Một trường học do hợp tác xã giáo viên tổ chức
Trường San Pelayo tại Ermua được Federico Soriano và Dolores Palacios thiết kế cho một tổ chức giáo dục do các giáo viên cùng tham gia điều hành. Công việc thiết kế bắt đầu năm 2004, và cơ sở mới đón năm học 2007–2008. Địa điểm nằm trên sườn đồi Beti-Ondo, ở ranh giới giữa khu xây dựng đô thị và thung lũng hẹp của vùng Biscay. Nhà trường không nằm trên một nền đất rộng, bằng phẳng và tách biệt khỏi địa hình.
Trong thuyết minh, nhóm kiến trúc sư đặt những không gian liên hệ giữa học sinh vào vị trí quan trọng bên cạnh lớp học. Họ không chỉ tổ chức các phòng học thành một chồng tầng với hành lang làm đường dẫn. Các khoảng đi, nơi gặp nhau, vùng học chung và các tuyến dốc được đưa vào chương trình không gian của trường như những bộ phận có thể sử dụng.
Hai dải phòng và hai dải kết nối
Mặt bằng được tổ chức thành hai dải chính chạy song song. Phía nam là các lớp học, với những cấp học cao hơn ở trên và các giai đoạn đầu ở tầng thấp. Phía bắc là những không gian hỗ trợ dùng chung, gồm phòng thí nghiệm, phòng nghiên cứu và phòng làm việc. Giữa hai phía là hai dải khác, dành cho hành lang, đường dốc, thang và các khoảng liên hệ.
Bốn dải có bề rộng gần nhau, khiến phần kết nối không chỉ là một khe nhỏ chen giữa hai dãy phòng. Những dải này liên tục đổi cao độ theo tổ chức chung của công trình. Trong bản vẽ mặt bằng, đường đi có thể tiếp cận nhiều nhóm phòng, còn mặt cắt cho thấy quan hệ giữa các tầng và những đoạn chuyển tiếp nằm ở giữa.
Những khoảng học ngoài phòng kín
Theo nhóm thiết kế, một số hoạt động như học nhóm hoặc sử dụng máy tính có kết nối mạng không hoàn toàn thuộc về thư viện hay phòng thí nghiệm. Các vùng liên hệ vì vậy được mở rộng để có khả năng tiếp nhận những chương trình không cố định vào một phòng chuyên biệt. Thay vì chỉ nối cửa này với cửa khác, hành lang có các đoạn rộng hơn và quan hệ nhìn qua những phần bên cạnh.
Cách bố trí giữ sự phân biệt giữa lớp học cần một giới hạn cụ thể và các vùng có thể sử dụng theo nhiều cách. Những mặt bằng không xóa bỏ toàn bộ phòng học, mà đặt chúng trong quan hệ với các không gian chung. Thang, dốc và đường đi cùng tham gia hình thành vùng ở giữa hai dãy phòng, nơi các hoạt động gặp nhau trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Mái uốn và khe lấy sáng
Mái của bốn dải không nằm trên một mặt phẳng duy nhất. Các đường mái thay đổi cao độ, tạo khe lấy sáng giữa những phần kề nhau. Ánh sáng có thể đi xuống những vùng nằm bên trong, nơi nếu chỉ dùng cửa sổ mặt ngoài sẽ khó tiếp cận. Các mặt cắt giải thích sự liên hệ giữa phần mái nhấp nhô, tầng phòng và đường đi phía dưới.
Hình học mái cũng hiện ra ở đường bao công trình. Khi nhìn từ phía sườn đồi, nhà trường không chỉ có một cạnh ngang chạy đều suốt chiều dài. Những phần cao thấp tiếp nối tạo nhịp khác nhau giữa các dải. Vùng kết nối bên trong có thể nhận ánh sáng từ trên và qua các khoảng chênh mái, bổ sung cho ánh sáng từ những mặt đứng ngoài của hai dãy phòng chính.
Màu sắc trước nền rừng và đô thị
Trường nằm cạnh những sườn đồi có độ dốc lớn và các mảng cây xanh. Nhóm thiết kế phát triển lớp màu bên ngoài từ những sắc xanh của rừng và thực vật, chuyển chúng thành một mảng vẽ trừu tượng tập thể. Vì vậy mặt đứng có các mảng màu khác nhau, thay vì phủ toàn bộ bằng một sắc đơn. Các ô cửa và đường biên mái vẫn được đọc qua lớp màu ấy.
Ảnh công trình hoàn thành cho thấy mặt đứng vừa có nhịp của cửa sổ và tầng nhà, vừa có những đường màu không trùng hoàn toàn với cách chia phòng. Phần màu không dùng để mô tả một cảnh rừng cụ thể. Nó tạo một bề mặt khác với những dãy nhà thông thường phía đô thị và có liên hệ với các sắc độ trong nền đồi phía sau.
Cấu tạo và mốc sử dụng
Hồ sơ của nhóm mô tả việc thi công theo hướng đơn giản hóa chi tiết, tập trung nguồn lực vào kết cấu và hệ thống kỹ thuật. Các bộ phận được để lộ và những vật liệu được đặt cạnh nhau, thay vì dùng một lớp hoàn thiện để che toàn bộ cấu tạo. Joaquín Antuña tham gia kết cấu; Rafael Úrculo phụ trách hệ thống kỹ thuật. Những lựa chọn này được phát triển trong điều kiện ngân sách của một cơ sở giáo dục.
Thông báo của chính quyền Ermua tháng 9 năm 2007 xác nhận trường mới trên sườn Beti-Ondo được đưa vào phục vụ năm học. Trong công trình hoàn thành, hai dãy phòng, hai dải liên hệ, mái thay đổi cao độ và lớp màu xanh cùng tồn tại. Các bản vẽ và ảnh ngoài nhà ghi lại cách một trường nhiều tầng được tổ chức trên khu đất dốc, với những không gian chung đặt ở giữa các nhóm phòng sử dụng.
