Khu đất từ đường vào đến bờ đá

Pite House nằm tại Papudo, trên bờ biển miền trung Chile, được thiết kế và xây dựng trong giai đoạn 2003–2005. Khu đất rộng khoảng 15.000 mét vuông, có phần trên dốc nhẹ rồi chuyển sang một sườn dốc rõ hơn trước khi gặp bờ đá. Đường tiếp cận đi qua phía cao. Từ đó, mặt biển, cây bụi và những khối đá ven bờ xuất hiện ở các cao độ khác nhau, không cùng nằm trên một nền phẳng.

Radić cho biết ông muốn tổ chức việc đi qua khu đất này, thay vì đặt toàn bộ chương trình vào một khối nhà duy nhất. Các phần xây dựng vì vậy kéo dài khoảng 90 mét từ đầu đến cuối. Một nhóm phòng đặt ở chỗ địa hình bắt đầu đổi dốc, một khối khác nằm thấp hơn sát biển. Phần đất giữa chúng vẫn có cây và đá, được nối bằng lối đi, bậc thang và những nền ngoài trời.

Bề mặt mái và sân phía trên nhìn ra đường bờ biển.Ảnh: Hisao Suzuki

Chương trình chia thành nhiều phần

Tổng diện tích bên trong của ngôi nhà là 400 mét vuông. Trong khi đó, các sân và nền ngoài trời chiếm hơn 800 mét vuông. Chương trình gồm khối sinh hoạt chính, phòng ngủ cho khách, khối dành cho trẻ em, khu phục vụ và bể bơi. Các phần này không nằm trong cùng một vỏ nhà. Mặt bằng tổng thể thể hiện nhiều hướng đặt phòng và nhiều tuyến đi giữa chúng, tương ứng với những thay đổi của địa hình.

Khối chính nằm ở phía cao, hướng ra biển. Dải phòng ngủ cho khách được bố trí thấp và kín hơn vào sườn đất, trong khi khối trẻ em ở gần bờ đá phía dưới. Radić dùng những mô tả khác nhau cho từng phần: khối chính như treo trên mặt biển, phòng ngủ cho khách giống các hốc nhỏ trong sườn cây, còn khối dưới gắn với tiếng sóng gần đó. Đây là cách ông giải thích việc chia chương trình theo từng vị trí cụ thể của khu đất.

Những phiến đá đặt trên nền lát ở cao độ lối vào.Ảnh: Hisao Suzuki

Nền vào nhà và mười một phiến đá

Tiếp cận từ phía trên, người đến gặp một nền lát rộng nằm cùng vùng cao độ với phần mái. Trên nền này có mười một phiến đá basalt, được bố trí trong sự cộng tác giữa Radić và nhà điêu khắc Marcela Correa. Các phiến đá khác nhau về chiều cao và dáng đứng, không tạo thành một hàng cột đều. Từ giữa chúng có thể nhìn ra biển, còn phần lớn các phòng ở nằm thấp hơn tuyến tiếp cận.

Trong cuộc trao đổi với José Castillo, Radić phân biệt những phiến đá ở Pite House với đá chịu lực trong nhà hàng Mestizo. Ở đây, đá được đặt trên vị trí có tường hoặc nền đất đầm bên dưới, góp phần che khuất ngôi nhà khi nhìn từ lối vào. Ông gọi khoảng này là một nền có tính chất quảng trường, dù nó thuộc một ngôi nhà riêng. Các phiến đá không được mô tả như những cột đỡ mái phòng ở phía trên.

Khối nhà chính vươn ra phía biển trên sườn có cây bụi.Ảnh: Hisao Suzuki

Khối chính nhìn ra biển

Khối sinh hoạt chính có các mặt bê tông và một dải cửa dài hướng ra mặt biển. Nhìn từ dưới sườn đất, có thể thấy phần sàn vươn khỏi nền, trong khi tường và trần tạo thành một khung ngang quanh các ô kính. Dưới mép nhà là cây bụi và mặt dốc. Phía tiếp xúc với đường đi lại có tường, nền lát và những chỗ chuyển cao độ dẫn tới cửa vào.

Bên trong, trần bê tông được để lộ; sàn gỗ chạy dọc không gian sinh hoạt. Dải cửa ngang đưa đường chân trời vào nhiều vị trí của căn phòng, nhưng các cạnh bê tông vẫn giới hạn phần nhìn ra. Một số chỗ có cửa kính từ sàn lên gần trần, những chỗ khác có bậu hoặc tủ thấp bên dưới. Mép trần, khung cửa và bề mặt sàn cùng đi theo chiều dài khối nhà, nối khu ăn với các góc ngồi.

