Cuộc thi và địa điểm bên nghĩa trang Hoog Kortrijk
Uitzicht nằm trên đường Ambassadeur Baertlaan, phía nam trung tâm lịch sử Kortrijk. Công trình được đặt cạnh nghĩa trang đô thị do Bernardo Secchi thiết kế trong thập niên 1990, trên một khu vực có mật độ xây dựng thấp và địa hình dốc thoải. Nghĩa trang đã có trước dự án nhà hỏa táng; các bãi cỏ, đường đi và những phần đất chôn cất tiếp tục tạo thành bối cảnh trực tiếp của công trình mới.
Việc lựa chọn kiến trúc sư bắt đầu năm 2005. Phương án của Eduardo Souto de Moura và SumProject giành giải nhất cuộc thi, và dự án được thực hiện trong giai đoạn 2005–2011. Chủ đầu tư là Psilon, tổ chức liên đô thị phụ trách dịch vụ hỏa táng tại vùng tây nam Flanders. Nhiệm vụ thiết kế gồm không gian tiếp đón gia đình, các phòng nghi lễ, khu hỏa táng và hệ thống kỹ thuật, đồng thời kết nối công trình với nghĩa trang hiện hữu. Hai văn phòng cùng được ghi nhận là tác giả kiến trúc.
Cao độ xây dựng và mái phủ cây
Tòa nhà có phần sử dụng chính nằm thấp hơn cao độ con đường bên cạnh. Mặt mái phủ cây chỉ nhô khoảng một mét so với đường phố. Dọc đường, tường bê tông thấp kéo dài và giới hạn khu đất; ở phía địa hình hạ xuống, một phần mặt đứng cùng các cửa mở lộ ra trên nền cỏ. Ống khói đứng cao hơn mái, là một bộ phận riêng trong mặt cắt của công trình.
Mái xanh nối tiếp với những mảng cỏ quanh nhà, nhưng các khoảng rỗng của sân và đường dốc tạo ra những chỗ ngắt trong mặt đất. Có thể thấy cùng lúc mép mái, đỉnh tường và các cửa ở cao độ thấp hơn. Theo nhóm thiết kế, việc đặt phần lớn tòa nhà vào trong đất nhằm hạn chế thay đổi đường nét địa hình quanh nghĩa trang. Công trình được tổ chức trên một tầng chính; chiều cao từng phòng được điều chỉnh bằng các đoạn mái và trần nâng lên ở những vị trí lấy sáng.
Dốc xuống, sân đón và sảnh vào
Khách đến nhà hỏa táng đi theo một đường dốc thoải từ phía đường phố xuống sân đón ngoài trời. Một bức tường dài chạy cạnh tuyến dốc, còn phía bên kia là khối nhà với mái phủ cỏ. Ở cuối lối tiếp cận, sân mở lên trời nằm trước cửa vào. Nền sân lát đá và có cây trồng trong khoảng mở. Các cửa khung gỗ ở chân tường bê tông dẫn từ sân tới phần tiếp nhận bên trong.
Sảnh trung tâm nối các phòng dành cho gia đình với những không gian tổ chức nghi lễ. Các tuyến đi tiếp tục theo chiều dài nhà, thay vì trở lại cùng một điểm cho mọi bước của quá trình. Nhóm thiết kế mô tả cách bố trí này nhằm tránh giao cắt giữa những buổi lễ diễn ra đồng thời. Từ sân ngoài, người sử dụng đi qua lớp cửa kính để vào sảnh, rồi chuyển tới phòng chờ và phòng nghi lễ; trên tuyến đi vẫn có các cửa nhìn ra sân hoặc phần cảnh quan ở bên ngoài.
Các phòng nghi lễ và không gian dành cho gia đình
Khu phục vụ khách có hai phòng nghi lễ và hai phòng riêng dành cho gia đình. Theo thông tin của đơn vị vận hành, phòng Aula có 200 chỗ ngồi, còn phòng Salon có 30 chỗ. Hai phòng có khu vực dành cho việc thăm hỏi sau lễ. Sảnh tiếp nhận nằm trước nhóm phòng này; các phòng gia đình cho phép những người thân tập hợp trước khi chuyển sang không gian nghi lễ chính.
Trong phòng lớn, ghế gỗ xếp thành những dãy song song, có lối đi ở giữa hướng tới vị trí cử hành nghi lễ. Sàn gỗ trải liên tục dưới các hàng ghế. Các bức tường màu sáng bao quanh phòng, và phần trần nâng lên có cửa lấy sáng theo phương ngang. Phòng được mở thêm về phía ngoài bằng những cửa kính ở một bên. Những khu vực đứng, ngồi và lưu thông có thể nhận ra qua cách sắp xếp đồ nội thất, trong khi các thiết bị kỹ thuật chính thuộc một phần nhà khác, phía sau khu phục vụ gia đình.
