Xưởng học trong một khuôn viên giữa phố

Khối xưởng của trường nghệ thuật Sint-Lucas nằm tại trung tâm Ghent, giữa những dãy nhà xây gạch có chiều cao và hình thức khác nhau. Khu đất không phải một ô đất vuông trống hoàn toàn. Mặt bằng có dạng hình thang, các mép tiếp giáp bị giới hạn bởi công trình cũ và quy định xây dựng. Một bộ phận kiến trúc tân Gothic nâng trên cột nằm gần vị trí dành cho nhà mới, tiếp tục tạo thêm điều kiện cho hình dáng và cao độ của khối xưởng.

Các ảnh chụp từ phố cho thấy những dải bê tông mới xuất hiện xen trong chuỗi mặt đứng gạch. Phần nhà không lùi xa thành một công trình độc lập giữa sân rộng. Một cạnh dài tiếp xúc với phố, cạnh còn lại nhìn vào phía trong ô đất. Khối xưởng thuộc chương trình tổ chức lại khuôn viên lớn hơn, có cả những công việc cải tạo nhà sẵn có. Phần được thể hiện rõ ở đây là tòa nhà mới dành cho các hoạt động thực hành nghệ thuật.

Các dải bê tông đặc và kính xếp theo nhiều cao độ.Ảnh: Jesús Granada

Phòng làm việc cần tường đặc và ánh sáng

Chương trình đặt ra đồng thời hai yêu cầu: các xưởng phải nhận ánh sáng từ phía trên, nhưng cũng cần đủ mặt tường đặc để làm việc. Những tấm kính lớn chạy kín toàn bộ mặt đứng không thể thay thế phần tường dùng treo, đặt hoặc gia công tác phẩm. Một xưởng làm nghệ thuật kính còn cần mặt kính nghiêng ra ngoài để có thể thao tác trực tiếp trên đó, theo mô tả của nhóm thiết kế.

Những phòng thực hành vì vậy có mặt cắt và lớp bao che khác nhau. Các vùng thấp có tường bê tông kín, trong khi vùng phía trên nhận ánh sáng qua những dải kính hoặc tấm mờ. Trong ảnh nội thất, bàn làm việc, giá để đồ và các vật liệu thực hành tập trung ở phần sàn bên dưới. Phía trên là những bề mặt rộng ít bị chia thành nhiều cửa nhỏ. Trên các bản vẽ, xưởng không được mô tả như một dãy lớp học thông thường có bàn ghế và cửa sổ lặp lại giống nhau ở mỗi tầng.

Xưởng thực hành cao hai tầng với gác lửng và cửa lấy sáng.Ảnh: Jesús Granada

Ba khối bê tông xếp lệch

Nhóm thiết kế xếp ba khối chữ nhật bằng bê tông lên nhau. Chúng không thẳng hàng hoàn toàn theo một mặt phẳng đứng duy nhất. Các mép khối lùi hoặc nhô ở những vị trí khác nhau để tiếp nhận hình dạng khu đất, phần công trình cũ bên cạnh và yêu cầu lùi tầng ở phía trên. Các khoảng giữa những khối đặc được khép lại bằng vật liệu trong hoặc mờ.

Từ mặt phố, người nhìn nhận ra những dải bê tông ngang và các khe kính nằm giữa chúng. Ở góc nhà, phần tường đặc có thể chạy qua một đoạn dài rồi mới gặp bề mặt lấy sáng. Khối trên không lặp đúng đường biên của khối bên dưới. Trên mặt cắt, những thay đổi ấy tạo chỗ cho ánh sáng từ phía cao đi vào các phòng nằm sâu trong ô đất. Những khối xưởng vẫn thuộc một tòa nhà liên tục, nối bằng hệ thang và các phần phục vụ ở hai đầu.

Cửa kính nghiêng trong một không gian xưởng học.Ảnh: Jesús Granada

Chiều cao khác nhau của các xưởng

Hai xưởng có chiều cao hai tầng, với gác lửng nằm bên trong. Phần xưởng trên cùng có chiều cao một tầng. Cấu trúc này tạo ra những loại không gian làm việc khác nhau trong cùng khối nhà. Trong các phòng cao, người đứng ở sàn chính có thể nhìn lên vùng gác và trần lấy sáng. Khi ở trên gác, tầm nhìn mở qua không gian xưởng thay vì chỉ gặp một hành lang kín.

Các sàn trung gian không chia toàn bộ chiều cao thành những tầng giống nhau. Chúng tạo các vùng làm việc thấp hơn bên cạnh khoảng lớn giữ nguyên chiều cao. Ảnh bên trong cho thấy lan can kim loại, cầu thang và mép sàn nằm trong cùng một phòng rộng. Những đồ dùng của xưởng có kích thước nhỏ hơn rõ rệt so với các bề mặt bê tông và dải kính bao quanh. Các mặt cắt ghi lại vị trí gác lửng, độ cao phòng và những phần lùi ở mái để phân biệt từng tầng thực hành.

