Một trung tâm văn hóa cạnh Barranco de Santos

TEA, Tenerife Espacio de las Artes nằm tại Santa Cruz de Tenerife, trên quần đảo Canarias của Tây Ban Nha. Công trình do Herzog & de Meuron thực hiện cùng kiến trúc sư địa phương Virgilio Gutiérrez Herreros, hoàn thành năm 2008. Khu đất ở cạnh Barranco de Santos, gần bệnh viện dân sự cũ đã được chuyển thành bảo tàng. Một phía liên quan tới khu phố cũ và cầu General Serrador, phía khác nằm dọc lòng khe có cao độ thấp hơn. Những chênh lệch này xuất hiện ngay trong tuyến đường đi qua trung tâm.

Chương trình tập hợp bảo tàng nghệ thuật, không gian nhiếp ảnh, thư viện và các phần phục vụ công chúng. Từ xa, các phần ấy nằm dưới một đường mái tương đối liên tục. Mặt bê tông được mở bằng nhiều ô nhỏ có hình dạng khác nhau, xen với những mảng kính lớn ở phía thư viện. Trong ảnh nhìn từ đường cạnh khe, khối nhà kéo dài theo khu đất và nằm thấp hơn một số công trình của phố cũ ở phía sau.

Đường dốc công cộng chạy cạnh kính thư viện dưới mép mái.Ảnh: Hisao Suzuki

Đường dốc và quảng trường hình tam giác

Một đường công cộng cắt chéo qua tổ hợp, nối phía trên gần cầu General Serrador với vùng thấp cạnh Barranco de Santos. Khi đi vào giữa khối nhà, đường mở rộng thành quảng trường tam giác có một phần mái che. Bản mặt bằng ghi lối tiếp cận từ nhiều hướng, các cạnh chéo và những vị trí mà đường ngoài trời đi sát không gian bên trong. Tuyến này không chỉ nối một cổng ngoài với quầy vé; nó tiếp tục qua công trình như một đoạn đường đô thị.

Trong ảnh ban ngày, lan can chạy theo dốc, bên cạnh là mặt kính cao của thư viện và trần bê tông nhô phía trên. Cây có sẵn nằm gần một số khoảng mở của quảng trường. Từ một đầu nhìn vào, các cạnh mái và nền không song song với mép ảnh mà hội tụ về khoảng giữa. Phần đất dốc, mái thấp và kính cùng xác định đường đi. Thuyết minh của nhóm thiết kế còn ghi quảng trường có thể dùng cho các hoạt động ngoài trời, kể cả chiếu phim vào ban đêm.

Quảng trường có mái nhìn qua mặt kính vào thư viện.Ảnh: Hisao Suzuki

Các chương trình chung một hệ mái

Trong quá trình thiết kế, nhóm kiến trúc sư nghiên cứu cách tập hợp các chức năng quanh sân. Họ ghi rõ việc chuyển từ những cánh riêng sang nhiều hoạt động nằm dưới một cấu trúc mái liên tục. Trên mặt bằng, các vùng triển lãm, thư viện, hội trường, hành chính và dịch vụ được chia bởi tường, sân và tuyến tiếp cận. Hình mái chung không làm chúng thành một phòng lớn; mỗi phần vẫn có giới hạn và điều kiện ánh sáng riêng.

Mặt cắt qua quảng trường và hội trường thể hiện các lớp không gian trên nhiều cao độ. Có nơi mặt mái phủ lên đường công cộng, có nơi một sân dài mở thẳng lên trời. Các phòng nằm dưới hoặc bên cạnh tuyến dốc nhưng không lặp lại hoàn toàn độ nghiêng của nó. Trong ảnh, người đi trên dốc có thể nhìn vào thư viện qua kính, đồng thời vẫn ở ngoài phạm vi phòng đọc. Sự phân chia chương trình vì vậy được nhận ra qua cả chênh cốt, vách kính và những khoảng rỗng giữa các khối sử dụng.

Khoảng quảng trường mở trời giữa các cạnh mái chéo.Ảnh: Duccio Malagamba

Sân dài giữa những phần nhà

Các sân có hình kéo dài nằm trong tổ hợp. Chúng đưa ánh sáng và hướng nhìn tới các phòng bên cạnh, đồng thời tạo những mốc để nhận biết vị trí trong công trình. Một sân nằm giữa vùng văn phòng và các phòng bảo tàng được trồng cây của đảo. Trong mặt cắt qua thư viện, khoảng sân xuất hiện giữa các phần sàn, với kính ở một phía và tường bê tông phía còn lại. Nền sân cũng có chỗ được chia thành những bậc dài.

Ảnh nhìn dọc sân cho thấy tường đá hoặc bề mặt tối ở một bên, mặt kính thư viện ở bên kia. Các bậc đặt gần kính đi lên theo chiều dài, trong khi người trong thư viện ngồi ở mức sàn kế cận. Phía trên, một khoảng trời hẹp kéo tới đầu sân. Những sân này được nhóm thiết kế liên hệ với loại hình của bệnh viện cũ bên cạnh. Quan hệ đó thuộc lời giải thích của họ; các ảnh và bản vẽ cho thấy cụ thể các khoảng mở được giữ lại trong hệ mái chung.

