật đặt cạnh nhau; chúng được kết hợp thành thiết bị cho người xem nhìn vào. Đường viền tròn ở thấp tạo điểm tập trung trong chân tháp, trong khi đối tượng hiện ra trên đó vẫn là kiến trúc cầu thang ở xung quanh và phía trên.
Chiếc gương phía trên
Một gương cầu lồi được treo tại phần vòm cao của tháp, thẳng phía trên bán cầu ở mặt đất. Gương hướng xuống trong khi cụm thấu kính và mặt phản chiếu ở dưới tiếp nhận hình ảnh theo chiều ngược lại. Sự phối hợp tạo ra một hình ảnh tổng hợp của hướng nhìn lên và hướng nhìn từ cao xuống.
Người tham quan không cần đi đến vị trí treo gương để nhìn thấy góc quan sát từ đó. Họ tập trung quanh cụm dưới, nơi các hình ảnh được đưa về cùng một vùng nhìn. Không gian thật ở phía trên vẫn hiện diện, nhưng trong thiết bị quang học, những đường cong và lớp bậc được sắp lại thành một phối cảnh khác với quan sát trực tiếp.
Một cách nhìn vào bộ phận có sẵn
Pawson mô tả mục tiêu của dự án là giúp khách tập trung vào một phần của kiến trúc vốn dễ bị bỏ qua trong sự phong phú của nhà thờ. Do đó, phần được trưng bày không chỉ là thấu kính hoặc bán cầu. Cầu thang, chiều cao của tháp, ánh sáng và vị trí của người xem đều tham gia vào hình ảnh hiện ra.
Việc giới hạn phạm vi vào Geometric Staircase cũng tạo một trải nghiệm khác với đứng trong gian chính và cố nhìn bao quát toàn bộ nội thất. Khách đến một vị trí cụ thể, nhìn vào một mặt phản chiếu cụ thể rồi đối chiếu với không gian thật đang bao quanh. Đây là mô tả cách hoạt động của sắp đặt, không phải một thay đổi lâu dài đối với hệ giao thông hay chức năng của nhà thờ.
Chế tạo và tổ chức lắp đặt
Thép không gỉ, thấu kính pha lê và hệ treo gương là những thành phần mới được đưa vào công trình lịch sử. Danh sách tham gia dự án ghi nhận Swarovski đảm nhiệm chế tạo thấu kính, còn bộ phận thép và lắp đặt có sự tham gia của Mazorati Ronchetti. Văn phòng Pawson phối hợp với những người phụ trách công trình tại St Paul’s cùng ban tổ chức lễ hội.
Quy mô sắp đặt nhỏ hơn nhiều so với nhà thờ nhưng đòi hỏi phối hợp vị trí giữa hai đầu của tháp. Cụm thấp và gương cao phải được bố trí theo cùng trục để tạo hình ảnh kết hợp được mô tả. Các tư liệu công bố nêu thành phần và vị trí của thiết bị; chúng không cung cấp đủ thông số để tái lập toàn bộ hệ quang học hoặc phương án liên kết vào công trình.
Những địa điểm trưng bày tiếp theo
Sau London, Perspectives được trưng bày tại Basilica di San Giorgio Maggiore ở Venice năm 2013 và Kunsthistorisches Museum ở Vienna năm 2015. Hồ sơ của Pawson ghi nhận thấu kính cùng bán cầu kim loại tiếp tục được sử dụng trong những nội thất có vòm cao và nhiều chi tiết. Ở mỗi nơi, cảnh quan kiến trúc hiện lên trên bề mặt phản chiếu thay đổi theo không gian chứa nó.
Phiên bản tại St Paul’s năm 2011 có mối quan hệ riêng với Geometric Staircase và chiếc gương treo trên cao. Các lần xuất hiện về sau không biến nó thành một hạng mục thường trực của nhà thờ London. Bài viết mô tả sắp đặt tạm thời ở thời điểm lễ hội, đồng thời phân biệt nó với những phiên bản tiếp theo trong hành trình trưng bày.
