Một cơ sở chế biến bên nông trại

Sennaria Surselva là nhà sản xuất phô mai ở Disentis/Mustér, do Gion A. Caminada thiết kế. Công trình nằm cạnh nông trại tu viện, trong một khu vực vừa có sản xuất vừa đón khách tham quan. Hồ sơ thiết kế ghi giai đoạn 2009–2011. Hoạt động chính là tiếp nhận sữa, chế biến thành phô mai và đưa sản phẩm qua giai đoạn ủ trước khi sử dụng.

Vị trí cạnh nông trại cho phép hai công trình được nhìn như những phần liên quan của một chu trình nông nghiệp. Tuy vậy, nhà làm phô mai có yêu cầu về môi trường và vệ sinh khác chuồng nuôi. Những phòng sản xuất, kho ủ và phần tiếp khách được tổ chức thành các khu riêng, không phải một căn phòng lớn dùng chung.

Mái che các bồn chứa phía ngoài.Bộ ảnh: Hisao Suzuki; Jesús Granada

Ba khu chức năng

Bên trong được chia thành khu công cộng, các phòng sản xuất và hầm ủ phô mai. Khu công cộng có phần bán và thử sản phẩm. Các phòng sản xuất chứa thiết bị làm việc, trong đó có những nồi có vỏ đồng được nhắc đến trong thuyết minh. Phần hầm phục vụ quá trình trưởng thành của phô mai, cần điều kiện môi trường phù hợp với công đoạn này.

Cách phân chia đó cho phép khách tiếp cận một phần hoạt động mà không đi xuyên toàn bộ dây chuyền. Trong hồ sơ, nhóm thiết kế nêu rõ việc chỉ giới thiệu một số thành phần quan trọng: một phần các phòng ủ và bề mặt đồng của những nồi sản xuất. Tính công khai của công trình được điều tiết theo từng khu, thay vì mở tất cả các phòng như một khu triển lãm.

Khu bán và thử phô mai.Bộ ảnh: Hisao Suzuki; Jesús Granada

Những căn phòng ủ nằm trong đất

Phần hầm ủ có hình vòm và được đặt vào địa hình. Tác giả gọi các không gian này là những hang ủ, nhấn mạnh quan hệ giữa hình dạng phòng, đất bao quanh và điều kiện cần thiết cho sản phẩm. Khối nhà vì thế không chỉ đặt lên mặt đất bằng một nền phẳng; một phần chương trình sử dụng nằm trong đất và tạo nên hình dáng công trình.

Các phòng ủ là bộ phận trung tâm của cơ sở, dù không phải phần được nhìn thấy rõ nhất từ bên ngoài. Công đoạn ủ diễn ra trong thời gian dài hơn thao tác chế biến tức thời, nên có nhu cầu diện tích và môi trường riêng. Hình vòm là một đặc điểm của không gian này được hồ sơ xác nhận. Bài viết không gán thêm chỉ số nhiệt độ, độ ẩm hay năng lượng khi những dữ liệu đó chưa được công bố trong tài liệu kiểm tra.

Sảnh vào với tường gạch.Bộ ảnh: Hisao Suzuki; Jesús Granada

Mái vươn ra trước khu bồn sữa

Mái có phần vươn lớn để che các bồn sữa phía ngoài. Bộ phận này bảo vệ thiết bị khỏi thời tiết, đồng thời tạo một vùng có mái ở ranh giới giữa nhà và sân. Trong thuyết minh, Caminada liên hệ hình ảnh mái vươn với những nhà làm phô mai vùng núi Alps. Đây là một liên hệ hình thức do chính tác giả nêu.

Phần mái và khối hầm có hai quan hệ khác nhau với địa hình. Mái tạo khoảng che phía trên mặt đất; hầm đưa một phần công năng xuống dưới và vào trong đất. Từ bên ngoài, hai thành phần đó cùng tạo nên công trình có hình dáng không giống chuồng gỗ bên cạnh. Sự khác biệt gắn với công đoạn chế biến và bảo quản, không chỉ với việc chọn một vật liệu bề mặt khác.

Kho ủ phô mai.Bộ ảnh: Hisao Suzuki; Jesús Granada

Khách nhìn thấy những gì

Khu đón khách cho phép tiếp cận sản phẩm và một phần quá trình làm ra chúng. Khách có thể nhìn một số phòng ủ và nhận ra những nồi có lớp vỏ đồng. Việc chọn những điểm nhìn này giúp duy trì ranh giới giữa phần tham quan và nơi vận hành. Các tài liệu du lịch của vùng cũng giới thiệu Sennaria như một địa điểm tham quan, mua sản phẩm và tìm hiểu nghề làm phô mai.

Mặt bằng ghi khu bán và thử sản phẩm, sảnh vào và các phòng ủ ở những vị trí riêng. Đường vào công cộng không đồng nhất với mọi tuyến phục vụ sản xuất. Vì vậy, một người đến mua hàng và một người làm việc trong xưởng không sử dụng nhà theo cùng một cách. Những khác biệt ấy là một phần của tổ chức công năng, ngay cả khi các phần cùng nằm dưới một hình khối chung.

Cầu thang trong sảnh.Bộ ảnh: Hisao Suzuki; Jesús Granada

Hai công trình cùng một khu nông nghiệp

Caminada mô tả nhà phô mai theo tính chất khối đặc, đối chiếu với nông trại bằng gỗ ở bên cạnh. Ở Sennaria, phần đất và các phòng vòm tham gia vào cách tạo không gian. Ở nông trại, sân vật nuôi, kho thức ăn và tuyến quan sát tổ chức một chương trình khác. Hai công trình được thiết kế để phục vụ những hoạt động nối tiếp nhau nhưng giữ cấu tạo và hình thức riêng.

Nhà phô mai hoàn thành trong giai đoạn phát triển khu nông nghiệp quanh tu viện. Một số trang du lịch nhắc năm 2009 trong giới thiệu khu vực, còn hồ sơ công trình ghi quá trình 2009–2011; bài viết dùng năm 2011 cho dự án hoàn thành. Các bộ phận được mô tả ở đây là khu đón khách, phòng sản xuất, hầm ủ dạng vòm và mái che bồn sữa, với những mức độ tiếp cận khác nhau dành cho người làm việc và khách.

Ô cửa lấy sáng trên tường gạch.Bộ ảnh: Hisao Suzuki; Jesús Granada
Lối đi giữa những bức tường gạch.Bộ ảnh: Hisao Suzuki; Jesús Granada
Đọc thêm +