Bàn ăn và khu sinh hoạt nằm dưới trần bê tông, cạnh dải cửa hướng biển.Ảnh: Hisao Suzuki

Bếp, chỗ ăn và các góc ngồi

Bếp và bàn ăn cùng nằm trong phần sinh hoạt chính. Ảnh nội thất cho thấy một dãy thiết bị và mặt bàn màu sáng cạnh tường bê tông; bàn ăn dài nằm gần dải cửa hướng biển. Các tủ thấp bằng gỗ xuất hiện dưới cửa, còn chụp hút bếp dạng ống được treo từ trần. Những thiết bị ấy nằm trong một không gian liên tục với chỗ ăn, không thành một khối bếp hoàn toàn tách riêng.

Ở một đầu phòng, một góc ngồi có lò sưởi gắn vào tường bê tông và cửa nhìn trực tiếp xuống bờ đá. Cửa được chia bằng các thanh gỗ ngang và đứng, trong khi một mảng kính lớn khác kéo tới mép trần. Phần bờ biển nhìn thấy thay đổi theo vị trí trong phòng: bàn ăn nhìn ra đường chân trời rộng, còn góc sát đầu khối nhìn xuống các phiến đá và cây ngay dưới nhà. Lối đi phía trong tiếp tục tới các phần phòng kín hơn.

Góc ngồi với sàn gỗ, lò sưởi và cửa kính nhìn xuống bờ đá.Ảnh: Hisao Suzuki

Phòng ngủ cho khách và khối nhà phía dưới

Các phòng ngủ cho khách đi theo một dải kéo dài trên sườn đất. Chúng có cửa tiếp cận từ lối ngoài, cùng các phòng tắm nằm gần phía đất. Đường đi kết hợp những đoạn lát, bậc thang và tường giữ đất. Các mặt đứng ở đây thấp hơn nền tiếp cận trên cao; cây bụi và tường bê tông xuất hiện sát cửa phòng. Hướng đặt dải phòng khác với khối sinh hoạt chính, nên tuyến đi giữa hai phần cũng đổi hướng.

Khối dành cho trẻ em là một thể tích riêng gần biển. Mặt nhìn ra bờ đá có dải kính dài, còn phía sau tiếp xúc với sườn dốc. Ảnh chụp cho thấy một đường bậc hẹp chạy sát tường nhà, kẹp giữa bê tông và đất. Các ô cửa phòng tắm cũng có quan hệ rất gần với đá tự nhiên bên ngoài. Để đi từ khối này lên phần nhà chính, tuyến giao thông tiếp tục ngoài trời qua các cao độ, thay vì nằm trong một hành lang có mái liên tục.

Khối nhà thấp bên bờ đá, với dải kính ở mặt hướng biển.Ảnh: Hisao Suzuki

Bê tông, gỗ và các lớp ở mép cửa

Bê tông cốt thép là kết cấu chính của Pite House. Nhiều mặt tường và trần giữ dấu ván khuôn, trong khi sàn và một số vách trong dùng gỗ. Phần chi tiết của khối chính còn ghi những lớp cách nhiệt, màng chống thấm, khung nhôm, kính và các thanh thép hỗ trợ tại mép cửa. Lớp vỏ bê tông nhìn thấy từ xa vì vậy không phải lớp duy nhất ở các chỗ gặp giữa mái, tường và kính.

Các bản vẽ có những cấu tạo riêng cho sàn gỗ, nền bê tông mài, sân lát và chỗ thoát nước. Cửa lớn dùng cả khung cố định lẫn bộ phận trượt; những vị trí khác có rèm cuốn và kính nhỏ hơn. Mái của phòng ở đồng thời nằm trong hệ cao độ sân phía trên, nên mép mái và phần tiếp giáp nền ngoài trời xuất hiện nhiều lớp chống thấm. Ở khối dưới, cửa kính gặp tường bê tông ngay cạnh địa hình đá.

Cầu thang ngoài trời chạy giữa tường bê tông và sườn đất.Ảnh: Hisao Suzuki

Sân ngoài trời và nhóm thực hiện

Các sân lát không chỉ nằm trước cửa phòng khách. Chúng xuất hiện ở lối vào trên cao, giữa các khối và quanh bể bơi. Một số nền rộng đủ để đứng nhìn biển; những phần khác hẹp, làm đường chuyển từ phòng này sang phòng khác. Trong ghi chép về công trình sau một thời gian sử dụng, Radić kể rằng không khí biển đã làm đổi màu bề mặt bê tông, cây phát triển dày hơn và cỏ xuất hiện trong các mạch nền lát.

Nhóm dự án gồm Smiljan Radić, Marcela Correa, Eduardo Castillo, Danilo Lazcano và Gonzalo Torres; Enzo Valladares phụ trách kết cấu. Các ảnh trong bài do Hisao Suzuki thực hiện, ghi lại đồng thời tuyến tiếp cận ở trên, phòng ở, những nền lát và khối sát bờ biển. Trong cuộc phỏng vấn với Oris năm 2009, Radić còn nhắc rằng gia đình đã từng làm việc qua ba phương án với các nhóm khác trước khi giao công trình này cho ông.

Đọc thêm +