Vị trí giữa cổng trường và khuôn viên

Thư viện nằm tại cơ sở Hachioji của Đại học Nghệ thuật Tama, ở ngoại ô Tokyo. Khu đất nằm trên tuyến từ cổng chính vào phần trung tâm của trường, cạnh một vùng cây và mặt đất dốc nhẹ. Đây là vị trí có thể được nhìn thấy trước khi người đi tới những công trình khác, nên phương án không được tổ chức như một kho sách kín đặt cuối khuôn viên.

Toyo Ito thiết kế thư viện từ năm 2004 và công trình hoàn thành năm 2007. Khối nhà có hai tầng chính và một phần tầng hầm. Mặt đứng là hệ kính nằm giữa những vòm cao thấp khác nhau, cho thấy một phần hoạt động bên trong. Khi nhìn từ xa qua cây, các vòm tầng dưới và tầng trên chồng lên nhau, trong khi đường bao chung của mái và mặt sàn vẫn khá đơn giản.

Một góc mặt đứng kính và những vòm có bề rộng khác nhau.Ảnh: Hisao Suzuki

Độ dốc đi vào tầng trệt

Khoảng hai phần ba sàn tầng trệt đi theo độ dốc khoảng ba độ của địa hình. Thay vì san toàn bộ đất thành một nền ngang, phương án đưa một phần trạng thái ngoài trời vào trong nhà. Trên ảnh nội thất, chân các vòm và đồ đạc nằm ở những quan hệ cao độ thay đổi nhẹ, còn người ngồi có thể nhìn ra khu cây qua kính đứng.

Tầng trệt chứa những không gian mở, gắn với trưng bày và hoạt động dừng nghỉ. Phần chức năng thư viện với giá sách và chỗ đọc được tập trung chủ yếu ở tầng trên. Nhờ cách phân bố đó, tầng dưới giữ được nhiều đường nhìn xuyên qua, trong khi tầng trên có những vùng sử dụng cụ thể hơn. Cầu thang nối hai điều kiện khác nhau: từ một mặt sàn dốc rộng, ít bị chia nhỏ tới mặt bằng đọc sách được giới hạn thêm bởi các hàng kệ.

Tầng trệt thư viện với các hàng vòm và khoảng sàn mở.Ảnh: Hisao Suzuki

Vòm từ thép bọc bê tông

Các hàng vòm được phát triển từ việc nghiên cứu một hệ cột có thể mở tầm nhìn theo nhiều hướng. Kết cấu không phải những cổng đá dày ghép lại. Bên trong là các tấm thép và cánh gia cường; bê tông bao quanh góp phần chống mất ổn định và bảo vệ khi cháy. Hệ kết hợp này cho phép tạo những mặt vòm có bề dày tương đối nhỏ so với khoảng mở.

Hồ sơ thiết kế ghi các tấm thép dày mười hai milimét, vòm có chiều dày khoảng hai trăm milimét và những nhịp lớn vượt mười hai mét. Ở chân, bộ phận chịu lực thu lại thành một tiết diện chữ thập nhỏ hơn nhiều so với phần trên. Vì thế, một hàng vòm có thể hiện lên như một mặt tường mảnh được khoét mở rộng, còn tại chỗ chạm sàn lại được nhìn như các điểm tựa thanh thoát.

Những vòm mảnh nối các hướng nhìn trong nội thất.Ảnh: Hisao Suzuki

Các hàng vòm không tạo hành lang đồng đều

Mạng vòm có những đoạn cong, giao nhau và thay đổi kích thước. Từ một vị trí đứng, nhiều lỗ mở có thể nối thành một hướng nhìn dài. Chỉ cần dịch sang bên, cùng các bộ phận đó lại tạo cảm giác của những phòng nhỏ kế tiếp. Các vòm không được dùng như một hàng cột trang trí trước mặt kính mà tiếp tục xuất hiện trong sâu mặt bằng.

Tầng trên lặp lại hệ chịu lực của tầng dưới nhưng có cách sử dụng khác. Giá sách ngăn một phần đường nhìn, tạo các vùng được bao bởi ba hoặc bốn vòm. Bàn đọc nằm trong và cạnh những vùng ấy. Độ cao của kệ thấp hơn nhiều so với trần, nên người sử dụng vẫn thấy các hàng vòm tiếp tục qua bên trên. Sự phân chia không gian vừa đến từ kết cấu cố định, vừa đến từ đồ đạc thư viện đặt trên mặt sàn.

Bàn ghế nằm dưới hệ vòm tầng trệt.Ảnh: Hisao Suzuki

Kính, cây và ánh sáng

Mặt kính bao quanh được đặt giữa các vòm bên ngoài, theo đường bao cong của khối nhà. Một số đoạn kính và bề mặt bê tông gặp nhau gần như trên cùng một mặt phẳng nhìn thấy. Khi đứng trong nhà, cây ở cạnh thư viện được đóng khung bởi những lỗ vòm rộng. Hình ảnh thiên nhiên vì vậy không nằm ở cuối một hành lang duy nhất mà xuất hiện theo nhiều hướng trong không gian đọc.

Ánh sáng tự nhiên đi qua các mặt kính bên ngoài, còn những đèn tròn nhỏ trên trần cung cấp ánh sáng bổ sung. Trong ảnh ban ngày, phần gần kính sáng hơn, nhưng các điểm tựa vẫn để lại những vùng bóng xác định chiều sâu. Ảnh chụp buổi tối làm nổi các hình vòm trên mặt đứng, cho thấy hai tầng rõ hơn. Cây, ánh sáng và các hàng kệ tạo những lớp khác nhau phía sau bề mặt kính.

Không gian đọc ở tầng trên nhìn qua những lỗ vòm.Ảnh: Hisao Suzuki

Đồ đạc và hoạt động đọc

Các bàn, ghế và khu đọc không theo một kiểu duy nhất. Có những bàn dài, các chỗ ngồi thành nhóm và phần ghế chạy theo bề mặt cong. Ở tầng trệt, đồ đạc có khoảng trống xung quanh rộng hơn; ở tầng trên, chỗ đọc nằm cạnh các dãy giá và những vùng tra cứu. Hồ sơ công trình ghi sự tham gia riêng của nhóm thiết kế nội thất, đồ đạc và rèm.

Thư viện của một trường nghệ thuật chứa sách, tạp chí và tài liệu phục vụ nhiều chuyên ngành. Thông tin của nhà trường xác nhận vai trò lớn của các ấn phẩm mỹ thuật, thiết kế, kiến trúc và danh mục triển lãm. Điều kiện đó hiện diện trong những hàng kệ, khu làm việc và chỗ đọc được bố trí dưới cùng một hệ vòm. Bên ngoài, khối kính vẫn có thể nhìn xuyên vào; bên trong, những vật dụng gắn với hoạt động học tập tạo tỷ lệ gần với người sử dụng dưới các khoảng mở lớn.

Các hàng giá sách và bàn đọc trong hệ kết cấu vòm.Ảnh: Hisao Suzuki
Mặt kính thư viện tiếp xúc với khu cây ngoài nhà.Ảnh: Hisao Suzuki
Đọc thêm +