Một ngôi nhà trên cao giữa cảnh quan Cretas
SOLO House nằm tại Cretas, tỉnh Teruel, Tây Ban Nha, trong vùng Matarraña. Đây là công trình của Mauricio Pezo và Sofía von Ellrichshausen, thực hiện trong giai đoạn 2009–2013 cho dự án Solo Houses của Christian Bourdais. Khu vực có rừng, vườn nho, vườn ô liu và những dãy núi đá ở phía xa. Từ các khoảng đồi xung quanh nhìn tới, ngôi nhà hiện ra như một dải ngang nhỏ trên phần cao của địa hình, với cây tiếp tục bao quanh chân nhà.
Hình khối được chia thành một phần bệ kín ở dưới và tầng phòng ở mở về nhiều phía ở trên. Phần bệ lùi vào so với mép tầng trên, nên từ một số góc nhìn, những phòng kính có vẻ nhô ra giữa tán cây. Ảnh mặt bên cho thấy sàn và mái tạo hai cạnh ngang gần song song; ở giữa là cột bê tông và các mảng kính. Không có một khối phòng cao hơn đứng riêng ở đầu nhà: các không gian chính cùng nằm trong vành vuông trên cao.
Đường dốc và lối vào dưới hồ bơi
Việc tiếp cận bắt đầu từ một tuyến đi thẳng có độ dốc. Ở cuối đường, các bậc bê tông đưa người vào phần bệ, nơi khối xây kín hơn tầng ở phía trên. Sơ đồ vào nhà chia thành hai phía đi quanh vùng dưới của hồ bơi trung tâm. Hai lối tiếp cận cùng đi vào khoảng có tường bê tông thô, với những ô mở nhỏ đặt gần các cạnh thay vì một cửa kính rộng nhìn thẳng ra ngoài.
Trong khoảng tối ở dưới, một ô kính nằm trong thành bể cho thấy phần nước có màu xanh và những bề mặt sáng bên kia. Đứng tại đây có thể nhìn ánh sáng đi qua nước trước khi lên tới sân ngoài trời. Mặt cắt thể hiện rõ hai cao độ: lối vào ở phía dưới và hồ bơi ở giữa tầng sinh hoạt. Những tường quanh hồ vừa giới hạn phần nước ở trên, vừa nằm cạnh đường đi trong phần bệ. Bên dưới cao độ tiếp cận còn có một tuyến kỹ thuật bao quanh một phòng ít ánh sáng.
Cầu thang đi lên sân ở giữa nhà
Một cầu thang cong nối khoảng vào dưới bệ với tầng sân có hồ bơi. Các mặt bậc bê tông hình quạt xoay quanh một trục, nằm sát thành tường cong. Phía trên là một ô tròn mở lên trời. Trong ảnh nhìn từ chân thang, vùng sáng nằm cao hơn những bề mặt bê tông tối; các mép bậc lần lượt đi từ khoảng hẹp phía dưới ra chỗ mở ở trên. Tường và bậc giữ những vết ván của quá trình thi công.
Đường lên không kết thúc ngay trong phòng khách. Trước hết, nó đưa tới sân nước ở trung tâm, rồi mới liên hệ với những phòng ở vòng ngoài. Mặt bằng tầng trên cho thấy cầu thang nằm ở một góc của sân, sát các phần phụ trợ nhỏ phía sau phòng. Các tuyến đi giữa lối vào, sân và phòng có những đoạn đổi hướng, khác với hướng nhìn thẳng xuyên qua các cửa ở bốn mặt sân. Phần nhà riêng vì thế được tiếp cận qua một không gian ngoài trời nằm giữa công trình.
Sân vuông không mái và mặt nước ở giữa
Sân trung tâm có bốn tường bao và không có mái che. Mỗi phía có một ô mở đặt ở vùng giữa tường, liên hệ với các phòng và hướng nhìn bên ngoài. Hồ bơi chiếm phần lớn nền sân; một dải đi bộ nằm quanh mép nước. Mặt bằng không đặt hồ ở một sân vườn bên cạnh nhà mà đưa nó vào giữa vành phòng, ở cùng cao độ với sinh hoạt chính. Mặt cắt cho thấy đáy bể nằm bên trên vùng vào nhà.
Các bề mặt quanh hồ được hoàn thiện sáng màu và chia thành những mạch nhỏ. Một thang kim loại đi xuống nước đặt sát thành bể. Khi nhìn từ giữa sân, bầu trời nằm trong khung vuông do bốn bức tường tạo nên; ở thấp hơn, các ô mở đưa vào những dải cây và núi ở xa. Mặt nước phản chiếu phần trời và tường, trong khi những mảng bóng trên nền đổi vị trí theo phía có nắng. Các phòng không che kín các ô mở này mà để lại những hướng nhìn qua nhau.
