Một lối qua hồ trong vườn Kew

Cầu đi bộ tại Kew nằm trên mặt hồ ở phía nam tuyến cảnh quan Syon Vista, trong Vườn Bách thảo Hoàng gia ở London. Công trình được thiết kế trong giai đoạn 2004–2006 và mở cửa năm 2006. Hồ vốn là một phần của cảnh quan thế kỷ XIX: khu đất được đào để lấy sỏi phục vụ việc tạo nền quanh Temperate House, sau đó trở thành hồ có các đảo cây. Theo Kew, đây là cây cầu đầu tiên được xây qua hồ.

Đường qua nước bổ sung một tuyến đi bộ giữa những phần của khu vườn trước đó ít được tiếp cận. Hai đầu cầu nối với đường dạo trên bờ, giữa bãi cỏ và cây lớn. Công trình không có khối mái hay tháp cao; mặt cầu nằm thấp, còn tán cây tiếp tục tạo đường chân trời phía sau. Tên Sackler Crossing được dùng khi cầu khánh thành; hiện Kew và văn phòng John Pawson giới thiệu công trình dưới tên Lake Crossing.

Lối đi qua cầu nhìn từ bờ cao, vòng quanh một đảo cây nhỏ.Ảnh: Hisao Suzuki

Đường cong và vị trí của đảo cây

Mặt bằng cầu là một đường cong đổi chiều, đi vòng cạnh một đảo nhỏ. Hai đầu đường cong nối vào bờ ở những vị trí lệch nhau. Khi nhìn từ một đầu cầu, phần giữa không nằm trên một đường thẳng với đầu bên kia. Hàng lan can dẫn tầm nhìn sang bên rồi mới đưa trở lại hướng bờ đối diện. Các cây trên đảo nằm sát một đoạn cầu, còn đoạn khác mở trực tiếp về mặt hồ.

Đường nét này được tạo bởi nhiều cấu kiện thẳng xếp liên tiếp. Từng dải đá của mặt cầu chạy ngang hướng đi; các thanh lan can đứng được đặt theo hai mép. Góc giữa những dải kế tiếp thay đổi theo bán kính cong. Nhìn từ bờ cao có thể nhận ra toàn tuyến, trong khi ở cao độ mặt cầu, người đi nhìn thấy từng đoạn lan can và khoảng nước qua các khe. Mặt bằng không tạo một sân riêng giữa hồ mà duy trì bề rộng của lối qua nước.

Điểm nối giữa đường dạo trên bờ và mặt cầu lát đá.Ảnh: Hisao Suzuki

Những dải đá tạo thành mặt cầu

Mặt đi bộ được lát bằng các thanh granite tối màu đặt ngang, với nhịp lặp tương tự những thanh tà vẹt. Đây là các cấu kiện đá riêng biệt, có khe giữa chúng. Theo chi tiết cấu tạo, một thanh có chiều sâu 120 mm và bề rộng 119 mm. Các thanh bắc qua hệ dầm thép nằm thấp hơn mặt đi bộ. Mép sàn và chân lan can được phối hợp trong cùng một dãy cấu kiện dọc cầu.

Mặt đá có xử lý nhám, thay vì là một bề mặt đánh bóng liên tục. Nhìn dọc lối đi, các đường khe tạo thành những vạch ngang dày, đổi hướng theo đường cong. Ở điểm tiếp giáp lan can, đá kết thúc giữa các thanh đồng đứng. Những lỗ đèn cũng nằm trong dải mép này. Bề mặt đi bộ, khe nối, thanh lan can và vị trí chiếu sáng vì vậy được chia theo một nhịp nhỏ xuyên suốt chiều dài cầu.

Các dải đá ngang và hai hàng thanh đồng dọc lối đi.Ảnh: Hisao Suzuki

Lan can bằng các thanh đồng riêng lẻ

Hai bên cầu là những thanh đồng hợp kim đúc (bronze) dựng đứng, có mép bo tròn. Không có một thanh tay vịn ngang phủ liên tục trên đầu chúng. Mỗi thanh được giữ ở chân, làm việc như một phần tử nhô lên khỏi hệ kết cấu phía dưới. Nhìn chéo dọc cầu, bề rộng của các thanh chồng lên nhau thành một dải gần kín. Khi nhìn ngang, khoảng cách giữa chúng hiện rõ và cho phép thấy mặt nước cùng cây phía bên kia.

Chi tiết chân thanh ghi chiều dày đồng 24 mm, với bản đồng hàn phía sau dày 16 mm. Bản gắn, chốt và các lớp đệm nằm dưới vùng người đi thường quan sát. Theo mô tả của John Pawson, vật liệu được chọn xét đến khả năng sử dụng ngoài trời lâu dài; hợp kim đồng thuộc loại cũng dùng cho cánh chân vịt tàu ngầm. Bề mặt đồng ở phía trong và ngoài cùng xuất hiện trên một thanh, không phải lớp sơn màu phủ lên lan can thép.

