Ngôi trường cạnh đường cao tốc
Trường trung học Playa Flamenca nằm ở Orihuela, tỉnh Alicante, gần một tuyến cao tốc thấp hơn cao độ khu đất. Dự án của Alfredo Payá và noname29 tập hợp những phòng học sử dụng thường xuyên thành một dải nhà dài hơn 220 mét, đặt song song với tuyến đường. Bên dưới dải này là các khối bê tông và kính thấp hơn, chia khu đất thành những sân và vùng hoạt động ngoài trời.
Một dải đất đắp và cây thông được đưa vào phía gần đường cao tốc. Theo thuyết minh của kiến trúc sư, đây là phần đệm giữa trường và bối cảnh bên ngoài. Hình ảnh công trình không chỉ là một mặt tiền nhìn từ đường vào. Từ trong sân, phần nhà dài ở trên, những khối ngang bên dưới và cây tạo thành một hệ không gian có nhiều độ mở, với đường đi có mái nối các phần sử dụng trong trường.
Dải lớp học trên các khối thấp
Những lớp học thường xuyên được đặt trong khối dài ở tầng trên, trong khi các nhóm chức năng tầng trệt nằm theo hướng cắt ngang. Các khối thấp không kéo kín suốt chiều dài dải trên, mà để lại những khoảng sân giữa chúng. Trên mặt bằng, cấu trúc này hiện ra như hai hệ hướng khác nhau: một đường dài liên tục và nhiều phần ngang có chiều sâu thay đổi.
Mặt cắt cho thấy các khối bê tông tầng thấp vừa chứa hoạt động, vừa tham gia đỡ phần lớp học phía trên. Vì vậy, đường đi và sân có lúc nằm dưới khối cao, có lúc mở hoàn toàn ra trời. Dải nhà dài có mép dưới liên tục, còn nền sử dụng phía dưới thay đổi theo vị trí từng khối ngang. Từ một sân nhìn dọc, có thể thấy những lớp cột, vách, cửa kính và phần nhà ở trên kéo xa về hai phía.
Chuỗi sân có hình dạng khác nhau
Những khoảng giữa các khối tầng trệt không được làm thành một sân trường duy nhất có bề mặt hoàn toàn giống nhau. Các phần nền, bậc ngồi, cầu thang, bồn cây và những nhóm cây tạo ra các sân với kích thước và hình học riêng. Có sân nằm cạnh thang lên lớp; có khoảng mở kết nối rộng hơn với phần thể thao hoặc vùng cây phía ngoài.
Nhìn theo tuyến đi dưới nhà, các khoảng có nắng và những vùng có mái lần lượt xuất hiện. Một số cây được đặt trong ô nền tròn hoặc các bồn nằm sát mép nhà, trong khi những bậc lớn nối tới cao độ cửa hoặc hành lang. Những yếu tố này có kích thước đủ để trở thành phần của tổ chức sân, không chỉ là các vật trang trí đặt sau khi công trình hoàn thành. Ở các góc sân, mặt kính của khối thấp cho phép nhìn vào phòng hoặc xuyên sang khoảng khác, bên cạnh những vách bê tông đặc.
Đường đi có mái dưới dải nhà dài
Mặt dưới khối lớp học tạo một mái dài cho tuyến giao thông ở tầng trệt. Tuyến này nối các sân và nhóm phòng, đi qua những chỗ rộng hẹp theo vị trí các khối bên dưới. Trần bê tông và những mặt tường bên cạnh giữ các vết khuôn cùng nhịp cấu tạo, trong khi ánh sáng đi vào từ những sân ở hai bên và các khoảng mở phía trước.
Tại một số đoạn, vách có những ô hẹp theo chiều đứng; tại đoạn khác, kính mở gần như toàn bộ một mặt phòng. Các cửa và cầu thang được đặt dọc theo tuyến, nên người đi có thể tới nhiều phần trường mà vẫn ở dưới mái. Những khối ngang không hoàn toàn bị giấu sau một lớp mặt đứng chung. Chúng hiện ra như các phần có chiều sâu và giới hạn riêng, xen với cây, đất và đường đi mở. Nhìn dọc qua nhiều nhịp, độ dài của trường được đọc bằng các lớp bóng và sáng nối tiếp.