Sân dài có các bậc cạnh mặt kính thư viện.Ảnh: Hisao Suzuki

Thư viện nhìn qua những mặt kính lớn

Phòng đọc thư viện có các vùng ở hai phía tuyến công cộng. Những mặt kính cao cho phép người bên ngoài nhìn vào bàn, giá sách và đèn; người bên trong nhìn ngược ra sân hoặc quảng trường. Trong ảnh, trần và một số tường có sắc tối, còn bàn làm việc, sàn và ánh sáng từ trên tạo các vùng sáng hơn. Những đèn treo xuất hiện với dây dài từ trần, theo nhịp của bàn và các khoảng đọc phía dưới.

Tại một số vị trí, kính chạy cao qua nhiều lớp không gian, để lộ tuyến đi và phần lan can ở trên. Từ trong phòng, các ô lấy sáng trên mái cùng mặt kính bên cung cấp những hướng sáng khác nhau. Mặt cắt qua thư viện và khu đọc trẻ em ghi các mức sàn, phần mái và sân cạnh đó. Không thể gộp mọi khu đọc thành một sảnh có chiều cao duy nhất: các ảnh cho thấy những vùng cao, vùng thấp dưới sàn nhô và các khoảng mở nối qua chiều cao công trình.

Phòng đọc và hệ đèn treo bên dưới khoảng mái lấy sáng.Ảnh: Hisao Suzuki

Sảnh bảo tàng và thang nối các tầng

Sảnh bảo tàng tiếp nối quảng trường, tập hợp quầy vé, cửa hàng và khu cà phê. Sau vùng vé là một cầu thang uốn rộng nối các mức trưng bày bên trên và bên dưới. Trong ảnh sảnh, đường lan can cong đi qua một khoảng cao, đối diện với mặt kính nhìn sang phòng đọc. Các bề mặt bê tông và sàn sáng được nhận ra qua ánh sáng từ cửa phía cuối, trong khi phần dưới sàn nhô tạo những vùng tối hơn.

Mặt cắt qua thang cho thấy vị trí đường dốc công cộng, phòng triển lãm và lối vào bảo tàng trên các mức khác nhau. Người đi thang có thể nhìn trở lại sảnh qua khoảng mở ở giữa. Các ảnh chụp từ cao độ trung gian ghi một bên là người đi trên lối vào, bên kia là thư viện sau kính. Thang không được đặt trong một buồng kín tách hoàn toàn khỏi các chương trình khác; hình cong và khoảng rỗng của nó hiện rõ trong không gian nối giữa các tầng.

Cầu thang cong trong sảnh bảo tàng.Ảnh: Hisao Suzuki

Phòng triển lãm và ánh sáng từ mái

Các phòng bảo tàng ở mức trên có nhiều kích thước và lấy sáng từ mái, phục vụ việc trưng bày bộ sưu tập Óscar Domínguez. Mức dưới có mặt bằng lớn có thể chia cho các triển lãm tạm thời. Các phòng của trung tâm nhiếp ảnh nhỏ hơn, cũng ở phần thấp, có thể nối với vùng triển lãm tạm thời. Đây là sự phân bố chương trình được nhóm thiết kế ghi rõ, khác với phòng đọc mở ở phía mặt kính lớn.

Ảnh phòng triển lãm cho thấy tường treo tranh sáng, một số mảng bê tông có ô mở nhỏ và những dải lấy sáng bên trên. Các thiết bị và đường kỹ thuật được bố trí gần trần. Sàn rộng không bị lấp bởi một hệ cột dày đặc trong những góc chụp này. Hồ sơ ghi chiều cao các phòng trưng bày xấp xỉ sáu mét hoặc hơn. Thông tin về kích thước đi cùng bản vẽ mặt cắt; ảnh chỉ cho thấy một số cấu hình trưng bày vào thời điểm chụp, không phải mọi cách chia phòng có thể thực hiện.

Phòng triển lãm có dải lấy sáng mái và tường mở ô nhỏ.Ảnh: Hisao Suzuki

Các ô nhỏ trên mặt bê tông

Bề mặt bê tông của TEA có nhiều ô nhỏ dạng chữ nhật hoặc những hình ghép vuông góc. Hồ sơ chi tiết phân biệt các nhóm chữ T, L, S và U, cùng những ô biến đổi về phía trong. Một danh mục giới hạn gồm ba mươi ba phần tử được ghi lại để kết hợp lặp trên mặt đứng. Vì vậy, hình ảnh nhiều lỗ nhìn có vẻ phân tán vẫn liên quan tới một bộ phần tử được xác định trong quá trình thiết kế.

Trong ảnh phòng đọc, các ô này xuất hiện trên tường tối sau dãy bàn; trong phòng triển lãm, chúng tạo những vệt sáng trên một mảng tường khác. Từ ngoài đường, người nhìn nhận ra các chấm và cụm ô trên khối bê tông dài cạnh khe. Những mặt kính lớn, sân trời và ô nhỏ không có cùng vai trò hay kích thước. Chúng cùng xuất hiện trong một tổ hợp có đường đi công cộng, thư viện và bảo tàng, với từng kiểu mở gắn với vị trí cụ thể của phòng và mặt đứng.

Đọc thêm +