Vành phòng ở và nhịp mười sáu cột
Những không gian sinh hoạt nằm trong một vành vuông bao quanh sân nước. Phía ngoài được chia nhịp bởi mười sáu cột đặt cách đều, nối giữa sàn và mái. Phòng ở tiếp xúc với cả tường sân ở phía trong lẫn cảnh quan ở phía ngoài. Các phần phụ trợ được bố trí về cạnh trong, còn kính lớn và chỗ dùng hằng ngày đi theo chu vi. Trên mặt bằng có thể nhận ra vùng bếp, bàn ăn, nơi ngồi và phòng ngủ trong những đoạn khác nhau của vành này.
Trong ảnh phòng ăn, một bàn gỗ dài đặt dọc theo cửa kính. Dải tủ và một phần tường thấp nằm ở phía đối diện, bên trên có ô mở về sân. Phòng khách có lò sưởi nằm trong tường và những nhóm ghế quay theo các hướng khác nhau. Sàn và trần chạy liên tục dọc các phòng, trong khi những cánh cửa, rèm và bề mặt tường xác định phần nào đang mở hay đóng. Mặt kính không nằm sát ngoài mép bê tông ở mọi vị trí, mà có những đoạn lùi vào dưới mái.
Bốn góc mở và những cánh kính lớn
Bốn góc của tầng sinh hoạt được để thành các khoảng hiên nối giữa những vùng phòng. Các góc không có một phòng kín giống như phần nằm giữa mỗi cạnh. Tại đó, mép sàn, mái và cột tạo một khoảng có thể đi qua, dừng lại hoặc nhìn chéo qua hai phía cảnh quan. Những phòng ở hai bên cùng mở về khoảng góc, thay vì chỉ nối với nhau bằng hành lang chạy dọc tường sân trung tâm.
Hệ kính cao gần hết chiều cao phòng có các cánh có thể mở rộng, để vùng sát ngoài trở thành một khoảng sinh hoạt thông với hiên. Rèm sáng màu được treo bên trong, kéo dọc theo dải kính khi cần. Trong các ảnh chụp cuối ngày, rèm tại những góc mở bay ra ngoài, còn phần trần bê tông vẫn phủ liên tục phía trên. Lan can kim loại mảnh nằm ở mép sàn tại các đoạn hở, giữa những cột đã xác định đường bao vuông của công trình.
Bê tông, gỗ và đồ dùng trong phòng
Phần bệ, cột, sàn và mái đều thể hiện bề mặt bê tông với đường ván cốp pha. Những mảng trần có màu tối hơn khi nằm sâu dưới mái, trong khi mặt cột và cạnh sàn sáng rõ ở phía ngoài. Hệ chịu lực không bị che bằng một lớp mặt dựng khác; đường nối từ bệ lên tầng trên và các phần sàn vươn ra có thể thấy trên mặt cắt cũng như từ những góc nhìn ngang bên ngoài.
Trong phòng, gỗ sáng màu xuất hiện ở lớp bọc tường, tủ và một số đồ nội thất. Bàn, ghế và thảm được đặt theo chiều dài của những dải phòng; thiết bị bếp nằm gần phía sân. Đồ dùng không tạo thêm một hệ vách chia nhỏ giữa kính và tường trong. Các bề mặt bê tông, phần gỗ sơn và lớp rèm có đường tiếp giáp nhìn rõ. Bộ ảnh buổi tối cho thấy những phần phòng sáng đèn nối quanh sân, còn bệ phía dưới chìm vào nền cây và đất tối hơn.
Chương trình lưu trú và nhóm thực hiện
Đơn vị Solo Houses giới thiệu công trình như một nhà nghỉ có hai phòng ngủ, các phòng tắm riêng, bếp, bàn ăn, phòng khách và hồ bơi. Họ liên hệ sân nước giữa nhà với dạng nhà có sân trong ở vùng Địa Trung Hải. Trong hồ sơ thiết kế, Christian Bourdais là người đặt hàng; cấu trúc phòng quanh sân và những góc mở là phần khung cho cách sử dụng lưu trú này. Các phòng có thể cùng tiếp xúc với khoảng ngoài trời nhưng vẫn có lớp kính và rèm riêng.
Mauricio Pezo và Sofía von Ellrichshausen phụ trách kiến trúc, cùng Diogo Porto, Bernhard Maurer, Valeria Farfan, Eleonora Bassi và Ana Freeze. Ferras Prats đảm nhiệm xây dựng; José Pérez phụ trách kết cấu, với Ineco và Pablo Rived tham gia hệ thống kỹ thuật. Bài viết tại Domus của kiến trúc sư Ethel Baraona Pohl ghi lại việc tiếp cận và sử dụng công trình khi nhà hoàn thành năm 2013. Bộ ảnh trong bài này do Pezo von Ellrichshausen thực hiện, từ cảnh quan khu đất đến những phòng và sân nước trên cao.
