Phòng trưng bày tại lối vào Vitra Campus
VitraHaus nằm trong khu Vitra Campus ở Weil am Rhein, Đức, gần biên giới Thụy Sĩ. Công trình do Herzog & de Meuron thiết kế cho bộ sưu tập đồ nội thất gia đình của Vitra, mở cửa năm 2010. Chương trình gồm các phòng bày đồ, cửa hàng, quán cà phê, những vùng tư vấn và phòng họp. Nó được đặt về phía tiếp cận khu campus, gần bảo tàng thiết kế do Frank Gehry thực hiện, còn các nhà xưởng nằm sâu hơn trong khu đất.
Nhìn từ xa qua đường sắt và cây, công trình xuất hiện như nhiều đầu hồi có kính ở các độ cao khác nhau. Những thân nhà dài được hoàn thiện màu tối, xếp chồng và hướng về nhiều phía. Không có một mặt trước duy nhất bao hết các cửa chính và hướng nhìn. Bản tổng mặt bằng đặt VitraHaus trong quan hệ với bảo tàng, nhà xưởng và các công trình khác đã có trên campus, trong khi mặt cắt ghi các tầng trưng bày xếp lên theo chiều cao.
Mười hai khối dài có mái hai dốc
Cấu hình cơ bản gồm mười hai khối kéo dài có tiết diện mái hai dốc, chồng và giao nhau thành công trình năm mức. Những đầu hồi phần lớn được lắp kính, còn các mặt bên và mái giữ bề mặt tối liên tục. Một số khối đặt ngang, những khối khác xoay hướng hoặc nhô ra xa điểm đỡ bên dưới. Từ một vị trí bên ngoài có thể thấy nhiều tiết diện giống hình nhà, nhưng độ dài và vị trí của chúng không lặp nguyên một mô hình ở mọi tầng.
Nhóm thiết kế ghi việc sử dụng hình nhà quen thuộc liên quan tới chương trình bày đồ dùng cho nơi ở. Họ phát triển cấu hình bằng các thao tác xếp, kéo dài và ép các thể tích. Những sơ đồ khối và nghiên cứu mặt bằng còn cho thấy các bước bố trí khác nhau. Khi các khối gặp nhau, mặt tường và trần bên trong thay đổi, tạo những chỗ đi xuyên từ phòng này sang phòng khác. Các điểm giao ấy được đọc rõ hơn trên mặt cắt và các mặt bằng theo tầng.
Khoảng tiếp cận bên dưới phần nhà nhô
Ở mặt đất, một số thân nhà chồng phía trên tạo phần mái che cho lối vào và các khoảng chờ. Mặt sàn gỗ chạy quanh những mặt kính thấp, tiếp tục ra khu ngoài trời. Trong ảnh, một khối có đầu hồi nhô ngang phía trên khu tiếp cận, để lại khoảng mở nhìn qua bên dưới. Những đèn lớn có hình không đều treo sát trần ngoài trời, với màu sáng khác bề mặt tối bao quanh.
Các khoảng ngồi, chờ và cửa vào được nhóm thiết kế nghiên cứu cùng các hình khối, thay vì chỉ đặt đồ rời sau khi hoàn thành vỏ nhà. Quán cà phê mở ra một phần sân gỗ có mái che, nhìn sang bãi cỏ và cây. Ảnh chụp dọc hiên ghi bàn ghế dưới trần tối, mặt kính ở một phía và đất mở ở phía còn lại. Tầng nền do đó vừa chứa chương trình trong nhà vừa có những phần ngoài trời nằm dưới các thân nhà trên cao, trước khi tuyến thang đưa khách lên các mức bày đồ.
Bê tông và các cầu thang cong ở điểm giao
Kết cấu công trình bằng bê tông đổ tại chỗ, được ghi trong hồ sơ cùng những ảnh giai đoạn xây dựng. Các mặt sàn, tường và mái của những thân giao nhau tạo những đường truyền lực khác với một khung cột đều dưới các tầng hình chữ nhật. Bảng nhóm thực hiện xác định ZPF Ingenieure phụ trách kết cấu. Phía ngoài, nhiều phần nhô dài vẫn giữ đường bao của một khối mái hai dốc, dù chúng nằm trên các điểm giao phức tạp với những khối khác.
Các cầu thang cong được đặt ở những vùng giao giữa thân nhà. Trong ảnh hoàn thiện, bậc gỗ uốn quanh một vách trắng liên tục; phần lan can đặc đi lên rồi nối vào mép sàn trên. Ở một vị trí khác, bậc thang mở rộng ở chân và thu dần khi đi lên. Hình học cong của tuyến thang khác với các mặt mái thẳng nghiêng trên phòng, nên có thể nhận ra chỗ chuyển tầng ngay trong không gian bày đồ mà không cần một buồng thang kín riêng.
