Vị trí giữa ruộng bậc thang và biển

Teshima Art Museum nằm tại khu Karato trên đảo Teshima, tỉnh Kagawa, nhìn ra biển nội địa Seto. Bảo tàng mở cửa năm 2010. Office of Ryue Nishizawa thiết kế kiến trúc và cảnh quan; nghệ sĩ Rei Naito thực hiện Matrix, tác phẩm được trưng bày thường xuyên trong không gian chính. Công trình nằm trên sườn đồi có ruộng bậc thang. Một phần ruộng từng bị bỏ không được khôi phục với sự tham gia của người dân địa phương.

Trong bài giảng năm 2022, Nishizawa cho biết tại vị trí xây dựng trước đây có hồ dùng lấy nước cho nông nghiệp. Khi số người tiếp tục canh tác giảm, hồ cũng ít được sử dụng. Dự án được đặt vào khu đất này, với địa hình đồi ở bên cạnh và những đường cong của ruộng, sườn dốc xung quanh. Ông giải thích rằng đường bao tự do cho phép hình khối đi theo địa hình thay vì tổ chức mọi cạnh theo những tuyến thẳng.

Các ruộng bậc thang, khu dân cư và biển quanh địa điểm xây dựng.Ảnh: Hisao Suzuki

Đường bao và mặt bằng một phòng

Không gian trưng bày chính có chiều ngang khoảng 40 m và chiều dài khoảng 60 m. Toàn bộ mặt bằng nằm trong một đường cong khép kín, không chia thành chuỗi phòng bằng vách ngăn. Một phần đường bao kéo ra thành lối vào nhỏ. Hai khoảng mở trên vỏ nằm ở những vị trí khác nhau trong mặt bằng, có kích thước và hướng đặt không giống nhau.

Trong thuyết minh, Nishizawa mô tả hình giọt nước là điểm xuất phát của đường cong này. Ý định của ông là tạo một không gian có thể cùng tồn tại với tác phẩm của Naito và địa hình đảo. Mặt bằng vẫn giữ một vùng sàn liên tục giữa hai ô mở. Ở gần mép, vỏ hạ thấp để tiếp cận mặt đất; ở giữa, vỏ nâng cao hơn. Đường cao độ của mặt dưới mái được vẽ thành nhiều vòng cong, thay đổi theo vị trí chứ không tạo một hình cầu đối xứng.

Cửa vào thấp ở mép vỏ bê tông.Ảnh: Hisao Suzuki

Vỏ bê tông thấp và khoảng sàn không cột

Vỏ bê tông che một khoảng rộng không có cột bên trong. Những mặt cắt dọc qua các vị trí khác nhau thể hiện độ cong thay đổi của mái: có đoạn lên cao rồi hạ dần, có đoạn bị cắt bởi ô mở. Mép ngoài của vỏ trở về gần mặt đất, bao quanh sàn trưng bày. Kết cấu không được chia thành những gian với cột và dầm lộ trong phòng.

Nishizawa giải thích trong bài giảng năm 2013 rằng ông muốn giữ trần thấp vì tác phẩm của Naito diễn ra chủ yếu trên sàn. Ông cũng liên hệ chiều cao thấp với địa hình trải theo phương ngang quanh công trình. Phần tính toán kết cấu do Sasaki Structural Consultants thực hiện, với Mutsuro Sasaki, Hirotoshi Komatsu và Hideaki Hamada. Các bản vẽ triển khai xác định nhiều cao độ trên mặt vỏ, đồng thời thể hiện lớp sàn và phần móng bên dưới như những bộ phận riêng của công trình.

Vỏ bê tông thấp và khoảng mở trên mái nhìn từ bên ngoài.Ảnh: Hisao Suzuki

Hai ô mở không lắp kính

Hai ô mở lớn trên vỏ bê tông để trực tiếp ánh sáng, không khí và mưa vào bên trong. Chúng không được lắp kính. Từ các vị trí khác nhau trên sàn, một ô có thể hiện thành khoảng rộng hướng lên trời, còn ô kia nằm thấp hơn trong tầm nhìn. Mặt cắt qua vỏ và mặt bằng xác định vị trí các miệng mở ở những phần mái có độ dốc khác nhau.

Nishizawa cho biết các lỗ này cũng được dùng khi lấy đất khuôn ra ngoài trong quá trình xây dựng. Sau đó chúng được giữ mở trong công trình hoàn thành. Các sơ đồ nắng mô tả nhiều vị trí ánh sáng trên sàn và mặt trong vỏ theo đường đi của mặt trời. Không gian vì vậy có vùng nhận nắng trực tiếp và vùng nằm dưới phần mái đặc. Khi trời mưa, nước từ ngoài đi qua hai ô mở vào cùng không gian với tác phẩm nước của Naito.