Tuyến kỹ thuật và lối tiếp cận phía đối diện
Khu hỏa táng nằm tiếp nối các không gian nghi lễ. Phía sau khu này là các phòng kỹ thuật và chỗ đỗ xe tang. Xe và nhân viên phục vụ sử dụng một đường dốc khác, đặt ở phía đối diện với tuyến vào của khách. Hai lối tiếp cận bắt đầu ở những vị trí khác nhau dọc đường bao công trình. Mặt bằng vì vậy có một đầu dành cho việc đến dự lễ và một đầu phục vụ các hoạt động vận hành.
Theo mô tả của SumProject, tuyến kỹ thuật bắt đầu cách lối vào công cộng khoảng 200 mét. Hai hệ lưu thông tiếp cận nhau tại khu hành chính. Phần kỹ thuật có những phòng và khoảng thao tác lớn hơn, nằm sau các vách ngăn của khu nghi lễ. Ống khói lên khỏi mái ở phía này. Các phòng dành cho nhân viên, khu làm việc hành chính và sân nhỏ được bố trí trong phần nối giữa hai nhóm chức năng, còn nơi đón khách nằm gần sân vào ở đầu kia của mặt bằng.
Sân trong và những cửa lấy sáng trên cao
Ngoài sân vào, công trình có các sân nhỏ nằm giữa những nhóm phòng. Một sân dài ở khu văn phòng được bao quanh bằng các cửa kính; những sân khác tiếp giáp không gian chờ và phòng nghi lễ. Vì nền sử dụng thấp hơn mặt đường, các sân này mở thành những khoảng riêng xuyên qua mái. Cây và các bề mặt trồng ở đáy sân nằm cùng cao độ hoặc gần với sàn của các phòng xung quanh.
Ánh sáng đi vào theo nhiều vị trí cụ thể. Trong phòng nghi lễ, một phần mái được nâng lên để đặt dải kính cao. Tại hành lang, những đoạn trần thay đổi chiều cao tạo các ô sáng nối tiếp. Bên cạnh một phòng có ghế gỗ, một khoảng mở lớn phía trên đưa ánh sáng xuống bề mặt tường trắng. Ở phía hướng ra cảnh quan, hành lang có mái che chạy dọc tường, với lan can bê tông ở mép ngoài và các cửa kính phía trong. Tuyến này nối khu nghi lễ với phần đường đi hướng về nghĩa trang.
Bê tông cốt thép và điều kiện nền đất
Theo AFAconsult, đơn vị tham gia thiết kế kết cấu, diện tích chiếm đất của nhà hỏa táng khoảng 2.050 m². Kết cấu chính bằng bê tông cốt thép, với bản mái truyền tải xuống các tường chịu lực và tường giữ đất. Vị trí các tường kết cấu đồng thời xác lập những khoảng phòng và sân bên trong. Phần nhà nằm thấp dưới đất phải làm việc cùng các tường bao giữ phần đất ở cao độ đường phố.
AFAconsult ghi nhận nền đất có khả năng chịu lực hạn chế và mực nước ngầm cao. Giải pháp kết cấu vì vậy xét cả áp lực đất và lực đẩy nổi của nước. Bản nền được kết hợp với các bộ phận neo xuống lớp đất có khả năng chịu lực ở sâu hơn. Trên các mặt tường ngoài, bê tông để lộ dấu ván khuôn đặt theo chiều đứng. Các khe và đường tiếp giáp của những lần đổ hiện diện trên bề mặt xám nhạt; hình thức hoàn thiện này khác với các mặt tường trát bên trong.
Nội thất và các đơn vị thực hiện
Nội thất sử dụng sàn gỗ, các bức tường trát và trần trắng hoặc xám nhạt. Trong hành lang, hướng lát ván chạy theo chiều dài tuyến đi. Phần ghế ngồi trong phòng nghi lễ cũng bằng gỗ; các cửa kính có khung đặt giữa những mặt tường sáng màu. Đơn vị vận hành xác nhận Souto de Moura thiết kế ghế dài cho sảnh và phòng lễ, sofa cho phòng đón và phòng gia đình, bàn phụ, bục phát biểu, biển chỉ dẫn và tay nắm cửa.
Ngoài Souto Moura Arquitectos và SumProject, đội ngũ thực hiện gồm AFAconsult tham gia kết cấu và Ingenium phụ trách các hệ thống kỹ thuật. SumProject ghi nhận Daidalos Peutz trong vai trò tư vấn vật lý công trình, Dirk Vandekerkhove phụ trách cảnh quan và Antea phụ trách lò cùng hệ lọc. Phía văn phòng Bồ Đào Nha có Sílvia Alves, André Campos, Marta Pinho, Ana Patrícia Sobral, Manuel Vasconcelos và các cộng sự khác; nhóm SumProject gồm Paul Lievevrouw, Bernard Deconinck, Eran Mordohovich và Jan Kalhöfer.