Cầu uốn giữa bãi cỏ, cây ven hồ và mặt nước.Ảnh: Hisao Suzuki

Hệ dầm thép và trụ đỡ

Dù phần nhìn thấy phía trên chủ yếu là đá và đồng, cầu có hệ chịu lực bằng thép ở bên dưới. Mặt cắt thể hiện hai dầm hộp vuông 300 × 300 mm ở vùng giữa và các dầm mép nhỏ hơn. Những bộ phận ngang liên kết dầm giữa với mép sàn, đỡ các thanh đá và chân lan can. Trên mặt bằng kết cấu, các dầm dọc đi theo từng đoạn của tuyến cong.

Phần cầu được nâng trên các trụ có tiết diện bầu dục, ghi kích thước 450 × 200 mm trong mặt cắt, phía dưới liên hệ với móng cọc. Từ bờ đối diện có thể thấy những trụ này giữa đáy sàn và mặt hồ. Các bản gắn ở chân lan can có đệm neoprene, bu lông thép không gỉ và phần điều chỉnh vị trí. Chi tiết không coi lớp granite là một tấm bản lớn duy nhất: từng thanh được giữ vào hệ đỡ, trong khi đường đi của dây điện được bố trí qua các lỗ riêng ở kết cấu mép.

Mặt bên của cầu và những trụ đỡ phía dưới sàn.Ảnh: Hisao Suzuki

Ánh sáng nằm trong mép sàn

Ban đêm, các điểm sáng ở mép cầu chiếu từ thấp lên những thanh đồng. Trên bản vẽ chi tiết, đèn LED nằm giữa các thanh lan can, còn lỗ xuyên qua thép hộp và bản gắn dành cho dây điện có đường kính 15 mm. Thân đèn không tạo thành những cột cao đứng trên mặt cầu. Khi nhìn dọc tuyến, ánh sáng tập trung thành hai dải ở chân lan can; vùng giữa vẫn giữ màu tối của đá.

John Pawson mô tả việc đặt đèn bằng mặt sàn như một phần của cách duy trì nhịp cấu kiện khi trời tối. Hệ chiếu sáng do Speirs+Major thiết kế, phối hợp với phần điện của Atelier Ten. Ảnh chụp ban đêm cho thấy từng khoảng sáng lặp lại theo các thanh đồng, cùng bóng phản chiếu phía dưới. Cách đặt đèn và đường cáp là những bộ phận được xử lý trong cấu tạo cầu, bên cạnh dầm, bản gắn và các mối nối đá.

Ánh đèn từ mặt cầu chiếu lên các thanh lan can vào ban đêm.Ảnh: Hisao Suzuki

Mặt nước, vật liệu và hướng nhìn

Khi nhìn từ bờ, cầu có thể được đọc thành hai đường nằm ngang: mép sàn thấp sát nước và đỉnh hàng lan can. Trong vùng có ánh sáng trực tiếp, các thanh đồng sáng hơn; ở đoạn quay khỏi nguồn sáng, chúng chuyển sang sắc tối. Bóng cây và phần lan can phản chiếu trên hồ làm xuất hiện một dải thứ hai dưới mặt cầu. Hình phản chiếu thay đổi theo mặt nước, trong khi các cấu kiện phía trên vẫn giữ cùng kích thước và nhịp lặp.

Ở hai đầu tuyến, đường lát chuyển sang đường dạo của khu vườn. Những bãi cỏ, cây thân lớn và bụi cây tiếp tục nằm sát các điểm nối này. Cầu không cắt bỏ đảo nhỏ ở giữa hồ mà đi cạnh nó. Từ các vị trí khác nhau trên bờ, có lúc hàng thanh che khuất phần thấp của cây, có lúc các khe cho thấy cảnh vật xuyên qua. Những khác biệt ấy liên quan trực tiếp đến hướng nhìn đối với các thanh có bề rộng nhất định.

Hàng thanh đồng và bóng phản chiếu trên mặt nước.Ảnh: Edmund Sumner

Nhóm thiết kế và giải thưởng

Ben Collins là kiến trúc sư phụ trách dự án trong văn phòng John Pawson; nhóm thực hiện có Vishwa Kaushal, Chris Masson và Nicholas Barba. Tom Bailey đảm nhiệm điều phối. Buro Happold thiết kế kết cấu, Atelier Ten phụ trách kỹ thuật điện và Speirs+Major thực hiện chiếu sáng. Balfour Beatty là đơn vị thi công. Công việc tư vấn còn có Jackson Coles về khối lượng, Goyne Adams về kế hoạch và BRCS về khả năng tiếp cận.

Công trình nhận Stephen Lawrence Prize năm 2008. Hồ sơ giải thưởng ghi nhận rằng đã có những phương án trước đó cho vị trí này và kinh phí thực hiện được hình thành sau khi phương án của Pawson phát triển. Trong danh mục của Kew hiện nay, cầu tiếp tục là một phần của tuyến tham quan qua hồ và các khu cây xung quanh.

Đọc thêm +