Bầu trời và cây xanh nhìn qua các ô mở của mái.Ảnh: Hisao Suzuki

Matrix và nước trên mặt sàn

Matrix là tác phẩm của Rei Naito, hoàn thành năm 2010 cho bảo tàng. Nước xuất hiện tại nhiều điểm trên mặt sàn rồi chuyển động qua bề mặt. Một ghi chép của Benesse về buổi xem đầu ngày năm 2019 mô tả các giọt trồi lên từ những lỗ nhỏ, nhập lại thành giọt lớn hơn và tiếp tục chảy. Nguồn nước sử dụng cho tác phẩm đến từ giếng trong khuôn viên.

Ghi chép này phân biệt trạng thái ban đầu của sàn, trước lúc nước bắt đầu xuất hiện, với quá trình nước chuyển động từ buổi sáng đến đầu buổi tối. Vào ngày được ghi lại, mưa đi qua các ô mở và hòa với nước trên sàn. Tác phẩm không nằm trên một bệ trưng bày tách khỏi căn phòng: phần hoạt động của nước diễn ra ngay trên mặt sàn mà vỏ bê tông bao quanh. Kiến trúc và tác phẩm có tác giả riêng, nhưng được thiết kế cho cùng một không gian thường xuyên.

Khoảng sàn liên tục và hai ô mở trên vỏ bê tông.Ảnh: Hisao Suzuki

Khuôn đất cho mặt vỏ cong

Vỏ bê tông được thi công bằng phương pháp dùng đất làm khuôn. Shinkenchiku ghi nhận phương pháp này trong hồ sơ công trình. Trong bài giảng năm 2013, Nishizawa kể rằng ông đã trao đổi với Ikumi Toyoda của Kajima về cách thi công mặt cong ba chiều. Phương án ván khuôn ván ép được thay bằng một khối đất tạo hình tại chỗ.

Đất đào trong quá trình làm móng được sử dụng để đắp thành khối mang hình dạng mặt trong của vỏ. Kết cấu mái thấp cho phép tổ chức khuôn theo cách này. Sau khi bê tông được đổ và đạt điều kiện tháo khuôn, đất được lấy ra qua các lỗ mở, để lộ khoảng rỗng bên trong. Những ảnh ghi lại quá trình thi công thể hiện khối đất, lớp cốt thép và giai đoạn lấy đất khỏi phần đã được phủ bê tông. Không gian trưng bày hoàn thành nằm ở vị trí trước đó do khuôn đất chiếm chỗ.

Đợt đổ bê tông tháng 3 năm 2010

Theo ghi chép xây dựng do Benesse công bố, vỏ có bề dày khoảng 25 cm. Yêu cầu không tạo mạch ngừng dẫn đến việc đổ phần bê tông mái trong một đợt liên tục. Công việc bắt đầu sáng ngày 11 tháng 3 năm 2010 và kéo dài đến khoảng trưa ngày 12. Hơn 150 công nhân được bố trí để luân phiên làm việc và nghỉ trong suốt đợt thi công.

Khối lượng bê tông cho mái khoảng 600 m³. Hai xe bơm đưa bê tông vào với tốc độ dự kiến khoảng 20–30 m³ mỗi giờ. Thợ hoàn thiện xử lý thủ công bề mặt ở những vùng đã đổ xong, trong khi việc đổ tiếp tục tại vùng khác. Ghi chép còn nhắc tới việc giữ bề mặt khỏi dấu do lá rơi. Phần mái được hoàn thiện qua ca đêm và sang ngày hôm sau; các ảnh thi công ghi lại cả quá trình bơm lẫn việc làm phẳng mặt ngoài.

Đường dạo, cây trồng và khối phụ trợ

Đường dạo ngoài trời nối các phần của khuôn viên và dẫn tới lối vào không gian nghệ thuật. Nó đi qua vùng cây, nhìn ra ruộng bậc thang và biển. Theo Benesse, các loài được dùng trong phần trồng cây là cây cỏ mọc tại Teshima. Lối vào của không gian chính là một đoạn vòm thấp kéo từ vỏ ra ngoài, nối với đường đi trên khu đất.

Quán cà phê và cửa hàng nằm ở khối phụ trợ cạnh bảo tàng, cũng do Nishizawa thiết kế. Không gian này có vỏ cong, một ô lấy sáng trên cao, quầy phục vụ và chỗ ngồi. Nó tách khỏi phòng chứa Matrix. Trong đội ngũ dự án, Yusuke Ohi, Taeko Nakatsubo và Ippei Takahashi tham gia thiết kế kiến trúc; Kajima được ghi ở bộ môn cơ điện và cũng tham gia thi công. Thiết kế cảnh quan thuộc Office of Ryue Nishizawa, cùng đơn vị thực hiện kiến trúc của các khối nhà trong khuôn viên.

Lối đi qua cây xanh quanh công trình.Ảnh: Hisao Suzuki
Không gian cửa hàng và quán cà phê trong khối phụ trợ.Ảnh: Hisao Suzuki
Đọc thêm +