Dầm tường bê tông bên trên xưởng thực hành.Ảnh: Jesús Granada

Tường đồng thời là bộ phận kết cấu

Những mặt tường đặc ở phần thấp của mỗi xưởng không chỉ giới hạn phòng. Chúng còn làm việc như các dầm lớn, vượt từ lõi kết cấu ở đầu này sang lõi ở đầu kia. Thuyết minh dự án ghi vai trò ấy trong việc giữ phần giữa xưởng không có các cột đứng chia nhỏ. Kết cấu chịu lực nằm trong chiều cao của những dải bê tông vốn đã cần cho hoạt động làm việc bên trong.

Trên mặt đứng, các dầm tường xuất hiện như những dải đặc. Ở trong nhà, cùng bộ phận đó trở thành mặt nền cho những hoạt động thực hành hoặc phần giới hạn gác. Có chỗ mặt bê tông nằm ngang tầm người, có chỗ nó ở trên cao như một khối lớn chạy qua căn phòng. Các mối nối giữa tường, sàn và lõi thang được thể hiện trên bản vẽ chi tiết. Nhóm kỹ sư Ney & Partners tham gia kết cấu; các khoảng làm việc rộng nằm giữa hệ đỡ ở hai đầu và những lớp bao che nhẹ hơn phía ngoài.

Không gian làm việc dưới trần gạch kính.Ảnh: Jesús Granada

Kính nghiêng và các dải lấy sáng

Một phần mặt kính nghiêng ra phía ngoài xuất hiện trong xưởng. Từ trong nhìn ra, hệ khung không thẳng đứng như một cửa sổ thông thường; mép trên của bề mặt dịch về phía phố hoặc khoảng trống bên ngoài. Dưới ánh sáng trời, những thanh chia kính tạo các hướng nhìn chéo so với những mặt tường bê tông đứng trong phòng. Các công trình gạch lân cận vẫn hiện qua lớp kính ở gần người sử dụng.

Những vùng lấy sáng khác nằm phía trên tường đặc hoặc giữa hai khối xưởng. Chúng không thay thế tất cả các cạnh phòng bằng kính. Ở một số vị trí, ánh sáng đi qua tấm mờ, chỉ còn nhận ra hình và màu ở phía sau. Những dải trong suốt cho phép nhìn rõ ra phố, còn những vùng mờ tạo một bề mặt sáng liên tục. Mặt cắt cho thấy các khoảng lùi ở phần trên mở đường cho ánh sáng vào phòng bên dưới, trong điều kiện hai bên khu đất bị công trình cũ giới hạn.

Mặt đứng xưởng học nhìn từ khoảng phố hẹp.Ảnh: Jesús Granada

Gạch kính, polycarbonate và bê tông

Bộ vật liệu chính gồm bê tông, polycarbonate và gạch kính. Trong một xưởng, trần gạch kính tạo thành một lưới ô nhỏ phía trên vùng làm việc. Ánh sáng xuyên qua các ô này khác với ánh sáng đi qua khung cửa lớn ở mặt đứng. Các bề mặt bê tông giữ nguyên sắc xám và dấu bề mặt, đứng cạnh giá gỗ, thanh thép và đồ dùng riêng của từng hoạt động thực hành.

Ở mặt phố, một số khối nhựa trong có hình dạng không đều được đúc vào bê tông. Chúng để lộ những phần nhìn nhỏ vào hoạt động bên trong, khác với những hàng cửa đều nhau. Các chi tiết ấy được đặt trong một lớp tường đặc, nên bề mặt bê tông vẫn chiếm phần lớn diện tích của dải nhà. Khi nhìn gần, sự khác nhau giữa tường đúc, ô nhựa và các khung kính được nhận ra bằng mép nối, độ trong và hình dạng. Khi nhìn từ xa, chúng hợp thành những dải ngang nằm giữa các nhà phố cũ.

Phần bê tông đặc ở góc nhà và các khe lấy sáng.Ảnh: Jesús Granada

Các phòng xưởng và phần trường sẵn có

Khối xưởng mới nằm trong chương trình khuôn viên có thư viện, văn phòng và những phần nhà được cải tạo. Hồ sơ giới thiệu dự án phân biệt diện tích toàn chương trình với riêng tòa nhà thực hành. Những công việc ấy trải qua giai đoạn 2002–2013; mốc 2013 được dùng cho nhóm công trình được hoàn thiện trong chương trình này, thay vì coi tất cả các phòng cũ và mới đều được xây từ đầu cùng một lúc.

Trong ảnh đường phố, vật liệu mới vẫn đứng sát những cửa sổ gỗ, tường gạch và mái của công trình bên cạnh. Từ bên trong xưởng, các dãy nhà ấy xuất hiện qua những dải kính nghiêng hoặc khe cửa cao. Các không gian cao, gác lửng và bề mặt làm việc tạo thành phần sử dụng riêng cho tòa nhà mới, trong khi hệ lối đi giữ nó liên hệ với trường sẵn có. Mặt bằng, mặt cắt và các ảnh thực hành ghi lại các phần tiếp nối ấy ở những tỷ lệ khác nhau, từ toàn khối xưởng đến vị trí một bàn làm việc cạnh cửa.

Đọc thêm +