Từ pháo đài ven biển tới bảo tàng
Santa Marta nằm trên một dải đất ở rìa biển Cascais. Pháo đài được xây sau năm 1640 trong hệ thống phòng thủ cửa sông Tejo. Công trình có một nền đặt pháo tương đối lớn cùng ba khối nhà chữ nhật sát nhau. Qua những thế kỷ sau, nền pháo và khu ở của binh lính tiếp tục được điều chỉnh.
Hải đăng hoàn thành năm 1867, sau khi chức năng quân sự của pháo đài đã ngừng. Tháp được mở rộng năm 1936 và tự động hóa năm 1983. Dự án của Francisco và Manuel Aires Mateus đưa thêm chức năng bảo tàng vào quần thể, mở cửa tháng 7 năm 2007. Hải đăng vẫn tiếp tục nhiệm vụ báo hiệu hàng hải bên cạnh hoạt động trưng bày.
Nhiều lớp xây dựng trên cùng khu đất
Trước cải tạo, khu vực đã trải qua nhiều lần mở rộng và thay đổi công năng. Vật liệu, kỹ thuật và cách bố trí của các thời kỳ nằm cạnh nhau. Một số phần xuống cấp, nhưng tháp, nền sân và các khối xây vẫn cho thấy những quan hệ tổ chức có thể nhận diện.
Dự án giữ những thành phần quan trọng của quần thể và bổ sung các phần phục vụ sử dụng mới. Công trình không gom toàn bộ bảo tàng vào một nhà lớn độc lập. Những phòng, khu đón tiếp và phần ngoài trời được sắp xếp trong quan hệ với các cấu trúc hiện hữu, tiếp tục sử dụng đặc điểm của nền đất nằm giữa bờ và biển.
Nền sân và các khối thấp
Một nền ngoài trời rộng giữ vai trò chính trong tổ chức không gian. Những phần xây bổ sung ở cạnh không tạo thành một dải có bề dày đều. Chúng lùi, tiến và thay đổi đường bao, để nền sân đi sâu vào các khoảng giữa những khối nhà.
Khi nhìn trên mặt bằng, ranh giới giữa sân và phần xây có nhiều đoạn gãy. Có nơi không gian ngoài trời mở rộng, có nơi được hai khối thấp bao lại thành một góc nhỏ. Tháp hải đăng vẫn vươn cao trên những phần này. Các khối mới làm thay đổi tuyến đi và các khoảng dừng ở mặt đất mà không thay thế vị trí nổi bật của tháp trong quần thể.
Lớp gốm trên tường và mái
Phần vật liệu được hồ sơ Ceramic Architectures ghi nhận là đất nung tráng men tạo hình thủ công, dùng cho cả tường và mái. Gốm do Viúva Lamego cung cấp. Lớp vật liệu đi qua những mặt có hướng khác nhau, giúp các phần xây thấp xuất hiện như những khối có bề mặt liên tục.
Các cạnh, khoảng lõm và chiều cao thay đổi vẫn được thể hiện bằng hình dạng xây dựng. Khi ánh sáng thay đổi, bóng của những phần nhô và lùi xuất hiện trên nền sân. Bề mặt mới có tính thống nhất riêng, trong khi quần thể tiếp tục chứa những cấu trúc từ các thời kỳ khác nhau và tháp hải đăng hiện hữu.
Các phòng trưng bày trong nhà người giữ đèn
Hai khu trưng bày được đặt trong những căn nhà trước đây dành cho người giữ hải đăng. Chương trình bảo tàng do Joaquim Boiça xây dựng. Bộ sưu tập chủ yếu do Hải quân Bồ Đào Nha phục hồi và chuyển giao, gồm thiết bị liên quan đến hoạt động báo hiệu trên bờ biển.
Một phần trưng bày giới thiệu lịch sử và công nghệ hải đăng, trong đó có thấu kính Fresnel và thiết bị quang học từ hải đăng Berlengas. Phòng chiếu trình bày bộ phim về công việc xây dựng, bảo dưỡng và đời sống người giữ đèn. Những không gian từng phục vụ vận hành thường ngày của trạm được đưa vào tuyến tham quan, cùng với các phần xây mới hỗ trợ bảo tàng.
Đi giữa phòng kín và nền pháo cũ
Tuyến tham quan không chỉ diễn ra trong các phòng. Người xem có thể bước ra những nền đặt pháo của pháo đài cũ, nơi nhìn thấy biển và vịnh Cascais. Phần ngoài trời tiếp tục là một bộ phận sử dụng của quần thể, liên hệ các phòng với địa hình và cảnh quan ven biển.
Những lối qua giữa khối thấp đưa người từ không gian được bao kín tới sân mở. Trên đường đi, tầm nhìn thay đổi theo vị trí cạnh tường và khoảng lõm. Nền pháo, tháp hải đăng, nhà người giữ đèn và phần phục vụ mới được nối trong một khu bảo tàng có cả hoạt động trong nhà lẫn ngoài trời.
