Hai ngôi nhà trên Artillery Lane

Raven Row là một trung tâm nghệ thuật đương đại phi lợi nhuận tại Spitalfields, phía đông London, mở cửa năm 2009. Công trình nằm trong hai ngôi nhà được bảo tồn cấp Grade I trên Artillery Lane. Phần xây dựng đầu tiên có từ cuối thế kỷ XVII; các thương nhân buôn lụa người Huguenot cải tạo đáng kể vào năm 1754. Mặt tiền cửa hàng theo kiểu Rococo tại số 56 thuộc giai đoạn đó, còn ngôi nhà số 58 được xây lại vào đầu thế kỷ XIX.

Lịch sử sử dụng không diễn ra liên tục theo một chương trình duy nhất. Sau thời kỳ kinh doanh lụa, các nhà được chia nhỏ, thay đổi công năng và sửa chữa qua nhiều đợt. Những vụ cháy trong các thập niên 1950 và 1970 tiếp tục làm biến đổi công trình. Khi 6a thực hiện dự án, hiện trạng gồm nhiều lớp xây dựng và hoàn thiện. Phòng trưng bày mới được đặt vào tổ hợp này cùng văn phòng, không gian làm việc và chỗ ở cho chương trình nghệ sĩ lưu trú.

Các khoảng cửa nối từ lối vào đến những phòng phía sau.Ảnh: Hisao Suzuki

Từ mặt phố đến hai phòng phía sau

Can thiệp xây dựng lớn nhất nằm phía sau hai ngôi nhà. Nhóm thiết kế đào thấp để bổ sung hai phòng trưng bày, trong khi vẫn sử dụng các phòng lịch sử ở phía trước và trên cao. Trên mặt cắt, những không gian mới liên hệ với cao độ đường phố bằng các đoạn chuyển mức. Các cửa nối tiếp tạo một hướng nhìn xuyên qua chiều sâu khu đất, từ lối vào trên Artillery Lane tới Frying Pan Alley ở phía đối diện.

Mặt bằng tầng dưới cho thấy khu tiếp đón nằm trong phần nhà cũ, còn hai phòng mới tiếp tục về sau. Ranh giữa chúng không được xử lý thành một khoảng sân mở ngoài trời: một phần sân cũ trở thành phòng có mái lấy sáng. Phòng bên cạnh nhận ánh sáng từ cửa hướng ra con ngõ. Người đi qua khu nhà gặp những phòng có tỷ lệ, cao độ và cách lấy sáng khác nhau; tuyến trưng bày vì thế đi qua cả phần cải tạo lẫn phần bổ sung.

Một phòng được giữ phào trần, khung cửa và sàn gỗ.Ảnh: David Grandorge

Ánh sáng từ mái và cửa bên ngõ

Phòng ở giữa nhận ánh sáng qua các ô mái nhô lên phía trên. Nhìn từ sân cao hoặc cửa sổ của nhà cũ, những khối mái này có bề mặt gỗ sẫm màu, đặt sát tường gạch và các cửa sổ nhiều ô. Nhìn từ bên trong, phần trần sáng cùng các mép ô mở tạo thành một không gian khác với mặt ngoài đen của mái. Các cạnh mái nghiêng và khoảng kính được thể hiện riêng trong chi tiết cấu tạo.

Phòng hướng ra Frying Pan Alley có một cửa kính lớn gần cao độ người đi đường. Trong ảnh từ ngõ, phần trưng bày sáng màu hiện ra dưới những lớp tường và cửa phía trên. Trong ảnh nhìn từ lối vào, các khoảng cửa đặt tiếp nhau cho thấy nhiều lớp không gian cùng lúc. Ánh sáng đi từ đầu ngõ vào phòng phía sau, trong khi phòng kế cận có nguồn sáng trên cao. Hai cách lấy sáng xuất hiện cạnh nhau trong phần xây mới của trung tâm.

Những mái lấy sáng ốp gỗ sẫm nằm giữa các tường gạch.Ảnh: Hisao Suzuki

Gỗ cháy và bề mặt gang đúc

Gỗ được đốt tạo bề mặt sẫm xuất hiện ở những khối mái lấy sáng trên sân. Theo phần giải thích của nhóm thiết kế, lựa chọn này liên quan đến trận cháy năm 1972. Hồ sơ thực hiện có ảnh quá trình đốt gỗ và các mặt gỗ sau xử lý. Các tấm được lắp theo những dải ngang trên mái, để lộ đường nối và bề mặt không đều khi nhìn gần, bên cạnh lớp gạch cũ ở các tường bao quanh.

Gỗ cháy cũng được sử dụng để tạo khuôn cho phần mặt đứng gang hướng ra Frying Pan Alley. Vì vậy, dấu vết của vật liệu làm khuôn tiếp tục xuất hiện trên một vật liệu khác. Trong không gian trưng bày phía dưới, sàn, tường và trần có màu sáng hơn; mặt ngoài sẫm tập trung ở những phần sát sân và ngõ. Công việc xây mới có cả các bộ phận đúc riêng, cấu tạo mái kính và chỗ tiếp giáp với khối nhà lịch sử phía trước.