Chuỗi phòng trưng bày có trần nghiêng
Các phòng bày đồ nằm trong những thân nhà dài. Trần ở hai phía đi lên thành đỉnh, còn mặt tường bao có các đoạn thẳng và những chỗ bị cắt bởi khối kế cận. Những nhóm ghế, bàn, đèn và đồ dùng được đặt thành từng cụm, thay vì một hàng tủ trưng bày chạy liên tục sát tường. Trong ảnh, sàn gỗ sáng đi qua các vùng, với tường trắng và phần kính lớn ở đầu hồi làm nền cho đồ nội thất.
Khi một thân nhà gặp thân khác, hình trần và chiều rộng phòng thay đổi. Có chỗ mở nhìn qua một khoảng cao, có chỗ thang xuất hiện sau vách cong. Mặt bằng từng tầng cho thấy các tuyến đi không trùng nhau hoàn toàn theo phương đứng. Việc di chuyển qua bộ sưu tập vì vậy đi kèm những lần đổi hướng và cao độ. Các ảnh nội thất ghi những cấu hình bày đồ vào thời điểm hoàn thành; chúng không được dùng để xác định một danh mục sản phẩm còn giữ nguyên trong mọi lần trưng bày sau đó.
Kính đầu hồi và các hướng cảnh quan
Các đầu hồi kính tạo những ô nhìn lớn có đường bao mái hai dốc. Từ phòng ở tầng cao, người nhìn thấy đồi Tüllinger, những đường sắt và vùng đồng bằng đô thị hóa quanh sông Rhein, tùy hướng của từng thân nhà. Những cảnh quan này được nhóm thiết kế ghi như các yếu tố liên quan tới việc đưa công trình phát triển theo chiều đứng. Trong ảnh, đầu hồi của một thân khác có thể xuất hiện ngay bên ngoài kính, trước khi mắt nhìn tới phần đất ở xa.
Ở một phòng cao, bàn và ghế được đặt gần bề mặt kính kéo lên tới đỉnh trần. Một đoạn vách trắng tạo hốc ngồi ở cạnh, trong khi cảnh đồi và cây nằm phía sau. Kính không chỉ nằm ở những mặt quay về campus; các thân xoay hướng tạo các góc nhìn khác nhau quanh khu đất. Từ ngoài, các ô sáng ở đầu hồi cho thấy nội thất, còn thân tối khiến đường biên từng khối mái hiện rõ. Sự khác nhau giữa hai hướng nhìn được ghi trực tiếp trong ảnh ngày và đêm.
Bề mặt tối bên ngoài và sàn gỗ bên trong
Mặt ngoài của những thân nhà được hoàn thiện tối, từ tường bên tới các mặt mái nghiêng. Các cạnh giao và mép đầu hồi giữ đường bao hình học rõ, nhưng kính có thể phản chiếu trời hoặc cho thấy đồ đạc bên trong tùy thời điểm. Ở tầng nền, sàn gỗ ngoài trời tiếp xúc với mặt kính và những phần trát tối. Vào ban đêm, các đèn treo ở vùng có mái trở thành những điểm sáng dưới các khối nhô.
Bên trong, phần lớn vách và trần có màu trắng, đặt trên sàn gỗ. Các cửa kính lớn làm hiện sự khác nhau giữa bề mặt trong và vỏ tối ở ngoài. Những chỗ ngồi xây hoặc hốc được tích hợp vào vách, cạnh cầu thang hay đầu hồi, thuộc nhóm chi tiết mà kiến trúc sư nghiên cứu trong quá trình thiết kế. Bảng chi tiết và ảnh cho phép xác định các vị trí đó, nhưng không có căn cứ để gán mọi bàn, ghế rời trong phòng thành một bộ phận cố định của kiến trúc.
Các chương trình đi cùng bộ sưu tập nội thất
Ngoài các tầng bày đồ, tầng nền có cửa hàng của bảo tàng, khu đón khách và quán cà phê. Những vùng tư vấn được bố trí cùng chương trình thương mại để khách có thể xem, thử và đặt đồ nội thất. Hệ thiết bị thông tin do Vitra và iart phát triển ban đầu có khoảng hai mươi lăm điểm tra cứu trong phòng bày và cửa hàng, với thẻ nhận diện để lưu những sản phẩm người xem quan tâm. Đây là thông tin về hệ được triển khai khi dự án hình thành.
Nhìn trong toàn campus, VitraHaus thuộc phần khách có thể tiếp cận, khác với khu sản xuất có điều kiện vào riêng. Công trình giữ chương trình trưng bày đồ dùng gia đình trong những phòng có trần nghiêng, đồng thời bổ sung nơi nghỉ, ăn uống và tư vấn. Bản vẽ tổ chức chương trình, cấu hình các thân nhà và ảnh hoàn thiện ghi các thành phần ấy ở những vị trí cụ thể. Các tuyến thang, điểm giao khối và đầu hồi kính nối chúng thành một hành trình qua nhiều tầng của cùng công trình.
