Một sắp đặt cho mùa thiết kế Milan
Stone House là sắp đặt kiến trúc tạm thời do John Pawson thực hiện cùng hãng đá Salvatori tại Milan năm 2010. Công trình nằm trong chương trình Interni Think Tank, tổ chức tại Università degli Studi di Milano trong dịp Fuorisalone. Nó được xây để người xem đi vào và đi qua, không phải một căn nhà ở có phòng ngủ, bếp và những tiện nghi sinh hoạt lâu dài.
Chương trình triển lãm ghép các nhà thiết kế với nhà sản xuất để thực hiện những sắp đặt theo chủ đề. Trong trường hợp này, một nội dung của chương trình là văn hóa thiết kế gắn với sử dụng tài nguyên. Pawson làm việc với một sản phẩm đá tái kết hợp mới của Salvatori và đặt nó trong một hình khối đủ lớn để tạo thành không gian có thể trải nghiệm trực tiếp.
Giữa sân Cortile Settecento
Vị trí được giao là Cortile Settecento, một sân có hành lang cột bao quanh. Stone House là sắp đặt duy nhất trong sân này. Cấu trúc đặt gần giữa khoảng trống, trên tuyến đi chéo đã tồn tại, nên đường di chuyển trong sân dẫn tới chính phần công trình mới.
Người đi trong hành lang nhìn thấy trước hình dáng mái dốc và các mặt đá tối. Khi đến gần, những khe mở trong khối mới xuất hiện rõ hơn. Hình khối tạm thời có kích thước và vật liệu riêng nhưng luôn được nhìn cùng với nền sân, hàng cột và các tầng nhà lịch sử xung quanh. Không gian trưng bày vì thế gồm cả vật thể mới lẫn khoảng sân đang chứa nó.
Hình nhà và hai đường cắt
Hình dáng cơ bản gồm những mặt tường thẳng và mái hai dốc, tạo đường viền quen thuộc của một căn nhà. Bề mặt được giữ liên tục, không thêm hệ cửa sổ dân dụng hay chi tiết trang trí. Tác động rõ nhất vào hình khối là các đường cắt dọc theo đỉnh mái và qua phần giữa cấu trúc.
Các đường cắt mở bên trong ra với bầu trời và điều kiện thời tiết. Người đi qua nhìn thấy chiều dày của những mặt bao quanh tại mép khe. Những khoảng mở cũng làm gián đoạn cảm giác kín của hình nhà: mái và tường vẫn xác định một vùng bên trong, nhưng không biến vùng ấy thành phòng kín tách hoàn toàn khỏi sân.
Đá là lớp bao che trên khung thép
Bề mặt đá dễ khiến hình khối trông như một cấu trúc đặc. Tuy nhiên, hồ sơ dự án mô tả một khung thép được ốp bằng các tấm Lithoverde. Hệ đỡ và lớp hoàn thiện là hai thành phần khác nhau: khung tạo bộ phận chịu lực, còn các tấm đá tạo mặt nhìn thấy ở tường và mái.
Aderma, đơn vị tham gia phần kết cấu đỡ, lưu hồ sơ công trình trong nhóm dự án liên quan đến liên kết và lớp ốp. Việc phân biệt khung với đá đặc biệt có ý nghĩa khi mô tả một sắp đặt tháo lắp trong sân lịch sử. Bài viết không coi những mặt đá đó là tường xây chịu lực hoặc kết cấu đá nguyên khối, vì tư liệu được cung cấp không mô tả chúng như vậy.
Vật liệu Lithoverde
Lithoverde sử dụng các mảnh đá thừa từ quá trình gia công, ghép lại bằng một tỷ lệ nhỏ chất kết dính. Hồ sơ sản phẩm của Salvatori nêu thành phần gồm khoảng 99% đá và 1% nhựa tự nhiên. Những mảnh nhỏ tạo thành hoa văn và nhịp bề mặt riêng, khác với vân của một tấm được xẻ trực tiếp từ khối đá lớn.
Tại Stone House, vật liệu này được đưa lên những mặt phẳng lớn và các mặt mái nghiêng. Kích thước của cấu trúc cho phép người xem ở sát, đi bên dưới hoặc nhìn từ hành lang đối diện. Thông tin về tỷ lệ tái sử dụng là mô tả do nhà sản xuất công bố; bản thân việc sử dụng vật liệu không cung cấp một đánh giá đầy đủ về tác động môi trường của toàn bộ sắp đặt.
Ánh sáng ban ngày và ban đêm
Ban ngày, các khe trên mái và phần giữa khối nhà đưa ánh sáng vào bên trong. Vùng sáng thay đổi theo vị trí mặt trời trong khi các bề mặt đá còn lại tạo bóng. Bởi các khe thông trực tiếp ra ngoài, sự thay đổi của trời cũng tham gia vào điều kiện sáng của không gian trong cấu trúc.
Ban đêm, hệ đèn tích hợp làm những đường mở hiện lên thành các dải sáng. Cùng một khe hở vì thế có hai cách được nhìn thấy: ban ngày là nơi ánh sáng từ sân đi vào, còn khi tối là đường sáng nằm trong hình khối. Các băng ghế dùng cùng vật liệu được đặt ở hành lang cột, bổ sung chỗ ngồi để nhìn toàn bộ bố cục trong sân.
Sắp đặt năm 2010 và vật phẩm về sau
Năm 2021, Pawson giới thiệu một vật phẩm Stone House thuộc dự án The Village của Salvatori. Món này được chế tác từ một khối Pietra d’Avola và lấy hình thức từ sắp đặt năm 2010. Đó là một sản phẩm có kích thước nhỏ, khác với công trình tạm thời ở Milan mà người xem từng có thể đi vào.
Hai dự án có chung đường viền mái dốc nhưng khác hệ chế tạo và cách sử dụng. Sắp đặt năm 2010 dùng khung cùng các tấm ốp trong một khoảng sân, còn vật phẩm về sau là một khối đá nhỏ. Khi xem hình hoặc tên gọi, mốc năm và địa điểm giúp phân biệt chúng; bài này mô tả phiên bản kiến trúc tạm thời tại Cortile Settecento.
