Nhà ở cạnh cơ sở sản xuất

Công trình được xây cho những nhân viên của SUS làm việc tại nhà máy Fukushima nhưng có gia đình hoặc nơi cư trú chính ở địa phương khác. SUS là doanh nghiệp sản xuất thiết bị phục vụ tự động hóa nhà máy và phát triển các hệ cấu kiện nhôm. Khu nhà ở tại Sukagawa vì thế đồng thời nằm trong quá trình hợp tác giữa một nhà sản xuất vật liệu với văn phòng Toyo Ito.

Công trình hoàn thành năm 2005 trên khu đất có cây xanh và địa hình thoải. Thay vì tạo một dãy phòng trên nền cao bằng phẳng, phương án trải thấp theo mặt đất. Nhìn từ đường vào, các đoạn tường bạc uốn nhẹ nối tiếp nhau; những khoảng kính và sân nhỏ xuất hiện xen giữa. Mái gần như nằm ngang ở tầm thấp, để cây và đường chân trời phía sau vẫn hiện rõ trên nền công trình một tầng.

Dải nhà một tầng giữa khu đất có cây và địa hình thoải.Ảnh: Hisao Suzuki

Các phòng không ghép thành dãy kín

Chín phòng ở được sắp xếp cùng những khoảng chung dành cho trò chuyện, đọc sách hoặc uống trà. Phần chung không chỉ tập trung ở một đầu dãy. Nó được đưa vào giữa các nhóm phòng, tạo những đoạn chuyển tiếp có thể nhìn ra ngoài. Mô hình mặt bằng thể hiện một tập hợp khoang rộng hẹp khác nhau, với những mảng tường cong làm ranh giới giữa các phòng và khoảng trống.

Theo thông tin do SUS công bố khi hoàn thành, các phòng riêng được bố trí tránh tiếp giáp trực tiếp với nhau qua một tấm nhôm. Khoảng sân ở hướng bắc–nam và vùng sinh hoạt chung ở hướng đông–tây tham gia phân cách những chỗ ở. Đây là một điều chỉnh gắn với vấn đề tiếng ồn trong nhà ở sử dụng cấu kiện nhẹ. Hệ phòng và sân vì vậy không thể đọc như một hành lang giữa hai hàng buồng có chiều sâu đồng đều.

Tường nhôm và các khoảng mở nhìn từ khu sân trước.Ảnh: Hisao Suzuki

Mười lăm bức tường nhôm

Hệ chịu lực chính gồm mười lăm bức tường cong được tạo từ nhôm đùn. Những đoạn tấm được tổ hợp theo hai bán kính cong, thay vì dùng một loại khuôn khác cho mọi vị trí. Trên mặt đứng, các đường nối nhỏ chạy theo chiều đứng; ánh sáng thay đổi trên bề mặt bạc làm những đoạn cong có sắc độ khác nhau. Các bức tường đồng thời xác định không gian và tham gia chịu lực cho công trình.

Mái cũng được làm từ nhôm đùn có gân và đặt trên các tường. Trong thuyết minh thiết kế, độ cong của tường được gắn với khả năng tiếp nhận lực ngang. Cách tổ hợp này khác với một khung cột độc lập rồi treo vách bao quanh. Chính hình dạng và liên kết của những mặt tường là bộ phận của kết cấu, nên việc mở cửa và nối mái gắn trực tiếp với cách các tấm nhôm được chế tạo, đưa đến và lắp tại công trường.

Nhà ở SUS và dãy núi phía sau khu đất.Ảnh: Hisao Suzuki

Từ độ chính xác của nhà máy tới nền móng

Một vấn đề được nhóm thiết kế ghi lại là quan hệ giữa cấu kiện nhôm được gia công chính xác và bu-lông neo tại công trường. Kích thước hình học của tấm không tự giải quyết sai khác trong thi công nền móng. Ở công trình này, nhóm dùng liên kết hàn giữa các bản đế để nối bộ phận phía đáy tấm với phần đế của hệ tường. Đây là một trong những chi tiết được nghiên cứu trong quá trình phát triển phương án nhôm.

Những tấm ảnh chụp sát bên ngoài cho thấy mép mái mảnh chạy liên tục qua các đoạn tường. Tường cong không phủ lên một hình hộp bên trong mà trở thành đường bao thực tế của phòng và sân. Ở chỗ có cửa kính, khung cửa được đặt giữa hai bề mặt bạc, tạo một khoảng mở phẳng bên cạnh đường cong. Sự khác nhau giữa cấu kiện công nghiệp và các vị trí tiếp xúc với nền đất xuất hiện rõ tại chân tường và ngưỡng cửa.

Mặt sàn gỗ và khoảng kính nhìn ra một sân nhỏ.Ảnh: Hisao Suzuki

Gỗ, vải và những phần tiếp xúc hằng ngày

Nội thất không được hoàn thiện bằng nhôm trên mọi bề mặt. Sàn gỗ, lớp ván ở phòng riêng, khung cửa gỗ và vải ở khu tủ tạo những phần tiếp xúc khác với lớp bạc bên ngoài. Trong ảnh phòng ở, vân gỗ và mặt sàn màu ấm nằm dưới trần sáng; cửa kính lớn nhìn tới cây hoặc một khoảng sân hẹp. Bề mặt kim loại của hệ kết cấu vẫn có thể nhận ra ở những chỗ chuyển tiếp.

Các phòng riêng có lớp cách nhiệt bên trong. Tại vùng chung, nhôm được để lộ theo một cách khác và hệ sưởi bức xạ được đưa vào sử dụng. Hồ sơ của SUS nhấn mạnh sự phối hợp giữa kim loại, gỗ và vải, trong khi thuyết minh kiến trúc đặt trọng tâm vào điều kiện ở, thay cho việc chỉ thử nghiệm một loại vật liệu. Các chi tiết hoàn thiện vì thế được phân biệt theo phòng, không lặp cùng một lớp vỏ cho toàn bộ diện tích.

Phòng ở có cửa kính lớn mở về phía cây xanh.Ảnh: Hisao Suzuki

Sân nhỏ và không gian dùng chung

Những khoảng ngoài trời nằm giữa các mặt tường tạo nhiều hướng nhìn ra cây. Có sân chỉ rộng vừa đủ để nhìn thấy bầu trời giữa hai phòng; có chỗ mở ra phía trước, liên hệ với khu đất trồng cây lớn hơn. Trong ảnh chụp qua cửa, sân không được nhìn như một khoảng sau nhà tách rời mà nằm ngay trên tuyến từ phòng riêng tới vùng chung.

Không gian chung có thể phục vụ sinh hoạt của người ở hoặc trưng bày sản phẩm của doanh nghiệp. Khi thời tiết phù hợp, phần này có thể mở để tạo liên hệ trong–ngoài. Phương án không đặt mọi hoạt động chung vào một phòng kín duy nhất, mà phân bổ những chỗ dừng và trao đổi trong cấu trúc nhỏ. Từ bên ngoài, công trình vẫn là một dải nhà thấp màu bạc; khi đi vào, nó được chia thành các khoang ở, vùng gặp gỡ và sân bởi chính những mặt tường cong của hệ nhôm.

Khoảng sân dài nằm giữa hai mặt tường nhôm.Ảnh: Hisao Suzuki
Các lớp cửa và tường nhìn dọc một khoảng ngoài trời giữa nhà.Ảnh: Hisao Suzuki
Đọc thêm +