Kết cấu bê tông và các dàn thép lớn
Kết cấu chính kết hợp các vách bê tông đi từ mặt đất với hai dàn thép lớn chạy dọc phần lớp học. Các dàn nằm ở hai mặt dài, với các thanh chéo tạo nhịp nhìn thấy qua lớp bao che. Dải nhà trên vì vậy không phải một hộp đặc đặt trên hàng cột giống nhau, mà có hệ chịu lực theo chiều dài liên hệ với các khối đỡ ngang bên dưới.
Trong lớp học, dầm và các cấu kiện thép được để lộ ở phía trên. Hành lang cũng cho thấy những chỗ giao giữa thanh đứng, thanh chéo và mép sàn. Những thành phần lớn của kết cấu tham gia trực tiếp vào hình ảnh của không gian sử dụng. Các vách bê tông tầng trệt có bề mặt và tỷ lệ khác với các thanh thép ở tầng trên, nên sự phân chia theo cao độ vẫn rõ khi đứng từ sân nhìn lên toàn bộ dải lớp học.
Lớp kim loại đục lỗ trước các phòng
Phần lớp học được bao bởi những tấm kim loại có độ đục lỗ khác nhau. Lớp này nằm trước cửa và kết cấu, tạo thêm một khoảng giữa phòng với phía ngoài. Khi nhìn từ sân, các thanh chéo của dàn và mặt kính vẫn có thể thấy sau tấm bao, nhưng mức độ rõ thay đổi theo vị trí và ánh sáng.
Ở trong hành lang, những lỗ nhỏ đưa vào các điểm sáng trên bề mặt, khác với ánh sáng qua một cửa kính không có lớp chắn. Nhịp tấm và các liên kết tạo nên những đường chia trên mặt dài, trong khi khung chịu lực có nhịp lớn hơn phía sau. Cấu tạo vì thế gồm nhiều lớp có chức năng và hình học khác nhau: khung chính, cửa kính, khung phụ và tấm kim loại. Những lớp không được ghép thành một bề mặt trơn che hết tổ chức của trường. Một số mặt có độ mở lớn hơn để liên hệ với sân và các đường đi xung quanh.
Lớp học và hành lang tầng trên
Trên tầng học, hành lang chạy theo chiều dài của khối nhà, với cửa phòng và các tủ đặt dọc một phía. Mặt bên còn lại liên hệ với lớp bao che và những khoảng nhìn ra sân. Các cấu kiện thép xuất hiện ở trần và mặt tường, tạo những khung liên tiếp trên đường đi. Cửa kính ở một số vị trí đưa ánh sáng xuyên qua lớp hành lang.
Trong phòng học, bàn ghế được bố trí dưới hệ trần có nhịp cấu kiện rõ, nhận ánh sáng qua mặt mở dài. Phần tường, trần và kết cấu giữ bề mặt vật liệu của mình, không cùng được phủ bởi một trần giả liên tục. Các phòng có hình học vuông góc nằm trong một tổng thể rất dài; sự lặp lại của chúng tạo nhịp cho dải trên, trong khi các sân và khối chức năng phía dưới có hình dạng đa dạng hơn. Thang ở những vị trí khác nhau nối hai hệ tổ chức này.
Nhà thể thao mở về sân và rừng thông
Nhà thể thao liên hệ với chuỗi sân và khu sân chơi, đồng thời có những mặt có thể mở về phía ngoài. Không gian bên trong có chiều cao lớn hơn lớp học, với hệ dàn thép ở phía trên và các hàng cửa hoặc tấm trượt ở bên cạnh. Các bậc ngồi được bố trí trong cùng hệ kết cấu của vùng thể thao.
Khi các mặt mở được sử dụng, khu tập có quan hệ trực tiếp với sân và vùng cây thông, thay vì chỉ hoạt động qua một cửa vào nhỏ. Mái vẫn xác định một khoảng có che phủ rõ, còn đường biên ở bên được thay đổi bằng các cánh trượt. Trong tổng mặt bằng trường, phần thể thao nằm ở cuối một hệ không gian mở và đường đi, không tách khỏi chuỗi sân của các khối lớp học. Những cao độ, cấu kiện và lớp bao khác nhau tiếp tục xuất hiện từ dải học dài tới vùng thể thao này.
