Một công viên trên đảo nhân tạo
Grin Grin nằm trong công viên trung tâm của Island City, một khu đất lấn biển ở vịnh Hakata, Fukuoka. Quá trình tạo đảo bắt đầu từ năm 1994. Khác với những địa hình tự nhiên có thung lũng và sườn dốc, phần đất mới có bề mặt tương đối phẳng, còn các tường giữ đất ven đảo làm gián đoạn sự tiếp xúc trực tiếp với nước biển. Trong quy hoạch, công viên trung tâm và một dải cây xanh dài được đặt vào giữa khu đô thị mới.
Phương án của Toyo Ito được chọn qua cuộc thi năm 2002 và hoàn thành năm 2005. Công trình không có hình thức một nhà kính đơn lẻ đặt trên bãi cỏ. Ba khối thấp nối tiếp quanh một vùng nước, với những mái nhô lên rồi hạ xuống gần mặt đất. Nhìn từ bờ đối diện, đường mái, cây trồng và mặt nước chồng thành nhiều lớp ngang. Một số phần mái hiện rõ, những phần khác gần như nằm sau thảm cây.
Ba chương trình dưới một địa hình mới
Khu học tập và trải nghiệm thực vật gồm ba không gian chính, mỗi phần khoảng một nghìn mét vuông. Khối phía bắc là nơi sử dụng tự do, có khoảng trống rộng giữa cây xanh. Khối giữa dành cho thực vật cận nhiệt đới. Khối phía nam phục vụ các hoạt động liên quan đến cây, hoa và những buổi thực hành. Chúng có các yêu cầu sử dụng khác nhau nhưng cùng hiện diện trong một hệ đường cong liên tục.
Mặt bằng cho thấy các không gian không phải ba hình chữ nhật ghép cạnh. Đường bao lúc mở rộng, lúc thắt lại, tạo những chỗ tiếp cận khác nhau giữa phòng, sân và đường dạo. Các phần văn phòng, phục vụ và hoạt động nhóm được phân bố theo từng khối. Trong ảnh nội thất, bàn ghế và lối đi nằm giữa những cụm cây; các khoảng trống dành cho người sử dụng vẫn được giữ trong không gian trồng thực vật, thay vì tách thành một hành lang bên ngoài nhà kính.
Mái xanh có thể đi lại
Mái không chỉ che các phòng bên dưới. Một hệ đường dạo chạy theo độ cao của nó, đưa người đi từ mặt đất lên những vị trí nhìn qua công viên. Các lan can mảnh đánh dấu tuyến đi trên bề mặt phủ cây. Ở một số đoạn, đường đi tách khỏi thảm thực vật; ở những đoạn khác, nó bám sát mép mái hoặc đi cạnh một khoảng mở xuống bên trong.
Từ trên cao, ba khối có thể được nhận ra như các vòng cong không đều. Cây trên mái làm mềm ranh giới giữa công trình và phần đất được tạo hình chung quanh. Tuy vậy, các lớp cấu tạo vẫn hiện rõ ở mép: bề mặt bê tông phía dưới, dải trồng cây phía trên và khung kính nằm trong những chỗ mái nâng lên. Đường dạo không xóa đi sự khác biệt giữa trong và ngoài; nó đưa thêm một tầng sử dụng ngoài trời lên phía trên những không gian kín.
Vỏ bê tông và quá trình xác định hình dạng
Toyo Ito làm việc với Sasaki Structural Consultants để phát triển mái dạng vỏ. Hình cong ban đầu được phân tích bằng máy tính và điều chỉnh nhiều lần theo ứng suất, độ vặn và biến dạng. Trong thuyết minh của nhóm thiết kế, hình thức cuối cùng là kết quả trao đổi liên tục giữa ý tưởng không gian với phương án chịu lực, chứ không phải một bề mặt tùy ý được giữ nguyên rồi mới bổ sung kết cấu.
Vỏ bê tông cốt thép có bề dày khoảng bốn trăm milimét. Ở những phần mái hạ thấp, mép bê tông gần với cao độ đường dạo; tại những phần nâng cao, bên dưới xuất hiện các khoảng mở lớn. Nhìn từ trong nhà, trần là một mặt liên tục uốn lên xuống, không phải hệ dầm chạy thành từng ô vuông. Những cửa kính nằm dưới mép cong cho thấy sự thay đổi cao độ của mái ngay tại ranh giới với sân vườn.
Ánh sáng trong các không gian thực vật
Các khoảng kính trên mái đưa ánh sáng xuống vùng cây trồng. Trong ảnh chụp nội thất, khung mái kính tạo những dải nhỏ lặp lại trên nền trắng của vỏ bê tông. Hai hệ bề mặt có tính chất khác nhau: bê tông tạo phần trần đặc, còn kính mở ra bầu trời. Tùy góc nhìn, người đứng bên dưới thấy một khoảng sáng rộng hoặc chỉ thấy một khe sáng kéo dài theo đường cong.
Tại những chỗ tiếp giáp mặt đất, các bức kính đứng nối không gian trồng cây với cảnh quan bên ngoài. Cây trong nhà, cây trên mái và những bụi thấp ngoài công viên cùng xuất hiện trong một khung nhìn, nhưng được phân chia bằng kính, đường đi và mép đất. Các tấm ảnh cũng ghi lại nhiều mức độ che phủ của cây. Vì vậy, hình ảnh mái xanh ở từng thời điểm gắn với quá trình sinh trưởng và chăm sóc, không phải một lớp hoàn thiện bất biến.
Những tuyến đi quanh mặt nước
Vùng nước đặt giữa công viên tạo một khoảng nhìn rộng trước các khối Grin Grin. Người đi trên bờ có thể quan sát những phần mái được nâng lên, trong khi người trên đường dạo mái nhìn qua hồ tới các khu khác. Các tuyến đi dưới thấp, lối lên mái và đường trong nhà tạo những hành trình ở nhiều cao độ, cùng đi qua một địa hình nhân tạo đã được trồng cây.
Ở phía ngoài, bãi cỏ chạy tới gần những chỗ vỏ bê tông hạ xuống. Phía khác, một đoạn kính đứng cao hơn để đón người vào không gian bên trong. Sự thay đổi này diễn ra quanh từng khối, nên công trình không có một mặt trước giống nhau trên toàn bộ chu vi. Trong hồ sơ vận hành của công viên, ba nhóm không gian vẫn được phân biệt theo chương trình; các đường đi và bề mặt mái nối chúng thành một phần liên tục của công viên Island City.