Cầu thang và khoảng thông tầng trong phòng trưng bày mới.Ảnh: David Grandorge

Những phòng giữ phào, cửa và sàn cũ

Ở các tầng trên, nhiều phòng tiếp tục giữ cấu trúc của nhà ở: cửa sổ hướng ra phố, lò sưởi, cửa nối phòng và các đường phào quanh trần. Các ảnh sau cải tạo cho thấy tường màu sáng nằm trên sàn gỗ có những vùng màu khác nhau. Tại một số vị trí, khoảng cửa giữa hai phòng mở liên tục; ở vị trí khác, một cánh cửa vẫn nằm trong khung gỗ có chi tiết trang trí riêng.

Những phòng này được sử dụng trong hoạt động của trung tâm bên cạnh các phòng trưng bày mới. Kích thước cửa, khoảng tường giữa cửa sổ và vị trí lò sưởi vẫn xác định cách chia từng phòng. Trên một bức tường, phần phào trang trí quanh lò sưởi được giữ cùng một ô gương hoặc mảng ốp phía trên. Trong các ảnh nội thất, bàn, ghế và vật trưng bày được đặt vào giữa những thành phần đó, không che kín toàn bộ dấu vết của căn phòng trước đây.

Cửa kính hướng ra Frying Pan Alley phía dưới khối tường sẫm.Ảnh: David Grandorge

Căn phòng từng được đưa sang Chicago

Một phần nội thất bằng gỗ chạm khắc có hành trình riêng. Căn phòng đã được ghi lại trong ảnh năm 1914, sau đó bị tháo dỡ vào thập niên 1920 và chuyển tới Art Institute of Chicago. Trong quá trình thực hiện Raven Row, những bộ phận này được đưa trở lại và lắp vào vị trí cũ. Ảnh tư liệu cùng ảnh sửa chữa ghi lại các mảng gỗ rời, những chi tiết phào và công việc lắp ghép tại công trường.

Phần giới thiệu dự án lưu ý rằng lò sưởi không được đưa trở lại cùng căn phòng. Sự thiếu vắng đó là một khác biệt còn lại sau việc tái lắp nội thất. Ảnh hoàn thiện thể hiện những mặt ốp sáng màu, phào trần và cửa cao bao quanh sàn gỗ. Việc bổ sung phòng trưng bày phía sau đồng thời cho phép trung tâm tiếp tục sử dụng các phòng lịch sử, thay vì yêu cầu mọi hoạt động phải nằm trong cùng một loại không gian mới.

Phòng có sàn gỗ và cửa nối sang phòng kế bên.Ảnh: Hisao Suzuki

Tay nắm cửa và những chi tiết chạm tay

Các bộ phận nhỏ được phát triển cùng công việc cải tạo. Tay nắm cửa đúc có một vùng lõm theo dấu ngón tay; bề mặt giữ độ nhám của khuôn cát. Một số tay vịn lấy kích thước và đường nét từ mẫu Georgian trước đó. Trong ảnh cận cảnh, các chi tiết kim loại nằm trên mặt cửa và tường sáng, với phần chốt, đế gắn và tay nắm phân biệt bằng những đường cong nhỏ ở nơi bàn tay tiếp xúc.

Nhà sản xuất izé xác nhận đã cùng 6a phát triển các phụ kiện cửa cho Raven Row. Bên cạnh những bộ phận gắn cố định, nội thất rời và thiết bị trưng bày được thiết kế để có thể di chuyển. Nhóm kiến trúc sư liên hệ cách làm này với đồ đạc thế kỷ XVIII vốn được chuyển tới gần cửa sổ hoặc lò sưởi khi sử dụng. Các bàn và tủ rời tiếp tục xuất hiện trong ảnh phòng sau cải tạo, cùng những bề mặt kiến trúc được giữ lại.

Bàn ăn và bếp trong không gian ở trên tầng cao.Ảnh: Hisao Suzuki

Không gian lưu trú và nhóm thực hiện

Ở phần cao của tổ hợp có những không gian ở, làm việc và lưu trú. Căn hộ gác mái gắn với hai chị em Hannah và Rebecca Levy, từng sống trong khu nhà từ thập niên 1920, được ghi lại bằng ảnh trước và sau dự án. Cửa sổ ở đây nhìn về các mái sẫm phía dưới. Nội thất có bàn ăn, ghế và giấy dán tường, với quy mô khác những phòng trưng bày nằm ở tầng thấp.

Tom Emerson và Stephanie Macdonald phụ trách kiến trúc; Takeshi Hayatsu là kiến trúc sư dự án, cùng Rentaro Nishimura, John Ross và Kristin Trommler. Price & Myers đảm nhiệm kết cấu, Serge Lai Engineers phụ trách kỹ thuật và Nick Tyson tham gia tư vấn bảo tồn. Harris Calnan thực hiện thi công. Raven Row nhận RIBA National Award năm 2011 và được đề cử giải kiến trúc châu Âu cùng năm; các hồ sơ giải thưởng ghi nhận tổ hợp gồm phần nhà lịch sử và phòng trưng bày mới phía sau.

Đọc thêm +